Μετά το «ναυάγιο» του Βολοντίμιρ Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο και το μήνυμα του προέδρου των ΗΠΑ πως η Ουκρανία θα πρέπει να αποδεχτεί παραχώρηση εδαφών για τον τερματισμό του πολέμου, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι του Κιέβου έσπευσαν να εκφράσουν – προσεκτικά αλλά με σαφήνεια – την αντίθεσή τους προς τον Ντόναλντ Τραμπ για τους σχεδιασμούς του: Στηρίζουν τις προσπάθειές του για παύση των εχθροπραξιών, αλλά απορρίπτουν κατηγορηματικά κάθε παραχώρηση εδαφών στη Μόσχα.
Την κοινή δήλωση υπέγραψαν ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ, ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες. Σε αυτήν επισημαίνεται πως η ομάδα του «Προθύμων» παραμένει «ενωμένη στην επιθυμία της για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη».
Οι ηγέτες τόνισαν ότι «στηρίζουν πλήρως τη θέση του προέδρου των ΗΠΑ πως οι μάχες πρέπει να σταματήσουν αμέσως», τονίζοντας ωστόσο πως «τα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα δεν πρέπει να αλλάζουν δια της βίας». Η επισήμανσή τους ήταν μια έμμεση αποδοκιμασία της πρότασης του Ντόναλντ Τραμπ για «πάγωμα» του πολέμου κατά μήκος των γραμμών που έχουν διαμορφωθεί, δηλαδή η αποδοχή της ρωσικής κυριαρχίας επί των ουκρανικών εδαφών που έχουν καταληφθεί.
Υπενθυμίζεται πως η Ρωσία ελέγχει περίπου το 20% της ουκρανικής επικράτειας και σχεδόν το σύνολο της περιοχής του Ντονμπάς, η οποία αποτελείται από τις περιφέρειες Λουγκάνσκ και Ντονέτσκ. Σύμφωνα με τις πληροφορίες των Financial Times, κατά τη διάρκεια της συνάντησης στον Λευκό Οίκο, όπου και απορρίφθηκε το ουκρανικό αίτημα για τους πυραύλους Tomahawk, επικράτησαν υψηλοί τόνοι από τον Ντόναλντ Τραμπ, με τις θέσεις του να συνοψίζονται στο εξής απλό μήνυμα: Η Ουκρανία θα πρέπει να αποδεχτεί τους όρους της Ρωσίας και να παραδώσει εδάφη (σ.σ. την περιοχή του Ντονμπάς), διαφορετικά μπορεί να καταστραφεί.
Το σχέδιο των «Προθύμων» της Ευρώπης
Σημειώνεται πως η κοινή δήλωση των ευρωπαίων «Προθύμων» έρχεται ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη οι διεργασίες για τη συνάντηση Τραμπ – Πούτιν στη Βουδαπέστη, αλλά και ενόψει της κρίσιμης συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την Πέμπτη, όπου θα τεθεί επί τάπητος το θέμα της χρήσης των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Η «Συμμαχία των Προθύμων» αναμένεται να συναντηθεί και την Παρασκευή στο Λονδίνο, ώστε να συντονίσουν τις επόμενες κινήσεις τους για τη στρατιωτική και οικονομική στήριξη προς το Κίεβο.
Οι Ευρωπαίοι επιχειρούν να συμφωνήσουν σε ένα τριπλό πακέτο στήριξης προς το Ζελένσκι, επιδιώκοντας να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική του θέση και ει δυνατόν να τινάξουν στον αέρα τη σχεδιαζόμενη συνάντηση κορυφής του Ντόναλντ Τραμπ με τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Η στρατηγική τους: είναι περισσότερα όπλα για την Ουκρανία, περισσότερες κυρώσεις για τη Ρωσία. Σύμφωνα με ευρωπαίους αξιωματούχους, οι οποίοι μίλησαν στο Politico, το ενδεχόμενο παραχώρησης εδαφών στη Ρωσία ώστε να τερματιστεί ο πόλεμος «θα ήταν καταστροφικό όχι μόνο για την Ουκρανία, αλλά και για τους ίδιους». «Η Ρωσία καταλαβαίνει μόνο τη δύναμη», ήταν το μήνυμα που έστειλε η κορυφαία διπλωμάτης της ΕΕ Κάγια Κάλας.
Το πρόβλημα για τους Ευρωπαίους είναι πως τα ταμεία «στερεύουν», καθώς οι προϋπολογισμοί σε πολλά κράτη μέλη μαστίζονται από ελλείμματα και αύξηση του δημόσιου χρέους, ενώ παράλληλα τρέχουν τα σχέδια επανεξοπλισμού που απαιτούν την ανακατεύθυνση τεράστιων κεφαλαίων προς τον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας. Με αυτά τα δεδομένα η συνέχιση της οικονομικής υποστήριξης της Ουκρανίας, η οποία εκτιμάται πως μπορεί να ανέλθει ακόμη και στα 100 δισ. ετησίως, καθίσταται δυσβάσταχτη, ιδιαίτερα μετά την απόσυρση των ΗΠΑ.
Σε αυτό το πλαίσιο, και παρά τον κίνδυνο η ΕΕ να βρεθεί υπόλογη νομικά, με απαίτηση καταβολής υψηλών αποζημιώσεων λόγω παραβίασης διεθνών κανόνων, η Κομισιόν, απορρίπτοντας τις ενστάσεις, προωθεί το σχέδιο για την κατάσχεση των παγωμένων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων της Ρωσίας. Στόχος είναι να αποδεσμευτούν περίπου 140 δισεκατομμύρια ευρώ για την Ουκρανία.
«Εφιάλτης» για Κίεβο και ΕΕ η συνάντηση Τραμπ – Πούτιν
Επίσημα η Κομισιόν «καλωσόρισε» – αμήχανα – την ανακοίνωση για μια νέα συνάντηση μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Βλαντιμίρ Πούτιν. «Οποιαδήποτε συνάντηση που προωθεί τη διαδικασία επίτευξης μιας δίκαιης και διαρκούς ειρήνης στην Ουκρανία είναι ευπρόσδεκτη», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Όλοφ Τζιλ. Ανεπίσημα όμως – και ιδιωτικά – ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν τη συνάντηση Τραμπ – Πούτιν επί ευρωπαϊκού εδάφους ως… «πολιτικό εφιάλτη».
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ και ο Ρώσος ομόλογός του θα μιλήσουν για την Ουκρανία μέσα σε χώρα της ΕΕ, χωρίς όμως να συμμετέχουν οι Ευρωπαίοι, αλλά ούτε και το Κίεβο. Ο μόνος ευρωπαίος ηγέτης που θα παρίσταται είναι ο οικοδεσπότης Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος έχει επανειλημμένα κατηγορηθεί και στοχοποιηθεί από τους υπόλοιπους ευρωπαίους για τις φιλικές σχέσεις που διατηρεί με τη Μόσχα.
Ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο θα φτάσει ο Πούτιν στην Ουγγαρία αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση. Ο Ρώσος Πρόεδρος, σε βάρος του οποίου εκκρεμεί και ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, θα πρέπει να περάσει πάνω από ευρωπαϊκό εναέριο χώρο, είτε να αποφασίσει να ακολουθήσει μια πολύ μακρύτερη διαδρομή: Να παρακάμψει την Ελλάδα μέσω Μεσογείου, να περάσει πάνω από Μαυροβούνιο και Σερβία, και από εκεί να καταλήξει στην Ουγγαρία.
Όπως σημειώνει η ισπανική El Pais, αν απαγορεύσουν στον Βλαντιμίρ Πούτιν να πετάξει πάνω από χώρες της ΕΕ αυτό θα μπορούσε να εκληφθεί και από την αμερικανική πλευρά ως μια προσπάθεια υπονόμευσης της συνάντησης. Οπότε θα πρέπει να του χορηγηθεί ειδική άδεια εξαίρεσης, προκειμένου να μην εφαρμοστεί το ένταλμα σύλληψης από το ΔΠΔ της Χάγης. Επιπλέον, τα ρωσικά αεροσκάφη δεν επιτρέπεται να διέρχονται από τον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο λόγω των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στο Κρεμλίνο για την εισβολή στην Ουκρανία.
Μια από τις διαδρομές που θα μπορούσε να επιλέξει ο Βλαντιμίρ Πούτιν είναι μέσω της ανατολικής ακτής της Μαύρης Θάλασσας και της Τουρκίας, για να περάσει είτε μέσω Βουλγαρίας και Σερβίας, είτε μέσω Ρουμανίας μέχρι να φτάσει τελικά στη Βουδαπέστη. Η μοναδική χώρα που δεν την απασχολούν όλα αυτά είναι η Ουγγαρία, η ηγεσία της οποίας αδημονεί για τη συνάντηση: «Περιμένουμε τον Πρόεδρο Πούτιν με σεβασμό. Θα διασφαλίσουμε ότι θα μπορέσει να εισέλθει στην Ουγγαρία, να έχει εποικοδομητικές συνομιλίες και να επιστρέψει ασφαλής στο σπίτι του», διεμήνυσε ο Ούγγρος υπουργός Εξωτερικών Πέτερ Σιγιάρτο.
«Η επιλογή του τόπου δεν είναι τυχαία»
Πέρα από την είσοδο του Πούτιν σε ευρωπαϊκό έδαφος για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, η συνάντηση κορυφής στη Βουδαπέστη έχει και άλλους αρνητικούς συμβολισμούς για το Κίεβο αλλά και τους Ευρωπαίους. Στην ίδια πόλη, το 1994, Ουκρανία και Ρωσία, μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ, υπέγραψαν το Μνημόνιο της Βουδαπέστης, βάσει του οποίου το Κίεβο δεσμευόταν να εγκαταλείψει τα πυρηνικά του όπλα με αντάλλαγμα τη διασφάλιση της εδαφικής του ακεραιότητας από τη Μόσχα.
«Η επιλογή του τόπου δεν είναι τυχαία — ευνοεί τη Ρωσία, γιατί βαθαίνει τις ρωγμές εντός της ΕΕ ως προς τη στάση απέναντι στο Κρεμλίνο. Και επιπλέον είναι ένα τεράστιο δώρο για τον Όρμπαν, ο οποίος το 2026 θα έχει εκλογές στη χώρα του», ανέφερε στην El Pais διπλωμάτης από την ΕΕ, η οποία όχι μόνο έχει αποκλειστεί από τις συνομιλίες, αλλά καλείται να αναλάβει και εξ ολοκλήρου και το δυσθεώρητο κόστος για τη συνέχιση της οικονομικής υποστήριξης στη Ουκρανία. Ένας «λογαριασμός», που σύμφωνα με οικονομικούς αναλυτές, ενδεχομένως να ανέλθει και σε 100 δισ. ετησίως.
Ο Βίκτορ Όρμπαν – μέσω της συνάντησης – αναδεικνύει τον στρατηγικό ρόλο της Ουγγαρίας, η οποία παρότι εμφανίζεται ως ο «αδύναμος κρίκος» από τους ευρωπαίους, στην πράξη, αναδεικνύεται ως «γεωπολιτικός παίκτης». Ο ίδιος ο Όρμπαν έχει κατηγορήσει συστηματικά την ηγεσία της ΕΕ για εξωτερική και αμυντική πολιτική της Ευρώπης. «Οι Βρυξέλλες διάλεξαν τον πόλεμο», λέει συχνά και τώρα μπορεί και επίσημα να αυτοπροβάλλεται ως ο μοναδικός Ευρωπαίος ηγέτης που προωθεί και υποστηρίζει την ειρήνη.
Μόσχα: «Οι Ευρωπαίοι προσπαθούν να υπονομεύσουν τις συνομιλίες»
«Ζούμε στον πραγματικό κόσμο. Οι συναντήσεις δεν πραγματοποιούνται πάντα με τον τρόπο ή τη σειρά που θα επιθυμούσαμε, αλλά αν φέρνουν πιο κοντά μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία, πρέπει να τις καλωσορίζουμε», σχολίασε στην El Pais κοινοτικός εκπρόσωπος. Ωστόσο, η Μόσχα τονίζει πως οι Ευρωπαίοι με τις ενέργειές τους, επιβεβαιώνουν καθημερινά, ότι οι επιδιώξεις τους είναι προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας, Μαρία Ζαχάροβα, επισήμανε στο TASS ότι η ΕΕ προχωρά σε «υπονομευτικές ενέργειες» ενόψει της προγραμματισμένης συνάντησης στη Βουδαπέστη. Η «επιθετική δυτικοευρωπαϊκή κοινότητα» – ανέφερε η Ζαχάροβα – προσπαθεί να «εκτροχιάσει κάθε ειρηνευτική προσπάθεια» που σχετίζεται με τη σύγκρουση. «Βλέπουμε δηλώσεις, απειλές», είπε και σημείωσε: Οι Δυτικοευρωπαίοι «προφανώς κάνουν τα πάντα για να εντείνουν τη σύγκρουση» μεταξύ Μόσχας και Κιέβου. Η στάση αυτή κρατά από το 2022, όταν «τορπίλισαν» τις ειρηνευτικές συνομιλίες στην Κωνσταντινούπολη.
Η Ζαχάροβα χαρακτήρισε τις περιστασιακές δηλώσεις περί ειρήνης από κράτη μέλη της ΕΕ και τη Βρετανία ως απλό «καμουφλάζ». «Στην πραγματικότητα, κάνουν ό,τι μπορούν για να φτάσουν στην κλιμάκωση. Είναι δύσκολο να πει κανείς αν καταλαβαίνουν καν τι κάνουν, αν σκεφτεί κανείς πόσοι μη επαγγελματίες βρίσκονται στο τιμόνι αυτών των δυτικοευρωπαϊκών χωρών», σχολίασε.
Ο επικεφαλής της ρωσικής Υπηρεσίας Εξωτερικών Πληροφοριών (SVR), Σεργκέι Ναρίσκιν, δήλωσε πως από τις κινήσεις των ευρωπαίων – επανεξοπλισμός, ενίσχυση της στρατιωτικής βιομηχανίας και συνεχόμενη αντιρωσική προπαγάνδα – διαφαίνεται ότι προετοιμάζονται για πόλεμο. Σημείωσε ωστόσο πως η ΕΕ κατανοεί ότι χωρίς την άμεση εμπλοκή των ΗΠΑ, οποιαδήποτε ελπίδα στρατηγικής υπεροχής έναντι της Μόσχας είναι «ψευδαίσθηση».
