Ο Ρώσος αντικαθεστωτικός και πρώην μεγιστάνας του πετρελαίου, Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, προειδοποιεί ότι η Ευρώπη πρέπει να προετοιμαστεί για μια νέα εποχή Ψυχρού Πολέμου, ανεξάρτητα από την πορεία του πολέμου στην Ουκρανία.
Μιλώντας στις Βρυξέλλες, εκτίμησε ότι η αντιπαράθεση με τη Ρωσία θα διαρκέσει τουλάχιστον δέκα χρόνια και ότι η χώρα του θα χρειαστεί δεκαετίες για να απαλλαγεί από το «αυτοκρατορικό-στρατιωτικό αφήγημα» του Κρεμλίνου.
Ο κορυφαίος επικριτής του Κρεμλίνου, Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, προειδοποίησε την Ευρώπη να προετοιμαστεί για μια μακροχρόνια αντιπαράθεση με τη Ρωσία, ανεξάρτητα από το πώς θα εξελιχθεί ο πόλεμος του Κρεμλίνου στην Ουκρανία.
«Θα πρέπει να περιμένουμε έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο που θα διαρκέσει τουλάχιστον δέκα χρόνια», προέβλεψε αυτή την εβδομάδα ο Χοντορκόφσκι, πρώην επικεφαλής της πετρελαϊκής εταιρείας Yukos, σε κλειστή εκδήλωση στις Βρυξέλλες.
Σύμφωνα με τον εξόριστο επιχειρηματία, η μόνη αποτρεπτική δύναμη απέναντι σε περαιτέρω ρωσική επιθετικότητα κατά της Ευρώπης το επόμενο διάστημα θα είναι η πεποίθηση του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν ότι η Δύση συνιστά αξιόπιστη στρατιωτική απειλή.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, που κράτησε σχεδόν μισό αιώνα, η Σοβιετική Ένωση και η Δύση προσπαθούσαν να υπονομεύσουν η μία την άλλη χωρίς να ρισκάρουν ανοιχτή σύγκρουση στην Ευρώπη και πιθανό πυρηνικό πόλεμο. Ανώτατοι Ευρωπαίοι και αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ εκτιμούν σήμερα ότι η Ρωσία αναβιώνει την πολιτική της φθοράς, χρησιμοποιώντας τακτικές «υβριδικού πολέμου» για να αποσταθεροποιήσει τη Δύση και να σπείρει διχόνοια.
Ο Χοντορκόφσκι, που πέρασε δέκα χρόνια στις φυλακές του Πούτιν και ζει πλέον στο Λονδίνο, υποβάθμισε την αποτελεσματικότητα των δυτικών κυρώσεων στο να επηρεάσουν το Κρεμλίνο, λέγοντας ότι «δημιουργούν κάποια πίεση στην ρωσική οικονομία, αλλά τίποτα δραματικό».
Παρόμοια σκεπτικιστής εμφανίστηκε και απέναντι στην εκτεταμένη εκστρατεία της Ουκρανίας με drones κατά ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου, επισημαίνοντας ότι δεν πρόκειται να πλήξει ουσιαστικά τη ρωσική πολεμική μηχανή.
«Ακόμη και το πιο ισχυρό drone, ακόμη και ένας πύραυλος Tomahawk, μπορεί να πλήξει το πολύ δύο εκτάρια», εξήγησε ο Χοντορκόφσκι, πρώην ιδιοκτήτης της Yukos και κάποτε πλουσιότερος άνθρωπος της Ρωσίας.
«Ένα τυπικό εργοστάσιο στη Σιβηρία εκτείνεται σε 1.500 εκτάρια. Οι ζημιές που προκαλούνται είναι σαν να πατάς το πόδι κάποιου», πρόσθεσε.
Στην πραγματικότητα, υποστήριξε, η μόνη στιγμή που θα μπορούσε να είχε κλονιστεί η εξουσία του Πούτιν ήταν τα πρώτα δύο χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή, εάν η Ρωσία είχε υποστεί μια καθοριστική στρατιωτική ήττα στην Ουκρανία.
«Αυτό το παράθυρο ευκαιρίας έχει πλέον κλείσει», είπε.
Ωστόσο, πρόσθεσε με μια δόση ειρωνείας: «Έχουμε μια παράδοση [στη Ρωσία] — οι δικτάτορές μας συνήθως φεύγουν κάπου μεταξύ των 70 και 80 ετών».
Ο Πούτιν έκλεισε τα 73 τον Οκτώβριο.
Πίεση από τον Πούτιν
Τον περασμένο μήνα, οι ρωσικές αρχές άνοιξαν νέα ποινική υπόθεση κατά του Χοντορκόφσκι, κατηγορώντας τον ότι ηγείται «τρομοκρατικής οργάνωσης» και ότι σχεδίαζε βίαιη ανατροπή με τη βοήθεια ουκρανικών παραστρατιωτικών ομάδων.
Στην ανακοίνωσή της, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας (FSB) ανέφερε επίσης 22 άτομα που συνδέονται με τη Ρωσική Αντιπολεμική Επιτροπή του Χοντορκόφσκι, μια ομάδα Ρώσων αντικαθεστωτικών που ζουν στην εξορία.
Μερικοί από τους αναφερόμενους έχουν ήδη φυλακιστεί στη Ρωσία ή έχουν αντιμετωπίσει απειλές δίωξης για τις πολιτικές τους δραστηριότητες. Στη λίστα, ωστόσο, περιλαμβάνονται και πανεπιστημιακοί και επιχειρηματίες.
Ο ίδιος ο Χοντορκόφσκι πέρασε μια δεκαετία σε σωφρονιστική αποικία στη Σιβηρία προτού λάβει χάρη το 2013, σε μια υπόθεση που θεωρήθηκε ορόσημο και το εναρκτήριο λάκτισμα της εκστρατείας του Πούτιν για τη φίμωση της αντιπολίτευσης. Παρότι η υπόθεση αφορούσε φοροδιαφυγή και οικονομικά αδικήματα, είχε θεωρηθεί κυρίως πολιτικό μήνυμα προς τους επικριτές του Κρεμλίνου.
Οι νέες κατηγορίες εναντίον του Χοντορκόφσκι και των συνεργατών του ήρθαν δύο εβδομάδες αφότου η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης ανακοίνωσε ότι θα δημιουργήσει «πλατφόρμα διαλόγου» με τις ρωσικές δημοκρατικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης.
Μιλώντας στις Βρυξέλλες, ο Χοντορκόφσκι υποστήριξε ότι η έντονη αντίδραση του Κρεμλίνου δείχνει «πόσο ανήσυχος είναι ο Πούτιν με την ιδέα να αποκτήσουν νομιμοποίηση οι δημοκρατικές δυνάμεις της Ρωσίας, έστω και συμβολικά».
Αν και οι περισσότεροι από τους κατηγορούμενους ζουν ήδη στο εξωτερικό και βρίσκονται εκτός της άμεσης νομικής εμβέλειας του Κρεμλίνου, αρκετοί ανέφεραν προβλήματα με ευρωπαϊκές τράπεζες και φόβους ότι οι κατηγορίες για «τρομοκρατία» θα μπορούσαν να περιπλέξουν τα ταξίδια τους, υπό τον φόβο πιθανής έκδοσης στη Ρωσία.
Ο Χοντορκόφσκι δήλωσε στο POLITICO ότι παραμένει βέβαιος πως θα επιστρέψει κάποια μέρα σε μια μετα-Πούτιν Ρωσία, προειδοποιώντας ωστόσο ότι θα χρειαστούν δεκαετίες μέχρι η χώρα να απελευθερωθεί από το «αυτοκρατορικό-στρατιωτικό αφήγημα» που τη θέλει «περικυκλωμένη από εχθρούς» και που δικαιολογεί τις εισβολές σε γειτονικά κράτη.
«Η δική μου γενιά δεν θα προλάβει να δει τη Ρωσία να επιστρέφει σε μια κατάσταση κανονικότητας», είπε.
Όταν ρωτήθηκε αν αυτή η προοπτική τον αποθαρρύνει, ο Χοντορκόφσκι χαμογέλασε:
«Όταν δουλεύεις στη βαριά βιομηχανία, συνηθίζεις να ξεκινάς διαδικασίες που θα συνεχιστούν μετά από εσένα. Από την εξερεύνηση ενός κοιτάσματος πετρελαίου μέχρι την παραγωγή μπορεί να χρειαστούν 15 χρόνια ή και περισσότερο», απάντησε.
«Το μέλλον για μένα είναι εξίσου πραγματικό με το παρόν, κι αυτό είναι που με κινητοποιεί».
