Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντείνει τις συνομιλίες με την κυβέρνηση του Βελγίου για να εξασφαλίσει ένα κρίσιμο δάνειο (από τα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια) ύψους 140 δισ. ευρώ προς το Κίεβο, καθώς ο χρόνος μετρά αντίστροφα και η Ουκρανία κινδυνεύει να ξεμείνει από χρήματα την Άνοιξη.
Ωστόσο, με τον πρωθυπουργό του Βελγίου, Μπάρτ ντε Βέβερ, να επικεντρώνεται στην εγχώρια δημοσιονομική κρίση και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πιθανόν να έχει λόγο στην έγκριση του δανείου —κάτι που θα καθυστερήσει τη διαδικασία— ο χρόνος φαίνεται να πιέζει.
Ο τελευταίος γύρος διαπραγματεύσεων για το προτεινόμενο δάνειο, το οποίο θα υποστηρίζεται από παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται σε βελγικό έδαφος, κορυφώνεται το πρωί της Παρασκευής. Τότε, ανώτεροι αξιωματούχοι των οικονομικών και δημοσιονομικών υπηρεσιών της Επιτροπής θα προσπαθήσουν να διαβεβαιώσουν την ηγεσία του Βελγίου ότι όλοι οι χρηματοοικονομικοί και νομικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με το δάνειο έχουν αντιμετωπιστεί.
Ο Ντε Βέβερ είναι προς το παρόν εμπόδιο στο σχέδιο του γιγαντιαίου δανείου της ΕΕ, που έχει στόχο να προσφέρει στο Κίεβο τριετή δημοσιονομική ανάσα. Η Ουκρανία αντιμετωπίζει σήμερα δημοσιονομικό έλλειμμα περίπου 60 δισ. δολαρίων τα επόμενα δύο χρόνια, χωρίς να υπολογίζεται το κόστος υποστήριξης του στρατού.
Αν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις, οι ηγέτες της ΕΕ θα αναγκαστούν να αναζητήσουν πόρους από τους εθνικούς τους προϋπολογισμούς για να στηρίξουν την άμυνα του Κιέβου απέναντι στις ρωσικές δυνάμεις — ή να ρισκάρουν να αφήσουν την Ουκρανία να πέσει στα χέρια της Μόσχας.
Η Επιτροπή έχει ως αποστολή να κατευνάσει τους φόβους του Ντε Βέβερ ότι το Βέλγιο θα κληθεί να αποζημιώσει τη Μόσχα αν ο πόλεμος τελειώσει ή αν οι δικηγόροι του Κρεμλίνου κινηθούν νομικά εναντίον της κυβέρνησής του για τη χρήση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων, τα οποία τελούν υπό τη διαχείριση της χρηματοπιστωτικής εταιρείας Euroclear, με έδρα τις Βρυξέλλες.
Ένας αξιωματούχος, που όπως και άλλοι σε αυτό το άρθρο μίλησε ανώνυμα λόγω της εμπιστευτικότητας των συναντήσεων, ανέφερε ότι θα υπάρξουν συνομιλίες τις επόμενες ημέρες σε όλα τα επίπεδα, ακόμη και στο υψηλότερο.
Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται ενώ ο Ντε Βέβερ αντιμετωπίζει πολιτική κρίση στο εσωτερικό. Τα κόμματα της κυβέρνησής του βρίσκονται σε έντονες διαβουλεύσεις για να καταλήξουν σε συμφωνία επί του προϋπολογισμού και να τηρήσουν την υπόσχεση του συνασπισμού για περικοπές δαπανών ύψους 10 δισ. ευρώ.
Ο Ντε Βέβερ δήλωσε την Πέμπτη ότι ζήτησε από τον βασιλιά Φίλιππο να δώσει στην κυβέρνηση προθεσμία μέχρι τα Χριστούγεννα για να ολοκληρώσει τη συμφωνία προϋπολογισμού, έπειτα από πολλές χαμένες προθεσμίες, και τόνισε ότι αυτή θα είναι η τελευταία ευκαιρία της κυβέρνησης να συμφωνήσει σε προϋπολογισμό.
Αν συμφωνήσει το Βέλγιο, τι ακολουθεί;
Μόλις ικανοποιηθούν οι βελγικές ανησυχίες, η Επιτροπή θα προτείνει επίσημα τη σχετική νομοθεσία για το δάνειο αποζημιώσεων τις επόμενες εβδομάδες, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που γνωρίζουν τα σχέδια.
Δύο ακόμη αξιωματούχοι της ΕΕ δήλωσαν στο POLITICO ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πιθανότατα θα εμπλακεί επίσης στη διαμόρφωση της νομοθεσίας. Αυτό θα μπορούσε να παρατείνει τη διαδικασία και να απειλήσει τις ελπίδες της Επιτροπής να εξασφαλίσει τα 140 δισ. ευρώ πριν τον Απρίλιο, όταν το Κίεβο αναμένεται να ξεμείνει από χρήματα. Προσθέτοντας πίεση, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει καταστήσει σαφές ότι η συνέχιση της στήριξής του προς την Ουκρανία εξαρτάται από το δάνειο της ΕΕ.
«Όσο περισσότερο καθυστερούμε, τόσο πιο δύσκολα θα γίνουν τα πράγματα», δήλωσε ο επίτροπος Οικονομίας, Βάλντις Ντομπρόβσκις, σε δημοσιογράφους στη Σόφια, στο περιθώριο συνεδρίου.
«Μπορεί να χρειαστούν προσωρινές λύσεις γεφύρωσης. Άρα, όσο νωρίτερα, τόσο το καλύτερο».
Ως εγγύηση, οι Βέλγοι απαιτούν από τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών να παράσχουν εθνικές εγγυήσεις ύψους άνω των 170 δισ. ευρώ έναντι του δανείου, που θα μπορούν να ενεργοποιηθούν άμεσα. Ο Ντε Βέβερ ζητά επίσης διαβεβαιώσεις ότι η χρήση της χρηματικής αξίας των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων θα είναι νομικά ασφαλής.
Οι νομικοί της Επιτροπής έχουν «εξετάσει πολύ διεξοδικά όλους τους νομικούς κινδύνους ή πιθανά ρίσκα δικαστικών διεκδικήσεων», τα οποία θεωρούν «περιορισμένα», είπε ο Ντομπρόβσκις στη Σόφια. Πρόσθεσε ότι «σε κάθε περίπτωση, οι εγγυήσεις προς το Βέλγιο θα καλύπτουν ενδεχόμενους οικονομικούς κινδύνους που μπορεί να αντιμετωπίσει» αν οι δικηγόροι της Μόσχας κινηθούν νομικά κατά της κυβέρνησης.
Στόχος είναι το μπλοκ να παρέχει εθνικές εγγυήσεις για το δάνειο «τουλάχιστον για τα επόμενα δύο χρόνια, οι οποίες θα μπορούσαν να αντικατασταθούν από ευρωπαϊκή εγγύηση» το 2028, όταν θα ξεκινήσει ο επόμενος επταετής προϋπολογισμός της ΕΕ, ανέφερε ο Ντομπρόβσκις.
Η πιο δύσκολη πρόκληση, ωστόσο, είναι η εξάλειψη της απειλής βέτο στις κυρώσεις της ΕΕ από φιλορωσικές χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία.
Η Επιτροπή εξετάζει ένα νομικό «παραθυράκι» που θα διατηρήσει τα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία παγωμένα έως ότου η Ρωσία τερματίσει τον πόλεμο και καταβάλει αποζημιώσεις στην Ουκρανία. Διαφορετικά, η ΕΕ πρέπει να ανανεώνει ομόφωνα τις κυρώσεις της κατά της Ρωσίας κάθε έξι μήνες. Αν αυτές λήξουν, η Euroclear θα υποχρεωθεί να επιστρέψει όλα τα δεσμευμένα κεφάλαια στο Κρεμλίνο.
