Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξέφρασαν ικανοποίηση τη Δευτέρα, καθώς οι συνομιλίες στη Γενεύη έδειξαν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται διατεθειμένος να ακούσει τις ευρωπαϊκές ανησυχίες σχετικά με την επιβολή μιας «κακής» ειρηνευτικής συμφωνίας στην Ουκρανία.
«Παρότι απομένει δουλειά να γίνει, υπάρχει πλέον μια σταθερή βάση για να προχωρήσουμε», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαιρετίζοντας την «καλή πρόοδο» που προήλθε από «την ισχυρή ευρωπαϊκή παρουσία» στις συνομιλίες.
Η παρουσία κορυφαίων συμβούλων από την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο στη συνάντηση της Κυριακής στην Ελβετία θεωρήθηκε πρόοδος, καθώς στην αρχική αμερικανική πρόταση των 28 σημείων δεν είχαν προσκληθεί. Η πρόταση εκείνη είχε προκαλέσει ανησυχία, καθώς χαρακτηριζόταν υπερβολικά φιλορωσική και θεωρήθηκε ότι θα ενθάρρυνε τη Μόσχα σε νέες επιθέσεις.
Ωστόσο, οι πανηγυρισμοί δεν κράτησαν πολύ.
Το βράδυ της Δευτέρας, η Ρωσία απέρριψε το ανανεωμένο κείμενο της συμφωνίας, το οποίο είχε επαναδιατυπωθεί με τη συμβολή της Ουκρανίας και των συμμάχων της, κατά τη διάρκεια των πολύωρων διαπραγματεύσεων με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.
Ο κίνδυνος για την Ουκρανία πλέον είναι ο Βλαντίμιρ Πούτιν να πιέσει τον Αμερικανό πρόεδρο να επιστρέψει στην αρχική του θέση, στο σχέδιο 28 σημείων που είχε προκαλέσει πανικό στις Βρυξέλλες, καθώς θα υποχρέωνε το Κίεβο:
- να παραχωρήσει εδάφη στη Ρωσία,
- να εγκαταλείψει την προοπτική ένταξης στο ΝΑΤΟ,
- να μειώσει τον ουκρανικό στρατό από σχεδόν ένα εκατομμύριο σε 600.000 στρατιώτες.
Αν αυτό συμβεί, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα έχει μια οδυνηρή επιλογή:
Να αποδεχτεί μια συμφωνία που θα έχει συμφωνηθεί μεταξύ Τραμπ και Πούτιν ή να ρισκάρει το μέλλον της χώρας του περιμένοντας ίσως κάποτε περισσότερη βοήθεια από τους Ευρωπαίους συμμάχους του.
Αυτοί είναι οι ίδιοι σύμμαχοι που, σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή, δεν στέλνουν τα στρατεύματά τους, δεν δίνουν τα όπλα που ζητά η Ουκρανία και ούτε καν δεσμεύουν τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για να χρηματοδοτήσει το Κίεβο την άμυνά του.
Για ορισμένους Ρεπουμπλικάνους στις ΗΠΑ, η ευρωπαϊκή αντίδραση είναι υποκριτική.
«Ποια είναι η εναλλακτική;» δήλωσε στο Politico ο Γκρεγκ Σουένσον, πρόεδρος των Republicans Overseas στο Ηνωμένο Βασίλειο. «Μπορείς να λες ό,τι θέλεις σε συναντήσεις και διπλωματικές συζητήσεις, αλλά ο μόνος τρόπος να νικηθεί ο Πούτιν είναι με μάχη — και κανείς τους δεν είναι διατεθειμένος να το κάνει. Άρα όλα αυτά είναι λόγια.»
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι διαφωνούν, υπογραμμίζοντας τα τεράστια ποσά σε οικονομική και στρατιωτική βοήθεια που έχουν στείλει στο Κίεβο και τις οικονομικές θυσίες από την απεξάρτηση από ρωσικά εμπορεύματα και ενέργεια.
Ωστόσο, η αρχική πρόταση του Τραμπ προκάλεσε πραγματικό σοκ στις Βρυξέλλες, επειδή γνώριζαν ότι η Ευρώπη από μόνη της δεν μπορεί να προσφέρει όσα χρειάζεται η Ουκρανία για να κερδίσει ή να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος.
Το αδιέξοδο με τα δεσμευμένα ρωσικά κεφάλαια
Πριν έναν μήνα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες προσήλθαν σε σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες βέβαιοι ότι θα συμφωνούσαν στη χρήση 140 δισ. ευρώ από παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία ως «δάνειο αποζημίωσης» για την ενίσχυση της Ουκρανίας τα επόμενα δύο χρόνια.
Όμως το σχέδιο κατέρρευσε λόγω απρόσμενων ενστάσεων από το Βέλγιο.
Αυτή τη στιγμή οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται εντατικά μεταξύ της Κομισιόν και των κυβερνήσεων της ΕΕ — ιδιαίτερα των Βέλγων — αλλά προς το παρόν δεν υπάρχει αποτέλεσμα.
Ορισμένοι διπλωμάτες ελπίζουν ότι η πίεση από τον Τραμπ θα ωθήσει το Βέλγιο και τις άλλες χώρες που διαφωνούν να υποχωρήσουν.
Στα σενάρια που συζητούνται είναι η χρήση μέρους των παγωμένων κεφαλαίων μαζί με κοινά ευρωπαϊκά ομόλογα και οι άμεσες χρηματοδοτήσεις από κράτη–μέλη.
Ωστόσο, άλλοι φοβούνται ότι η ιδέα θα καταρρεύσει τελείως αν το τελικό ειρηνευτικό σχέδιο περιλαμβάνει ρητή αναφορά στη χρήση αυτών των κεφαλαίων.
Στην αρχή του 2024, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ είχαν εκφράσει την ιδέα δημιουργίας μιας διεθνούς ειρηνευτικής δύναμης από πρόθυμες χώρες — μια «συμμαχία των προθύμων».
Ένα χρόνο πριν, ο Μακρόν είχε μάλιστα αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο «στρατευμάτων επί του εδάφους» πριν τελειώσει ο πόλεμος. Πλέον δεν μιλά έτσι.
Στη Γαλλία, η ιδέα αποστολής στρατευμάτων είναι τόσο δύσκολη που πρόσφατες δηλώσεις του νέου αρχηγού του Γενικού Επιτελείου, Φαμπιέν Μαντόν, προκάλεσαν θύελλα αντιδράσεων.
Ο Μαντόν είχε προειδοποιήσει ότι αν η Γαλλία δεν είναι έτοιμη να δεχτεί απώλειες και οικονομικές θυσίες υπέρ της άμυνας, «τότε κινδυνεύουμε».
Στη Γερμανία, ο υπουργός Εξωτερικών Γιοχάν Βάντεπουλ υποστήριξε πως το Βερολίνο ήδη «προσφέρει ξεχωριστή συμβολή» με την ανάπτυξη μιας δύναμης μάχης στη Λιθουανία και επικέντρωση της Bundeswehr στην άμυνα των Βαλτικών χωρών. Όμως οι Ουκρανοί θα ήθελαν κάτι βαθύτερο, πάνω στο δικό τους έδαφος.
Οι Δυτικοευρωπαίοι όμως φοβούνται υψηλές απώλειες και δεν θέλουν να στείλουν στρατό στην πρώτη γραμμή.
