Υπό το βάρος των εξελίξεων στο Νταβός, με την τακτική υπαναχώρηση Τραμπ σε μια στρατιωτική εισβολή στη Γροιλανδία και την άρση των δασμών στις ευρωπαϊκές χώρες που αντέδρασαν και την προαναγγελία ενός σχεδίου για την ασφάλεια της Αρκτικής, το οποίο ουδείς έχει δει, ξεκίνησε το βράδυ της Πέμπτης το έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες, στις 20:00 (ώρα Ελλάδος).
►«Παράθυρο» από Μητσοτάκη για συμμετοχή της Ελλάδας στο «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ
Στην ατζέντα του Συμβουλίου περιλαμβάνονται το ζήτημα της Γροιλανδίας, οι ενδεχόμενες εμπορικές απειλές κατά κρατών – μελών της ΕΕ, καθώς και ευρύτερα ζητήματα ασφάλειας και γεωπολιτικής, όπως η Ουκρανία και η ασφάλεια στην Αρκτική.
Το Συμβούλιο συγκλήθηκε από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα πριν από μερικές ημέρες, όταν ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, κράδαινε την απειλή ενός εμπορικού πολέμου από την 1η Φεβρουαρίου, αν δεν του παραχωρούσαν τον έλεγχο της Γροιλανδίας.
Την απειλή αυτή ο Αμερικανός Πρόεδρος την πήρε πίσω, επικαλούμενος μια συμφωνία που επιτεύχθηκε με το ΝΑΤΟ για τη Γροιλανδία.
Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες προχώρησαν στη σύγκληση.
► Τραμπ: Η συμφωνία για τη Γροιλανδία είναι «υπό επεξεργασία» και «θα είναι καταπληκτική για τις ΗΠΑ»
Μακρόν: Η ενότητα της Ευρώπης λειτούργησε ενάντια στις απειλές του Τραμπ
Προσερχόμενος στη σύνοδο, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν είπει ότι η σημερινή συνάντηση καταδεικνύει την ενότητα υπέρ της Δανίας, της εδαφικής της ακεραιότητας και κυριαρχίας της.
«Όταν η Ευρώπη είναι ενωμένη, δυνατή και αντιδρά γρήγορα, τα πράγματα επιστρέφουν στην κανονικότητα και την ηρεμία».
► Πρωθυπουργός της Γροιλανδίας: Έτοιμοι για διαπραγματεύσεις αλλά έχουμε κάποιες κόκκινες γραμμές
Ωστόσο πρόσθεσε, ότι η Ευρώπη πρέπει να παραμείνει «σε εγρήγορση» και να συνεχίσει να ενεργεί με «ενωμένο τρόπο», δείχνοντας ότι έχει «μέσα στη διάθεσή της» σε περίπτωση που απειληθεί να «επιβάλει σεβασμό».
Λέει επίσης ότι η Γαλλία είναι ανοιχτή στο να συμμετάσχει σε περισσότερες αποστολές του ΝΑΤΟ , πιθανώς στην Αρκτική.
Κάλλας: Η Ευρώπη «δεν είναι διατεθειμένη να εγκαταλείψει 80 χρόνια καλών σχέσεων» με τις ΗΠΑ
Η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλλας λέει ότι «αν και όλοι είναι ανακουφισμένοι με τις πρόσφατες ανακοινώσεις, έχουμε επίσης δει σε αυτή την περίοδο ενός έτους (σσ: θητείας Τραμπ) ότι πρέπει να είμαστε έτοιμοι για πολλές απρόβλεπτες καταστάσεις».
«Επομένως, πρέπει να συζητήσουμε… τα σχέδιά μας για διαφορετικά σενάρια», λέει.
Αλλά λέει ότι η τελευταία στροφή του Τραμπ προσφέρει μια ευκαιρία να «επικεντρωθούμε ξανά στο πού βρίσκονται πραγματικά τα προβλήματα, και αυτός είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία που συνεχίζεται».
Παραδέχεται ότι οι διατλαντικές σχέσεις έχουν «δεχτεί ένα μεγάλο πλήγμα την τελευταία εβδομάδα», αλλά λέει ότι έχει καταστεί σαφές τον τελευταίο χρόνο ότι «αυτές οι σχέσεις δεν είναι οι ίδιες όπως ήταν».
Προσθέτει δε ότι η Ευρώπη «δεν είναι διατεθειμένη να εγκαταλείψει 80 χρόνια καλών σχέσεων, και είμαστε πρόθυμοι να εργαστούμε γι’ αυτό». Πρόσθεσε, ότι οι περισσότεροι Αμερικανοί βλέπουν επίσης την Ευρώπη ως συμμάχους τους.
Μερτς: Η ενότητα και αποφασιστικότητα κάνουν τη διαφορά
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς τόνισε ότι η «ενότητα και η αποφασιστικότητα» από την ευρωπαϊκή πλευρά έχουν δείξει ότι κάνουν τη διαφορά στις φιλοδοξίες του Τραμπ για τη Γροιλανδία.
Ενώ δήλωσε «ευγνώμων» που ο πρόεδρος των ΗΠΑ εγκατέλειψε τα «αρχικά του σχέδια για προσάρτηση της Γροιλανδίας» και τις απειλές του για δασμολογικούς δασμούς.
Φρέντερικσεν: Κόκκινη γραμμή η εθνική κυριαρχία
Η Δανή πρωθυπουργός, Μέτε Φρέντερικσεν, επανέλαβε την κόκκινη γραμμή για την εθνική κυριαρχία, δηλώνοντας ανοιχτή στην ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική,
«Όταν η Ευρώπη δεν είναι διχασμένη, όταν στεκόμαστε ενωμένοι, σαφείς και δυνατοί στην προθυμία μας να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας, τα αποτελέσματα είναι φανερά» σημείωσε. «Οπότε νομίζω ότι έχουμε μάθει κάτι τις τελευταίες δύο ημέρες και εβδομάδες».
Στη συνέχεια είπε ότι η Δανία θέλει να «βρει μια λύση» και έχει ζητήσει από το ΝΑΤΟ να είναι πιο ενεργό στην περιοχή της Αρκτικής και «όλοι στο ΝΑΤΟ συμφωνούν με αυτό». «Και στη συνέχεια θα συζητήσουμε με έναν πιο παραδοσιακό πολιτικό, διπλωματικό τρόπο με τις ΗΠΑ. Τη διμερή μας σχέση μεταξύ του Βασιλείου της Δανίας και των ΗΠΑ».
Αλλά επανέλαβε ότι η Δανία έχει τις κόκκινες γραμμές της. «Είμαστε ένα κυρίαρχο κράτος και δεν μπορούμε να το διαπραγματευτούμε αυτό», αλλά δήλωσε ανοιχτή σε συνομιλίες για την ενίσχυση της συνεργασίας στην περιοχή της Αρκτικής.
«Είμαστε πρόθυμοι να συνεργαστούμε με τις ΗΠΑ, φυσικά, όπως κάναμε πάντα για την ασφάλεια, αλλά οι κόκκινες γραμμές μας, που είναι και οι δημοκρατικοί μας κανόνες, δεν μπορούν να συζητηθούν».
Όταν ρωτήθηκε αν εξακολουθεί να εμπιστεύεται την κυβέρνηση των ΗΠΑ, δίστασε και είπε διπλωματικά:
«Συνεργαζόμαστε πολύ στενά εδώ και πολλά χρόνια, αλλά πρέπει να συνεργαστούμε με σεβασμό χωρίς να απειλούμε ο ένας τον άλλον, και ως εκ τούτου, φυσικά, ελπίζω να βρούμε μια πολιτική λύση στο πλαίσιο της δημοκρατίας».
Το γεωπολιτικό παρασκήνιο
Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της ΕΕ, έπειτα από έναν χρόνο της νέας αμερικανικής διοίκησης, το 2025 χαρακτηρίστηκε από νέο ύφος, νέες πολιτικές και διαφορετική στάση των ΗΠΑ σε πολλούς τομείς. Από την πλευρά της, η ΕΕ κινήθηκε με στόχο τη σταθεροποίηση της σχέσης, σε πλαίσιο αμοιβαίου οφέλους.
Σε ό,τι αφορά στα «διδάγματα» από τις πρόσφατες εξελίξεις, επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά η επιτακτική ανάγκη για επιτάχυνση της ατζέντας για «στρατηγική αυτονομία της ΕΕ», ενώ, σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της ΕΕ, η αντίδραση των κρατών-μελών ήταν ταχεία, συντονισμένη και ψύχραιμη, με σαφή και σταθερά μηνύματα.
Σε ό,τι αφορά στη Γροιλανδία, αναγνωρίζεται ότι παραμένουν ανοιχτά ζητήματα. Υπενθυμίζεται ότι, σε πρόσφατη ενημέρωση από τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, έγινε γνωστό πως σε συνομιλία του με τον πρόεδρο των ΗΠΑ συμφωνήθηκε προσέγγιση δύο αξόνων: αφενός διμερής διάλογος μεταξύ ΗΠΑ, Γροιλανδίας και Δανίας στο πλαίσιο της υφιστάμενης αμυντικής συμφωνίας και αφετέρου ενίσχυση του ρόλου του ΝΑΤΟ στην ασφάλεια της Αρκτικής. Η ΕΕ δηλώνει πλήρη αλληλεγγύη προς τη Δανία. Θετικό στοιχείο χαρακτηρίζεται το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ ξεκαθάρισε πως δεν τίθεται θέμα στρατιωτικής απειλής κατά της Γροιλανδίας.
Στο πεδίο του εμπορίου, η ΕΕ δηλώνει έτοιμη να αντιδράσει εφόσον οι απειλές επιβεβαιωθούν, κάτι που προς το παρόν δεν έχει συμβεί. Παράλληλα, τονίζεται ότι υπάρχει συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ για το εμπόριο, ενώ η Ένωση παραμένει σε ετοιμότητα για κάθε ενδεχόμενο.
Σε σχέση με το λεγόμενο «Συμβούλιο για την Ειρήνη» (Board of Peace) του Ντόναλντ Τραμπ, αξιωματούχοι της ΕΕ διευκρινίζουν ότι το θέμα θα τεθεί στο πλαίσιο της συνολικής συζήτησης για τις διατλαντικές σχέσεις. Αρκετά κράτη-μέλη έχουν λάβει προσκλήσεις συμμετοχής, ωστόσο η μεγάλη πλειονότητα των Ευρωπαίων ηγετών έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να συμμετάσχει.
Η αρχική παρουσίαση της πρωτοβουλίας επικεντρωνόταν στο ζήτημα της Γάζας, ωστόσο, στη συνέχεια διαπιστώθηκε ότι πρόκειται για ευρύτερη πρόταση με διευρυμένους στόχους, η οποία εγείρει νομικά ερωτήματα, κυρίως ως προς τη συμβατότητά της με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Η ΕΕ δηλώνει έτοιμη να εμπλακεί σε διάλογο με τις ΗΠΑ για την αποσαφήνιση των ζητημάτων αυτών.
Παρά τον συντονισμό και τις ανταλλαγές απόψεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν αναμένεται συντονισμένη απάντηση της ΕΕ στο ζήτημα του Συμβουλίου για την Ειρήνη. Τα κράτη-μέλη μπορούν να απαντήσουν στις προσκλήσεις με βάση το εθνικό τους συμφέρον, ενώ η ανάλυση της ΕΕ για την πρωτοβουλία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Αξιωματούχοι υπογραμμίζουν ότι ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεν συγκαλεί συνόδους αντιδρώντας σε κάθε δημόσια δήλωση του Αμερικανού προέδρου. Ωστόσο, η νέα και συχνά απρόβλεπτη πραγματικότητα στις σχέσεις ΕΕ-ΗΠΑ καθιστά αναγκαία μια συνολική πολιτική αποτίμηση, ενόψει και της άτυπης συνόδου των ηγετών που έχει προγραμματιστεί για τις 12 Φεβρουαρίου.
