Έτοιμος να πατήσει το «κουμπί» για χτυπήματα στο Ιράν φαίνεται πως είναι ο Ντόναλντ Τραμπ, με την Τεχεράνη να διαμηνύει ότι επίσης βρίσκεται με «το δάχτυλο στη σκανδάλη» σε περίπτωση που δεχθεί αμερικανική επίθεση.
Για τις επιδιώξεις των Αμερικανών στο Ιράν πολλά έχουν γραφτεί και ακόμα περισσότερα μπορούν να υποτεθούν, ωστόσο, το αποτέλεσμα μίας τέτοιας παρέμβασης δεν είναι και τόσο προβλέψιμο.
Τα 7 σενάρια αν οι ΗΠΑ χτυπήσουν το Ιράν
Μετά το δημοσίευμα του BBC για τους πιθανούς στόχους των ΗΠΑ στο Ιράν, το βρετανικό δίκτυο ανάρτησε μία νέα ανάλυση για το ενδεχόμενο που δεν επιτευχθεί συμφωνία της τελευταίας στιγμής με την Τεχεράνη και ο Τραμπ αποφασίσει να διατάξει τις αμερικανικές δυνάμεις να επιτεθούν.
Στη νέα ανάλυση γίνεται λόγος για 7 πιθανά σενάρια.
Το υπερ-αισιόδοξο σενάριο για το Ιράν: Χειρουργικές επιθέσεις, ελάχιστες απώλειες αμάχων, μετάβαση στη δημοκρατία
Οι αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ διεξάγουν περιορισμένες, ακριβείς επιδρομές με στόχο στρατιωτικές βάσεις του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν και της μονάδας Basij – μιας παραστρατιωτικής δύναμης υπό τον έλεγχο του IRGC – χώρους εκτόξευσης και αποθήκευσης βαλλιστικών πυραύλων, καθώς και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ένα ήδη αποδυναμωμένο καθεστώς ανατρέπεται, μεταβαίνοντας τελικά σε μια πραγματική δημοκρατία όπου το Ιράν μπορεί να επανενταχθεί στον υπόλοιπο κόσμο.
«Αυτό είναι ένα εξαιρετικά αισιόδοξο σενάριο», αναφέρει η ανάλυση και συνεχίζει: Η δυτική στρατιωτική επέμβαση τόσο στο Ιράκ όσο και στη Λιβύη δεν έφερε μια ομαλή μετάβαση στη δημοκρατία. Αν και τερμάτισε τις βάναυσες δικτατορίες και στις δύο περιπτώσεις, προκάλεσε χρόνια χάους και αιματοχυσίας. Η Συρία, η οποία διεξήγαγε τη δική της επανάσταση, ανατρέποντας τον πρόεδρο Μπασάρ αλ-Άσαντ χωρίς δυτική στρατιωτική υποστήριξη το 2024, μέχρι στιγμής τα έχει πάει καλύτερα.
Σενάριο 2: Μοντέλο Βενεζουέλας
Το δεύτερο σενάριο που επικαλείται το BBC κάνει λόγο για «μοντέλο Βενεζουέλας». Δηλαδή μία επιχείρηση ακριβείας και μικρής διάρκειας που αφήνει άθικτη την ηγεσία, αλλά ουσιαστικά επιβάλλει αλλαγή πολιτικής.
Ένα από τα σενάρια μιας πιθανής επίθεσης των ΗΠΑ στο Ιράν είναι η κατάρρευση του Αγιατολάχ, και η διολίσθηση της χώρας σε ένα χάος χωρίς διαφαινόμενο τέλος.
Στην περίπτωση του Ιράν, μία τέτοια εξέλιξη προφανώς δεν θα ικανοποιούσε μεγάλο μέρος του ιρανικού λαού, αλλά θα επέφερε σημαντικές πολιτικές αλλαγές – περιορισμό στη στήριξη της κυβέρνησης σε βίαιες πολιτοφυλακές σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, αναστολή ή μείωση των πυρηνικών ή βαλλιστικών προγραμμάτων της, χαλάρωση της καταστολής των αντιφρονούντων.
Και πάλι, σχολιάζει το BBC, αυτό είναι το λιγότερο πιθανό σενάριο, δεδομένης της ιστορίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας που κυβερνά εδώ και 47 χρόνια αμετακίνητη και με σιδηρά πυγμή.
Το πιθανότερο σενάριο: Το καθεστώς καταρρέει και αντικαθίσταται από στρατιωτική διακυβέρνηση
Πολλοί πιστεύουν ότι αυτό είναι το πιθανότερο αποτέλεσμα:
Ενώ το καθεστώς είναι σαφώς αντιδημοφιλές σε πολλούς, και κάθε διαδοχικό κύμα διαμαρτυριών με την πάροδο των ετών το αποδυναμώνει περαιτέρω, παραμένει ένα τεράστιο και διάχυτο βαθύ κράτος ασφαλείας με έννομο συμφέρον στο status quo.
Σύμφωνα με αναλυτές, ο βασικός λόγος για τον οποίο οι διαμαρτυρίες δεν έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να ανατρέψουν το καθεστώς είναι ο στεγανοποιημένος πυρήνας εξουσίας χωρίς σοβαρές αποστασίες και διαρροές
Μέσα στη σύγχυση που επικρατεί μετά από τυχόν αμερικανικές επιθέσεις, είναι πιθανό το Ιράν να καταλήξει να κυβερνάται από μια ισχυρή, στρατιωτική κυβέρνηση που αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από στελέχη του IRGC.
Σενάριο 4: Το Ιράν αντεπιτίθεται σε ΗΠΑ και γείτονες
Το Ιράν έχει δεσμευτεί να ανταποδώσει οποιαδήποτε επίθεση των ΗΠΑ, λέγοντας ότι «έχει το δάχτυλό του στη σκανδάλη».
Σαφώς δεν μπορεί να συγκριθεί με τη δύναμη του Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, αλλά θα μπορούσε να επιτεθεί με το οπλοστάσιό του από βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πολλά από τα οποία είναι κρυμμένα σε σπηλιές, υπόγεια ή σε απομακρυσμένες βουνοπλαγιές.
Υπάρχουν αμερικανικές βάσεις και εγκαταστάσεις διάσπαρτες κατά μήκος της αραβικής πλευράς του Κόλπου, κυρίως στο Μπαχρέιν και το Κατάρ, αλλά το Ιράν θα μπορούσε επίσης, εάν το επιθυμούσε, να στοχεύσει ορισμένες από τις κρίσιμες υποδομές οποιουδήποτε έθνους που θεωρούσε συνένοχο σε μια αμερικανική επίθεση, όπως η Ιορδανία. Εξάλλου, η πυραυλική επίθεση στις πετροχημικές εγκαταστάσεις της Saudi Aramco το 2019, που αποδόθηκε σε μια πολιτοφυλακή στο Ιράκ υποστηριζόμενη από το Ιράν, υπενθύμισε στη Σαουδική Αραβία πόσο ευάλωτη εξακολουθεί να είναι στους ιρανικούς πυραύλους.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο παραμένουν από διστακτικοί έως αρνητικοί να ταχθούν στο πλευρό της Ουάσιγκτον, στην περίπτωση που πατήσει τη σκανδάλη.
Σενάριο 5: Το Ιράν αντεπιτίθεται τοποθετώντας νάρκες στον Κόλπο
Αυτό το σενάριο εδώ και καιρό αποτελεί πιθανή απειλή για την παγκόσμια ναυτιλία και τον εφοδιασμό με πετρέλαιο, από τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ του 1980-88, όταν το Ιράν πράγματι ναρκοθέτησε τις ναυτιλιακές οδούς.
Το στενό Στενό του Ορμούζ μεταξύ Ιράν και Ομάν αποτελεί κρίσιμο σημείο συμφόρησης. Περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και μεταξύ 20-25% του πετρελαίου και των παραπροϊόντων πετρελαίου διέρχονται από αυτό το στενό κάθε χρόνο.
Το Ιράν έχει πραγματοποιήσει ασκήσεις ταχείας ανάπτυξης θαλάσσιων ναρκών. Εάν το έκανε αυτό, τότε αναπόφευκτα θα επηρέαζε το παγκόσμιο εμπόριο και τις τιμές του πετρελαίου.
Σενάριο 6: Swarm Attacks από το Ιράν – Βύθιση αμερικανικού πολεμικού πλοίου
Οι λεγόμενες επιθέσεις σμήνους (Swarm Attacks), μία τακτική του Ιράν, θεωρούνται από το BBC μία από τις πιο ανησυχητικές απειλές για τις ΗΠΑ. Η μέθοδος περιλαμβάνει την ταυτόχρονη εκτόξευση πολλαπλών μέσων υψηλής εκρηκτικότητας, όπως drones, ταχύπλοα με εκρηκτικά ή στρατιωτικές μονάδες, εναντίον ενός ή περισσότερων στόχων, με αποτέλεσμα ακόμη και τα υψηλά επίπεδα άμυνας του αμερικανικού Ναυτικού να μην μπορούν να τα εξουδετερώσουν όλα εγκαίρως.
Ο IRGC έχει αντικαταστήσει τον συμβατικό ιρανικό ναυτικό στόλο στον Κόλπο, δίνοντας έμφαση στην εκπαίδευση στον ασύμμετρο πόλεμο, με στόχο να υπερκεράσει τα τεχνικά πλεονεκτήματα του Πέμπτου Στόλου των ΗΠΑ. Ορισμένοι διοικητές του έχουν εκπαιδευτεί στο Ντάρμουθ, στο Κολέγιο του Βασιλικού Ναυτικού.
Η βύθιση ενός αμερικανικού πολεμικού πλοίου, ή η σύλληψη του πληρώματός του, θα συνιστούσε σημαντικό στρατηγικό πλήγμα και επικοινωνιακή ταπείνωση για τις ΗΠΑ. Αν και θεωρείται απίθανο, η «σκιά» της επίθεσης στο USS Cole το 2000 στο λιμάνι του Αντεν, που είχε κοστίσει τη ζωή σε 17 Αμερικανούς ναυτικούς, παραμένει υπενθύμιση της απειλής.
Από τα πιο ρεαλιστικά σενάρια: Το καθεστώς καταρρέει, αντικαθιστούμενο από το χάος
Το BBC χαρακτηρίζει ως ρεαλιστικό κίνδυνο την κατάρρευση της κυβέρνησης του Ιράν και τη διολίσθηση της χώρας σε χάος χωρίς ορατό τέλος, προοπτική που απειλεί και τις γειτονικές χώρες, όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία.
Σε περίπτωση γενικευμένης αστάθειας, πέρα από τον κίνδυνο εμφυλίου πολέμου όπως στη Συρία, τη Υεμένη και τη Λιβύη, ελλοχεύει και ο κίνδυνος ενόπλων συγκρούσεων μεταξύ εθνοτικών ομάδων, καθώς Κούρδοι, Μπαλούχοι και άλλες μειονότητες θα προσπαθήσουν να προστατεύσουν τους πληθυσμούς τους λόγω κενού στην κεντρική εξουσία.
Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι χώρες της Μέσης Ανατολής και της Δύσης, ιδιαίτερα το Ισραήλ, θα επωφελούνταν από την απομάκρυνση της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ωστόσο, κανείς δεν επιθυμεί να δει τη χώρα των περίπου 93 εκατομμυρίων κατοίκων να βυθίζεται στο χάος, προκαλώντας ανθρωπιστική και προσφυγική κρίση, καταλήγει το BBC.
