Η απειλή θαλάσσιων ναρκών στο Στενό του Ορμούζ επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πιο επικίνδυνα σενάρια για τη διεθνή ναυτιλία και την παγκόσμια οικονομία. Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, το Ιράν φέρεται να έχει τοποθετήσει νάρκες στο στρατηγικής σημασίας πέρασμα από το οποίο διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου, ενισχύοντας τον φόβο για σοβαρή διαταραχή στις ενεργειακές ροές και στο παγκόσμιο εμπόριο.
Σύμφωνα με ανάλυση της Wall Street Journal, οι θαλάσσιες νάρκες είναι απλά όπλα που θα μπορούσαν να δώσουν στο Ιράν υπερβολική δύναμη για να προκαλέσει χάος στην παγκόσμια οικονομία.
Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν την Τετάρτη ότι το Ιράν είχε τοποθετήσει νάρκες στο Στενό του Ορμούζ, το στενό θαλάσσιο πέρασμα που μεταφέρει το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο στον υπόλοιπο κόσμο. Το Αμερικανικό Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου εκτίμησε ότι είχαν τοποθετηθεί 10 νάρκες, αν και ο Πρόεδρος Τραμπ αμφισβήτησε αυτές τις αναφορές και ενθάρρυνε τους ναυτιλιακούς να διασχίσουν το στενό.
«Είναι ένα καλό εργαλείο ασύμμετρου πολέμου», δήλωσε ο Τζαχανγκίρ Αρασλί, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Ανάπτυξης και Διπλωματίας με έδρα το Μπακού του Αζερμπαϊτζάν, ο οποίος ειδικεύεται στις θαλάσσιες απειλές. «Η συμβατική ικανότητα έχει εξαλειφθεί, αλλά διαθέτουν αυτή την ασύμμετρη ικανότητα», ανέφερε.
Το απόθεμα του Ιράν περιλαμβάνει βασικά πυρομαχικά σχεδιασμένα να επιπλέουν ή να αγκυροβολούνται στον πυθμένα του Περσικού Κόλπου.
Iστότοπος του αμερικανικού στρατού περιγράφει έναν τύπο ιρανικής νάρκης, την Maham 1, ως ένα κυκλικό εξάρτημα της δεκαετίας του 1980, σχεδιασμένο να επιπλέει σε νερά βάθους έως ενός μέτρου, το οποίο είναι εξοπλισμένο με πέντε κέρατα που, όταν χτυπηθούν, μπορούν να πυροδοτήσουν έως και 120 κιλά εκρηκτικών. Οι νάρκες είναι αγκυροβολημένες σε αλυσίδα ή αγκυρωμένες στον βυθό της θάλασσας.
Οι νάρκες συγκαταλέγονται στα πιο καταστροφικά όπλα που έχει αντιμετωπίσει το αμερικανικό ναυτικό, καθώς έχουν προκαλέσει ζημιές σε περισσότερα πλοία από οποιοδήποτε άλλο μέσο επίθεσης από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, σύμφωνα με έκθεση του Αμερικανικού Ναυτικού Ινστιτούτου που εκπονήθηκε πριν από αρκετά χρόνια.
Ο αμερικανικός στρατός δήλωσε ότι έχει καταστρέψει ιρανικά πολεμικά πλοία που έχουν σχεδιαστεί για την τοποθέτηση ναρκών. Νωρίτερα, ο στρατός είχε ανακοινώσει ότι εξουδετέρωσε ένα ιρανικό υποβρύχιο της κλάσης Kilo, το οποίο επίσης θεωρείτο ότι είχε την ικανότητα να εκτοξεύει νάρκες.
Ωστόσο, το Ιράν τοποθετεί νάρκες κυρίως χρησιμοποιώντας βατραχάνθρωπους σε μικρά σκάφη που μοιάζουν με συνηθισμένα αλιευτικά σκάφη, μια άτυπη ναυτική πολιτοφυλακή με φουσκωτά σκάφη που είναι σχεδόν αδύνατο να εντοπιστεί και να εξουδετερωθεί.
Το Ιράν διαθέτει επίσης ένα οπλοστάσιο με νάρκες τύπου limpet που οι δύτες μπορούν να τοποθετήσουν στα κύτη των πλοίων.
Για το Ιράν, οι νάρκες δεν είναι σημαντικές για τη συγκεκριμένη ζημιά που μπορούν να προκαλέσουν στα διερχόμενα πλοία, επειδή «ο πρωταρχικός τους στόχος είναι η διαταραχή» της ναυτιλίας και της παγκόσμιας οικονομίας, δήλωσε ο Αρασλί.
Θα μπορούσαν επίσης να τοποθετηθούν για να αποτρέψουν τις ΗΠΑ από μια χερσαία εισβολή, δήλωσε ο Ανάς Αλχατζί, διευθύνων σύμβουλος της Energy Outlook Advisors.
Καθώς χιλιάδες πλοία παραμένουν αγκυροβολημένα περιμένοντας την ασφαλή διέλευση από το στενό, αυξάνεται η πίεση στις ΗΠΑ να οργανώσουν συνοδεία από πολεμικά πλοία. Ο Τραμπ δήλωσε ότι το θέμα εξετάζεται, αν και το Πεντάγωνο δεν έχει δώσει το πράσινο φως.
Η ανίχνευση ναρκών θα αποτελεί μέρος κάθε αποστολής συνοδείας. Τα πλοία του ναυτικού θα καθοδηγούνται από σκάφη εξοπλισμένα για την ανίχνευση και την αποφυγή ή την εξουδετέρωση των ναρκών μία προς μία. Ο εξοπλισμός αυτός έχει σχεδιαστεί για να χρησιμοποιεί σόναρ για τον εντοπισμό των συσκευών.
Πέρυσι, το Πολεμικό Ναυτικό επικαλέστηκε έναν «μεταβαλλόμενο κόσμο» για να ανακοινώσει μια σειρά συμβάσεων για εξοπλισμό αντιμετώπισης ναρκοπεδίων που θα περιλαμβάνει δυνατότητες ανίχνευσης ναρκοπεδίων με ρομπότ.
Το Mine Countermeasures Unmanned Surface Vehicle (Μη επανδρωμένο επιφανειακό όχημα αντιμετώπισης ναρκοπεδίων) περιγράφηκε ως «μη επανδρωμένο, ντηζελοκίνητο επιφανειακό σκάφος» σχεδιασμένο να εκτοξεύεται από ένα παράκτιο πολεμικό πλοίο.
Ακόμη και η απειλή των ναρκών έχει κρατήσει τα πλοία μακριά από το στενό. Αμέσως πιο ανησυχητικές είναι οι επιθέσεις με drones και πυραύλους. Το Κέντρο Θαλάσσιων Εμπορικών Επιχειρήσεων του Ναυτικού του Ηνωμένου Βασιλείου αναφέρει ότι πέντε εμπορικά πλοία σε δύο ημέρες κοντά στο στενό έχουν χτυπηθεί ή έχουν παραλίγο να χτυπηθούν από βλήματα ή drones. Η υπηρεσία παρακολούθησης δεν έχει αναφέρει κανένα περιστατικό που να αφορά νάρκες.
Ο κίνδυνος των ναρκών στον Περσικό Κόλπο εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1980 ως κίνδυνος για τη διεθνή ναυτιλία κατά τη διάρκεια του δεκαετούς πολέμου μεταξύ Ιράν και Ιράκ, σε ένα επεισόδιο που είναι πλέον γνωστό ως «Πόλεμος των Δεξαμενόπλοιων», όταν το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ άρχισε να συνοδεύει πλοία για να τα προστατεύσει, καθώς και οι δύο εμπόλεμοι επιτέθηκαν σε εγκαταστάσεις της πετρελαϊκής βιομηχανίας.
Μια νάρκη σχεδιασμένη να αγκυροβολείται στη θέση της, η SADAF-02, τον Απρίλιο του 1988 πυροδότησε μία από τις σοβαρότερες ναυμαχίες του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η φρεγάτα USS Samuel B. Roberts βρισκόταν σε μια συνήθη αποστολή συνοδείας νηοπομπής στον Περσικό Κόλπο όταν προσέκρουσε στη νάρκη. Ο τότε Πρόεδρος Ρόναλντ Ρέιγκαν διέταξε μια ισχυρή αντίδραση και οι αμερικανικές δυνάμεις ξεκίνησαν μια επιχείρηση με την ονομασία Praying Mantis που είχε ως στόχο διάφορα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία.
