Η ζωή του Νικολάς Μαδούρο δεν μετριέται πλέον αποκλειστικά με όρους εξουσίας. Μετριέται σε λίγα τετραγωνικά μέτρα. Σε μια μεταλλική πόρτα. Σε μια κουκέτα στερεωμένη στον τοίχο. Στο απότομο κλικ των κλειδαριών. Και, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν την κατάστασή του και μίλησαν στην ισπανική ABC, με μια φωνή που διαπερνά τη νύχτα από ένα κλειδωμένο κελί: «Είμαι ο πρόεδρος της Βενεζουέλας! Πείτε στη χώρα μου ότι με απήγαγαν, ότι μας κακομεταχειρίζονται εδώ!».
Η σκηνή δεν περιλαμβάνεται στα δικαστικά αρχεία. Δεν έχει μεταγραφεί σε καμία ακροαματική διαδικασία. Αλλά είναι η ιστορία που κυκλοφορεί μέσα στο Μητροπολιτικό Κέντρο Κράτησης στο Μπρούκλιν, το MDC , την ομοσπονδιακή φυλακή όπου κρατείται ο Μαδούρο από τις 3 Ιανουαρίου, την ημέρα της απαγωγής του και της μεταφοράς του στη Νέα Υόρκη. Εκεί, σε ένα από τα πιο σκληρά σωφρονιστικά συγκροτήματα του μητροπολιτικού συστήματος, ξεκινά η φυλακή του ανθρώπου που μονοπώλησε την εξουσία στη Βενεζουέλα για περισσότερο από μια δεκαετία.
Το MDC είναι επιβλητικό από έξω. Είναι ένας κυβισμός από μπρουταλιστικό σκυρόδεμα, ανεγερμένος σε μια βιομηχανική περιοχή του Μπρούκλιν, δίπλα στον κόλπο.
Δεν υπάρχουν διακοσμητικά στοιχεία ή αρχιτεκτονικές «πινελιές» που να μετριάζουν τον χαρακτήρα της λειτουργίας του. Η πρώτη εντύπωση είναι αυτή της μάζας και της περίφραξης. Το χειρότερο, ωστόσο, σύμφωνα με όσους έχουν πάει εκεί, δεν είναι η πρόσοψη. Είναι το εσωτερικό.
«Είναι μια κόλαση στη Γη», συνοψίζει ο Σαμ Μάνγκελ, σύμβουλος φυλακών που εργάστηκε για χρόνια με κρατούμενους σε ομοσπονδιακές φυλακές. Γνωρίζει το MDC από αφηγήσεις και από τη δική του εμπειρία σε άλλες παρόμοιες φυλακές. «Βρίσκεται σε κατάσταση πλήρους εγκατάλειψης, υποχρηματοδοτείται και έχει υποστελεχωμένο προσωπικό. Είναι ένα μέρος όπου κανείς δεν θα ήθελε να περάσει ούτε λεπτό».
Στην απομόνωση με πρόσχημα την ασφάλεια
Το κέντρο «φιλοξενεί» κατηγορούμενους που αναμένουν δίκη. Από τα κελιά του έχουν περάσει γνωστές προσωπικότητες: ο ράπερ Σον «Ντίντι» Κομπς , η Γκισλέιν Μάξγουελ , σύντροφος του καταδικασμένου σεξουαλικού εγκληματία Τζέφρι Έπσταϊν , ο πρώην πρόεδρος της Ονδούρας Χουάν Ορλάντο Ερνάντεζ και ο Ούγκο «Ελ Πόλο» Καρβαχάλ , πρώην επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών της Βενεζουέλας. Εκεί έχουν επίσης κρατηθεί διεθνείς έμποροι ναρκωτικών όπως ο Ισμαήλ «Ελ Μάγιο» Ζαμπάντα . Το MDC συνδυάζει κρατούμενους υψηλού προφίλ με «ανώνυμους» που κατηγορούνται για σοβαρά ομοσπονδιακά εγκλήματα.
Ένας εκπρόσωπος του Ομοσπονδιακού Γραφείου Φυλακών (BOP) αρνήθηκε να δώσει λεπτομέρειες σχετικά με την κατάσταση του Μαδούρο. «Για λόγους ασφάλειας και απορρήτου, το BOP δεν αποκαλύπτει τις συνθήκες κράτησης κανενός ατόμου που βρίσκεται υπό την κράτησή του», δήλωσε ο εκπρόσωπος.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν την κατάστασή του, ο Μαδούρο έχει τοποθετηθεί στην Ειδική Μονάδα Στέγασης (SHU). Πρόκειται για μονάδα απομόνωσης.
Επισήμως, εξυπηρετεί διάφορους σκοπούς: πειθαρχική απομόνωση, πρόληψη αυτοκτονιών και προστασία κρατουμένων υψηλού προφίλ ή που διατρέχουν κίνδυνο.
Στην πράξη, συνεπάγεται σχεδόν μόνιμο περιορισμό υπό καθεστώς απομόνωσης.
Το κελί είναι ένας μικρός χώρος, περίπου τρία μέτρα μήκος και δύο μέτρα πλάτος, με ένα μεταλλικό κρεβάτι, μια τουαλέτα, έναν νιπτήρα και ένα στενό παράθυρο που αφήνει να μπει πολύ λίγο φυσικό φως. Οι κρατούμενοι στο SHU επιτρέπεται να βγαίνουν τρεις φορές την εβδομάδα για μία ώρα, πάντα αλυσοδεμένοι χειροπόδαρα και συνοδευόμενοι από δύο φρουρούς. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, μπορούν να κάνουν ντους, να χρησιμοποιούν το τηλέφωνο – μέχρι ένα μηνιαίο όριο – να έχουν πρόσβαση σε εποπτευόμενο email ή να βγαίνουν σε μια μικρή, περιφραγμένη εξωτερική αυλή.
Πολλοί κρατούμενοι υψηλού προφίλ περνούν αρχικά χρόνο στη Μονάδα Πρόληψης Αυτοκτονιών (SHU) βάσει σχετικών πρωτοκόλλων, για διάστημα μεταξύ 72 ωρών και μίας εβδομάδας. Στην περίπτωση του Μαδούρο, πηγές αναφέρουν ότι η απομόνωση οφείλεται σε παρατεταμένες ανησυχίες για την ασφάλεια. Είναι πιθανώς ο κρατούμενος με το υψηλότερο προφίλ στην ιστορία του κέντρου. Οι αρχές δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τυχόν επεισόδια. Η αφήγηση των νυχτερινών κραυγών του μεταφέρθηκε στο ABC από τους δικηγόρους ενός από τους κρατούμενους σε μια κοντινή μονάδα, επίσης Βενεζουελάνου.
Η λέξη «απομόνωση» δεν εμφανίζεται στο δικαστικό φάκελο. Αυτό που τεκμηριώνεται, ωστόσο, είναι η νομική βάση για την κράτησή του. Στις 5 Ιανουαρίου, εμφανίστηκε ενώπιον του δικαστή Άλβιν Χέλερσταϊν στο Μανχάταν. Εκεί, αυτοπροσδιορίστηκε ως «Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Βενεζουέλας», ισχυρίστηκε ότι «απήχθη» και υποστήριξε ότι είχε συλληφθεί στο σπίτι του στο Καράκας. Ο δικαστής απάντησε ότι θα υπήρχε «ώρα και τόπος» για να συζητηθεί η νομιμότητα της σύλληψής του, αλλά όχι εκείνη την ημέρα. Ενημερώθηκε για τα δικαιώματά του. Δήλωσε ότι δεν τα γνώριζε μέχρι εκείνη τη στιγμή. Δήλωσε αθώος. Και προφυλακίστηκε.
Έκτοτε, η διαδικασία έχει εξελιχθεί σε δύο μέτωπα. Το ορατό είναι το νομικό: κατηγορίες για ναρκοτρομοκρατία, συνωμοσία για εισαγωγή κοκαΐνης στις Ηνωμένες Πολιτείες και χρήση και κατοχή πολυβόλων και καταστροφικών συσκευών. Η υπεράσπιση έχει ανακοινώσει μια «ογκώδη και περίπλοκη» δίκη και έχει θέσει στο επίκεντρό της την αμφισβήτηση της σύλληψής του, την οποία χαρακτηρίζει ως «στρατιωτική απαγωγή».
Το άλλο σενάριο είναι το σκηνικό της φυλακής. Σύμφωνα με αυτές τις πηγές, ο Μαδούρο περνάει ολόκληρες νύχτες φωνάζοντας στα ισπανικά από το κελί του.
Επαναλαμβάνει ότι έχει απαχθεί. Ζητά να μεταδοθούν μηνύματα στην οικογένειά του και σε άλλους φυλακισμένους Βενεζουελάνους. Σε αυτή τη σκηνή, υπάρχει μια ριζική αντιστροφή της δημόσιας εικόνας του. Ο άνθρωπος των τηλεοπτικών μεταδόσεων, των μπαλκονιών του Παλατιού Μιραφλόρες, των μαζικών συγκεντρώσεων, έγινε σε μια φωνή που χτυπάει μια μεταλλική πόρτα στο Μπρούκλιν. Ο ίδιος άνθρωπος που μέχρι πρόσφατα χόρευε στην τηλεόραση και εμφανιζόταν προκλητικός απέναντι στην Ουάσινγκτον.
Κακές συνθήκες
Το περιβάλλον δεν είναι ευνοϊκό. Το MDC έχει τη φήμη για τις κακές συνθήκες: υποστελέχωση, προβλήματα θέρμανσης τους προηγούμενους χειμώνες, προσβολές από τρωκτικά και περιορισμένη ιατρική περίθαλψη. Τον Δεκέμβριο, ένας κρατούμενος πέθανε από αδυναμία ανίχνευσης καρκίνου του πνεύμονα, σύμφωνα με δημόσια αρχεία. Τα παράπονα για κρύο και υγρασία είναι επαναλαμβανόμενα.
Ο φάκελος καταγράφει επίσης έναν άλλο παράγοντα: την υγεία. Κατά την πρώτη ακροαματική διαδικασία, ο δικηγόρος του ενημέρωσε τον δικαστή ότι υπήρχαν ιατρικά ζητήματα που χρήζουν προσοχής. Ζητήθηκε άδεια για την επεξεργασία των απαραίτητων εγγράφων για να διασφαλιστεί η επαρκής θεραπεία κατά τη διάρκεια της προφυλάκισης. Οι συγκεκριμένες παθήσεις δεν αναλύθηκαν λεπτομερώς. Ο δικαστής διέταξε τον συντονισμό του θέματος με την Εισαγγελία.
Είναι επίσης καταγεγραμμένο ότι τόσο ο Μαδούρο όσο και η σύζυγός του, Σίλια Φλόρες, ζήτησαν επίσκεψη σε προξενείο της Βενεζουέλας και ότι το δικαστήριο διέταξε την έγκρισή της. Η επίσκεψη αυτή πραγματοποιήθηκε στις 30 Ιανουαρίου, σύμφωνα με μεταγενέστερο έγγραφο, και ήταν ένα από τα λίγα σημεία επίσημης επαφής εν μέσω της απομόνωσης. Ο Φέλιξ Πλασένσια, διπλωμάτης καριέρας και πρώην υπουργός Εξωτερικών της Βενεζουέλας από το 2021 έως το 2022, διορίστηκε πρόσφατα ως διπλωματικός εκπρόσωπος της Βενεζουέλας στις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσει την επίσημη παρουσία του μετά από χρόνια διαταραγμένων σχέσεων. Η άφιξή του στη Νέα Υόρκη, αντί να εγκατασταθεί αρχικά στην Ουάσινγκτον, οφείλεται εν μέρει στην ανάγκη να βρίσκεται κοντά στον Μαδούρο και να συμμετέχει σε προξενικές και διπλωματικές συναντήσεις ενόσω συνεχίζονται οι νομικές διαδικασίες.
Υπάρχει μια άλλη, πιο πεζή εξάρτηση: η οικονομική. Η υπεράσπιση ζήτησε άδειες από το Υπουργείο Οικονομικών για να μπορεί να εισπράττει τέλη από κεφάλαια που προέρχονται από την κυβέρνηση της Βενεζουέλας, η οποία, όπως υποστήριξε, καλύπτει τα έξοδα του προέδρου και της πρώτης κυρίας σύμφωνα με τη νομοθεσία της Βενεζουέλας. Η άδεια που χορηγήθηκε αρχικά τροποποιήθηκε στην περίπτωση του Μαδούρο για να αποτραπεί αυτή η άμεση χρηματοδότηση. Η υπεράσπιση υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά μόνος του τη νομική του εκπροσώπηση.
Ενώ οι δικηγόροι προετοιμάζουν προτάσεις και στρατηγικές, η ρουτίνα της Μονάδας Κοινωνικής Ασφάλισης (SHU) αναλαμβάνει τον έλεγχο. Συνεχείς καταμετρήσεις προσωπικού. Φώτα που δεν σβήνουν ποτέ εντελώς. Πόρτες που ανοίγουν και κλείνουν σύμφωνα με ένα πρόγραμμα. Κρατούμενοι που ουρλιάζουν τη νύχτα, χτυπούν τα κάγκελα, εκτοξεύουν προσβολές ή υποφέρουν από ψυχιατρικά επεισόδια. «Είναι μια άθλια, απάνθρωπη κατάσταση», λέει ο Μάνγκελ.
Έξω, η Νέα Υόρκη είναι καλυμμένη με χιόνι και τσουχτερούς ανέμους. Μέσα, ο χρόνος δεν μετριέται με βάση τις εποχές, αλλά με τις βάρδιες γευμάτων και τα τηλεφωνήματα. Η επίσημη προτεραιότητα είναι να μην του συμβεί τίποτα πριν από τη δίκη. Η καθημερινή του πραγματικότητα είναι ένα στενό κελί και μια απομόνωση που, ενώ περιγράφεται ως προστασία, μοιάζει πολύ με τιμωρία.
Έτσι ξεδιπλώνεται ο εγκλεισμός του: ανάμεσα σε νομικά έγγραφα και σε μακριές νύχτες σε μια μονάδα όπου η υποτιθέμενη προστασία μεταφράζεται σε σχεδόν απόλυτη απομόνωση. Η νομική διαδικασία προχωρά. Η απομόνωση βασιλεύει στο κελί του .
Αυτή, προς το παρόν, είναι η κατάσταση του Νικολάς Μαδούρο στο Μπρούκλιν. Όχι ενός αρχηγού κράτους περιτριγυρισμένου από υπουργούς, σωματοφύλακες και κάμερες, αλλά ενός κατηγορουμένου σε προφυλάκιση, υποκείμενου σε απομόνωση και στην αυστηρή ρουτίνα μιας ομοσπονδιακής εγκατάστασης, περιμένοντας μια δίκη που θα μπορούσε να διαρκέσει μήνες ή και χρόνια. Σε ένα τσιμεντένιο κτίριο με θέα στον κόλπο της Νέας Υόρκης, όπου η εξουσία δεν υπαγορεύει πλέον τα χρονοδιαγράμματα ούτε ανοίγει πόρτες και όπου οι νύχτες δεν μειώνονται με διατάγματα.
