Η συμφωνία για κατάπαυση του πυρός στο Ιράν φέρνει στο προσκήνιο τις θέσεις όλων των εμπλεκόμενων πλευρών, αποκαλύπτοντας σημαντικά κενά που καλούνται να καλύψουν οι επικείμενες διαπραγματεύσεις.
Οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν συμφώνησαν σε μια κατάπαυση του πυρός διάρκειας δύο εβδομάδων, η οποία επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση του Πακιστάν, ενώ Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι αναμένεται να πραγματοποιήσουν συνομιλίες αύριο Πέμπτη για να συζητήσουν μια μακροπρόθεσμη διευθέτηση.
Ενώ η Τεχεράνη και η Ουάσινγκτον συμφώνησαν σε διαπραγματεύσεις, οι προτάσεις 10 σημείων του Ιράν – τις οποίες ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι προσφέρουν μια βάση για διαπραγματεύσεις – έχουν παρεκκλίσεις από ένα σχέδιο 15 σημείων που είχε υποβάλει προηγουμένως η Ουάσινγκτον, υποδηλώνοντας ότι θα υπάρχουν σημαντικά κενά που πρέπει να γεφυρωθούν.
Για παράδειγμα, η πρόταση της Ισλαμικής Δημοκρατίας περιλαμβάνει την απαίτηση για εμπλουτισμό ουρανίου, την οποία η Ουάσινγκτον είχε προηγουμένως αποκλείσει. Στα 10 σημεία επίσης δεν υπάρχει καμία αναφορά στις πυραυλικές δυνατότητες του Ιράν, οι οποίες τόσο το Ισραήλ όσο και οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι πρέπει να περιοριστούν δραστικά.
Ακολουθεί το τι έχει δηλώσει μέχρι στιγμής κάθε εμπλεκόμενη πλευρά σχετικά με τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός:
Τι λένε Πακιστανοί μεσολαβητές;
Ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ ανακοίνωσε με ανάρτηση του στο Χ την εκεχειρία μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, λέγοντας ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε άμεση κατάπαυση του πυρός παντού, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, όπου το Ισραήλ εξαπέλυσε επιθέσεις.
Ο πρωθυπουργός στην ανάρτηση του δεν αναφέρει ούτε τις προτάσεις των 10 σημείων του Ιράν ούτε το σχέδιο των 15 σημείων των ΗΠΑ, και η δήλωσή του δεν έχει καμία αναφορά σε καμία συμφωνία με το Ισραήλ.
Ένας Πακιστανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να αναμένει να εξασφαλίσει πολλά από τα αιτήματά της, με έμφαση στην ανοικοδόμηση, τις αποζημιώσεις και την άρση των κυρώσεων, αλλά δεν θα μπορούσε να αναμένει να εξασφαλίσει μια συμφωνία για τον εμπλουτισμό ουρανίου.
Τι λέει ο Τραμπ και ποιές ήταν οι προηγούμενες προτάσεις των ΗΠΑ;
Σε ανάρτηση στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα αναστείλουν τις επιθέσεις στο Ιράν για δύο εβδομάδες, υπό την προϋπόθεση ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θα συμφωνήσει στο «ΠΛΗΡΕΣ, ΑΜΕΣΟ και ΑΣΦΑΛΕΣ ΑΝΟΙΓΜΑ των Στενών του Ορμούζ».
Είπε ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται «πολύ μακριά από μια οριστική Συμφωνία σχετικά με τη Μακροπρόθεσμη ΕΙΡΗΝΗ με το Ιράν και την ΕΙΡΗΝΗ στη Μέση Ανατολή». Ενώ τόνισε ότι η πρόταση των 10 σημείων του Ιράν παρείχε «μια λειτουργική βάση» για διαπραγματεύσεις, δεν απαρίθμησε τα σημεία και είπε ότι είχαν συμφωνηθεί σημαντικά ζητήματα παλαιότερων διαφωνιών.
Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, η πρόταση των 15 σημείων του Τραμπ, η οποία είχε προηγουμένως σταλεί στο Ιράν μέσω Πακιστάν, ζητούσε την απομάκρυνση των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού του Ιράν, τη διακοπή εμπλουτισμού, τον περιορισμό του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων του και τη διακοπή της χρηματοδότησης των περιφερειακών συμμάχων.
Ποιά είναι η θέση του Ιράν;
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε σε ανακοίνωσή του ότι η Τεχεράνη συμφώνησε να σταματήσει αυτό που χαρακτήρισε «αμυντικές επιχειρήσεις» αν οι επιθέσεις κατά του Ιράν σταματήσουν, βάσει του αιτήματος των ΗΠΑ για διαπραγματεύσεις που βασίζονται στην πρόταση των 15 σημείων της Ουάσινγκτον και στη συμφωνία του Τραμπ να χρησιμοποιήσει το σχέδιο των 10 σημείων του Ιράν ως βάση για διαπραγματεύσεις.
Ο Ιρανός ΥΠΕΞ σημείωσε ότι η ασφαλής διέλευση μέσω των Στενών του Ορμούζ θα είναι δυνατή για δύο εβδομάδες «μέσω συντονισμού με τις Ένοπλες Δυνάμεις του Ιράν και λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τους τεχνικούς περιορισμούς».
Το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν υπογράμμισε σε ανακοίνωσή του ότι η Ουάσινγκτον συμφώνησε να αποδεχθεί το σχέδιο 10 σημείων του Ιράν και ότι «οι ΗΠΑ έχουν, κατ’ αρχήν, δεσμευτεί για:
– μη επιθετικότητα
– συνέχιση του ιρανικού ελέγχου των Στενών του Ορμούζ
– αποδοχή του εμπλουτισμού
– άρση όλων των πρωτογενών και δευτερογενών κυρώσεων
– τερματισμό όλων των ψηφισμάτων που έχουν εγκριθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και το Διοικητικό Συμβούλιο του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας
– απόσυρση των αμερικανικών μαχητικών δυνάμεων από την περιοχή
– και παύση του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου αυτού κατά της ισλαμικής αντίστασης στον Λίβανο.
Πριν από τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, ένας υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος είχε δηλώσει ότι το Ιράν θα απαιτούσε τέλη διέλευσης για τα πλοία που θα διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, το οποίο θεωρείται διεθνής θαλάσσια οδός.
Τι λένε οι Ισραηλινοί;
Το Ισραήλ δήλωσε ότι συμφώνησε σε κατάπαυση του πυρός με το Ιράν, αλλά τόνισε ότι η συμφωνία δεν περιλαμβάνει παύση στρατιωτικής δράσης στον Λίβανο.
Ένας Ισραηλινός αξιωματούχος ανέφερε ότι οι ΗΠΑ συντόνισαν εκ των προτέρων την προσωρινή εκεχειρία με το Ισραήλ, προσθέτοντας ότι το Ιράν είχε συμφωνήσει στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς δέσμευση για οριστικό τερματισμό του πολέμου, αποζημίωση ή άρση κυρώσεων και άλλα.
Ο αξιωματούχος δήλωσε επίσης ότι η κυβέρνηση Τραμπ είχε ενημερώσει το Ισραήλ ότι κατά τη διάρκεια των συνομιλιών με το Ιράν τις επόμενες δύο εβδομάδες, οι ΗΠΑ θα επιμείνουν στην απομάκρυνση πυρηνικού υλικού, στη διακοπή του εμπλουτισμού και στην εξάλειψη της απειλής των βαλλιστικών πυραύλων, εκτός από την αντιμετώπιση άλλων ζητημάτων.
Ιράν: Τέλη σε κρυπτονομίσματα για τα πλοία που διέρχονται από το στενό του Ορμούζ
Το Ιράν θα απαιτήσει από τις ναυτιλιακές εταιρείες να καταβάλλουν διόδια σε κρυπτονόμισμα για τα πετρελαιοφόρα που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ, καθώς επιδιώκει να διατηρήσει τον έλεγχο της διέλευσης από τη στρατηγικής σημασίας αυτή θαλάσσια οδό κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας δύο εβδομάδων.
Ο Χαμίντ Χοσεΐνι, εκπρόσωπος της Ένωσης Εξαγωγέων Πετρελαίου, Φυσικού Αερίου και Πετροχημικών Προϊόντων του Ιράν, δήλωσε την Τετάρτη στους Financial Times ότι το Ιράν επιθυμεί να εισπράττει διόδια από κάθε περαστικό πετρελαιοφόρο και να επιθεωρεί κάθε πλοίο.
«Το Ιράν πρέπει να παρακολουθεί τι εισέρχεται και εξέρχεται από το στενό για να διασφαλίσει ότι αυτές οι δύο εβδομάδες δεν θα χρησιμοποιηθούν για τη μεταφορά όπλων», δήλωσε ο Χοσεΐνι, του οποίου η βιομηχανική ένωση συνεργάζεται στενά με το κράτος.
«Όλα μπορούν να περάσουν, αλλά η διαδικασία θα απαιτήσει χρόνο για κάθε σκάφος, και το Ιράν δεν βιάζεται», πρόσθεσε.
Οι αποφάσεις σχετικά με τους όρους διέλευσης του στενού λαμβάνονται από το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν. Οι δηλώσεις του Χοσεΐνι υποδηλώνουν ότι το Ιράν θα απαιτήσει από όλα τα δεξαμενόπλοια να χρησιμοποιούν τη βόρεια διαδρομή κοντά στις ακτές του, θέτοντας ερωτήματα σχετικά με το αν τα πλοία που συνδέονται με δυτικές χώρες ή κράτη του Κόλπου θα είναι διατεθειμένα να διακινδυνεύσουν τη διέλευση.
Ο Χοσεΐνι δήλωσε ότι κάθε δεξαμενόπλοιο πρέπει να στείλει email στις αρχές σχετικά με το φορτίο του, μετά το οποίο το Ιράν θα τους ενημερώσει για τα διόδια που πρέπει να καταβληθούν σε ψηφιακά νομίσματα.
Ανέφερε ότι ο δασμός ανέρχεται σε 1 δολάριο ανά βαρέλι πετρελαίου, προσθέτοντας ότι τα κενά δεξαμενόπλοια μπορούν να διέρχονται ελεύθερα.
«Μόλις παραληφθεί το email και το Ιράν ολοκληρώσει την αξιολόγησή του, τα πλοία έχουν λίγα δευτερόλεπτα για να πληρώσουν σε bitcoin, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα μπορούν να εντοπιστούν ή να κατασχεθούν λόγω των κυρώσεων», πρόσθεσε ο Χοσεΐνι.
Τα δεξαμενόπλοια στον Κόλπο έλαβαν την Τετάρτη ένα ραδιοφωνικό μήνυμα που τα προειδοποιούσε ότι θα γίνουν στόχος στρατιωτικών επιθέσεων, εκτός αν λάβουν πρώτα έγκριση από τις ιρανικές αρχές.
«Εάν οποιοδήποτε σκάφος προσπαθήσει να διέλθει χωρίς άδεια, [αυτό] θα καταστραφεί», ανέφερε το μήνυμα, το οποίο είναι στα αγγλικά, σύμφωνα με μια ηχογράφηση που κοινοποιήθηκε στην FT.
Η τύχη της διέλευσης μέσω του στενού είναι ένα από τα πιο δύσκολα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι διαπραγματευτές καθώς προσπαθούν να μετατρέψουν μια προσωρινή εκεχειρία σε μακροχρόνια ειρήνη, με την επιθυμία του Ιράν να διατηρήσει την επιρροή του πάνω στον κρίσιμο υδάτινο δρόμο να συγκρούεται με τη σφοδρή αντίθεση των συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο.
