Η Ρωσία έχει αυξήσει τα μέτρα ασφαλείας για τον Βλαντιμίρ Πούτιν, εν μέσω φόβων για πιθανή δολοφονία, καθώς γίνεται όλο και πιο απομονωμένος και απορροφημένος από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Τους τελευταίους μήνες, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Προστασίας της Ρωσίας (FSO), που φρουρεί υψηλόβαθμους αξιωματούχους, έχει ενισχύσει σημαντικά την ασφάλεια γύρω από τον πρόεδρο. Περνά περισσότερο χρόνο σε υπόγεια καταφύγια, διαχειριζόμενος τον πόλεμο, και έχει απομακρυνθεί περισσότερο από τις πολιτικές υποθέσεις, σύμφωνα με άτομα που τον γνωρίζουν στη Μόσχα και πηγή κοντά σε ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών.
Σύμφωνα με τους Financial Times η απομόνωση του Πούτιν έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά την πανδημία Covid-19. Ωστόσο, από τον Μάρτιο, η ανησυχία του Κρεμλίνου για πραξικόπημα ή απόπειρα δολοφονίας — ειδικά με χρήση drones — έχει ενταθεί σημαντικά, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
«Το σοκ από την ουκρανική επιχείρηση με drones «Spiderweb» παραμένει», δήλωσε άτομο που γνωρίζει την κατάσταση στον Financial Times. Πέρυσι, ουκρανικά drones επιτέθηκαν σε ρωσικά αεροδρόμια πέρα από τον Αρκτικό Κύκλο. Οι ανησυχίες για την ασφάλεια ενισχύθηκαν επιπλέον από την κατάσχεση του ηγέτη της Βενεζουέλας, Nicolás Maduro, από τις ΗΠΑ τον Ιανουάριο, σύμφωνα με δεύτερη πηγή.
Σε απάντηση, η FSO έχει εντείνει περαιτέρω τα ήδη αυστηρά μέτρα ασφαλείας. Ο Πούτιν έχει περιορίσει τις μετακινήσεις του, ενώ οι έλεγχοι ασφαλείας για όσους τον συναντούν δια ζώσης έχουν γίνει ακόμη πιο αυστηροί, σύμφωνα με την πηγή κοντά στις ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών.
Μέτρα και στο προσωπικό που εργάζεται για τον Πούτιν
Ο Ρώσος πρόεδρος και η οικογένειά του έχουν σταματήσει να επισκέπτονται τις κατοικίες τους στην περιοχή της Μόσχας και στο βορειοδυτικό Βαλντάι. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν περνά περισσότερο χρόνο σε καταφύγια, συμπεριλαμβανομένων και στην περιοχή του Κρασνοντάρ στη νότια Ρωσία, εργαζόμενος από εκεί για εβδομάδες, ενώ τα κρατικά μέσα ενημέρωσης χρησιμοποιούν προηχογραφημένο υλικό για να δημιουργούν την εικόνα κανονικότητας.
Το προσωπικό του στενού κύκλου του προέδρου, συμπεριλαμβανομένων μαγείρων, φωτογράφων και σωματοφυλάκων, έχει απαγορευτεί να χρησιμοποιεί δημόσια μέσα μεταφοράς, κινητά τηλέφωνα ή συσκευές με πρόσβαση στο διαδίκτυο κοντά του. Συστήματα παρακολούθησης έχουν εγκατασταθεί και στα σπίτια τους.
Άτομα στη Ρωσία που γνωρίζουν τον Πούτιν δήλωσαν ότι τα πρόσφατα μπλακάουτ στο διαδίκτυο στη Μόσχα σχετίζονται τουλάχιστον εν μέρει με την ασφάλεια του προέδρου και την προστασία από drones.
Πράκτορες της FSO πραγματοποιούν πλέον εκτεταμένους ελέγχους με τη βοήθεια μονάδων σκύλων και έχουν τοποθετηθεί κατά μήκος των όχθων του ποταμού Μόσχα, έτοιμοι να αντιδράσουν σε περίπτωση επιθέσεων με drones, σύμφωνα με ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών.
Το Κρεμλίνο δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχόλιο.
Οι ανησυχίες για την ασφάλεια δεν περιορίζονται στον Πούτιν. Σύμφωνα με πηγή κοντά σε ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών, σε σύσκεψη με τον πρόεδρο στα τέλη του περασμένου έτους, εκπρόσωποι των υπηρεσιών ασφαλείας κατηγόρησαν ο ένας τον άλλον για αποτυχίες στην προστασία ανώτατων στρατιωτικών της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένης της δολοφονίας του Fanil Sarvarov — η τελευταία σε μια σειρά επιθέσεων που συνδέονται με την Ουκρανία.
Ο Alexander Bortnikov, επικεφαλής της FSB (Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφαλείας), επέρριψε ευθύνες στο υπουργείο Άμυνας, το οποίο, σε αντίθεση με άλλες υπηρεσίες, δεν διαθέτει ειδική μονάδα για την προστασία ανώτερων αξιωματούχων. Ο Viktor Zolotov, επικεφαλής της Εθνικής Φρουράς και πρώην σωματοφύλακας του Πούτιν, αρνήθηκε την ευθύνη, επικαλούμενος περιορισμένους πόρους.
Τελικά, ο πρόεδρος ζήτησε ηρεμία και ανέθεσε στην FSO να διασφαλίσει την προστασία 10 ανώτερων στρατηγών, συμπεριλαμβανομένων τριών αναπληρωτών του Βαλερί Γερασίμοφ, ο οποίος μέχρι τότε ήταν ο μόνος αξιωματικός που βρισκόταν υπό τέτοια προστασία.
Focus στον πόλεμο κάνει ο Πούτιν
Η αυστηροποίηση των μέτρων ασφαλείας συνέπεσε με το γεγονός ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος παραδοσιακά ήταν περισσότερο προσηλωμένος στη γεωπολιτική, έχει παραμερίσει τα εσωτερικά ζητήματα για να επικεντρωθεί στον πόλεμο, σύμφωνα με δύο άτομα που συνομιλούν μαζί του.
Ο πρόεδρος πραγματοποιεί καθημερινές συναντήσεις με στρατιωτικούς αξιωματούχους, εστιάζοντας σε επιχειρησιακές λεπτομέρειες, όπως τα ονόματα μικρών ουκρανικών οικισμών που αλλάζουν χέρια. Αντίθετα, αξιωματούχοι που δεν σχετίζονται με τον πόλεμο έχουν συνήθως ακρόαση μόνο μία φορά κάθε λίγες εβδομάδες ή και μήνες.
«Ο Πούτιν περνά το 70% του χρόνου του διευθύνοντας τον πόλεμο και το υπόλοιπο 30% συναντώντας [κάποιον όπως] τον πρόεδρο της Ινδονησίας ή ασχολούμενος με την οικονομία», δήλωσε άτομο που τον γνωρίζει, προσθέτοντας ότι ο μόνος τρόπος για να έχει κανείς περισσότερη πρόσβαση είναι «να κάνει περισσότερα για τον πόλεμο».
Ο Andrei Kolesnikov, πολιτικός αναλυτής με έδρα τη Μόσχα, δήλωσε: «Ο Πούτιν μοιάζει με το νέο γλυπτό του Banksy στο Λονδίνο [ένας άνδρας που κρατά μια σημαία που καλύπτει το πρόσωπό του], δεν θέλει να δει ούτε να ακούσει. Ακούει μόνο τις υπηρεσίες ασφαλείας, οι οποίες πλέον ελέγχουν όλους τους τομείς της ζωής, και ελπίζει ότι οι άνθρωποι θα προσαρμοστούν σε αυτό ως τη νέα κανονικότητα».
Η απομάκρυνση του προέδρου έχει τροφοδοτήσει την απογοήτευση μεταξύ των Ρώσων, καθώς κουράζονται από τον πόλεμο και αντιμετωπίζουν αυξανόμενα εσωτερικά προβλήματα. Σύμφωνα τόσο με κρατικά υποστηριζόμενους όσο και με ανεξάρτητους δημοσκόπους, τα ποσοστά αποδοχής του Πούτιν έχουν υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο από το φθινόπωρο του 2022, όταν ανακοίνωσε μερική επιστράτευση, γεγονός που ώθησε εκατοντάδες χιλιάδες νέους άνδρες να εγκαταλείψουν τη χώρα.
Σημάδι αυστηρότερων μέτρων τα λίγα ταξίδια
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι γεμάτα με βίντεο από απλούς Ρώσους και influencers που επικρίνουν τις αρχές για τους περιορισμούς στο διαδίκτυο, τη φορολογία των μικρών επιχειρήσεων και τις μαζικές θανατώσεις ζώων στη Σιβηρία.
Η πιο προβεβλημένη περίπτωση είναι η Viktoria Bonya, μια lifestyle blogger με έδρα το Μονακό. Σε ένα βίντεο διάρκειας 18 λεπτών που απηύθυνε στον Βλαντιμίρ Πούτιν τον περασμένο μήνα, δήλωσε ότι «οι άνθρωποι τον φοβούνται». Το βίντεο συγκέντρωσε περισσότερα από 1,5 εκατομμύρια likes.
Αν και η Bonya ξεκαθάρισε ότι δεν αντιτίθεται στο καθεστώς, η απήχηση του βίντεο ήταν τέτοια που το Κρεμλίνο αναγκάστηκε να αναγνωρίσει ότι το είχε δει.
Μετά την παρέμβασή της, ο Πούτιν αναφέρθηκε δημόσια για πρώτη φορά στους περιορισμούς στο διαδίκτυο, καλώντας τους αξιωματούχους να «ενημερώνουν σωστά τους πολίτες» και να μην «επικεντρώνονται μόνο στις απαγορεύσεις».
Στις 27 Απριλίου, ο Πούτιν πραγματοποίησε τη δεύτερη δημόσια εμφάνισή του για φέτος, επισκεπτόμενος μια σχολή ρυθμικής γυμναστικής στην πατρίδα του, την Αγία Πετρούπολη. Ένα βίντεο που δόθηκε στη δημοσιότητα από το Κρεμλίνο τον δείχνει σε μια σύντομη συνομιλία με μια ομάδα κοριτσιών με μαύρα κορμάκια, στο τέλος της οποίας φιλά ένα από αυτά στο μέτωπο.
Το Κρεμλίνο χρησιμοποιεί εδώ και καιρό τέτοιες σκηνοθετημένες αλληλεπιδράσεις με απλούς πολίτες για να δείξει ότι ο Πούτιν είναι προσιτός.
«Ένα σαφές σημάδι ότι ο Πούτιν ανησυχεί για την πτώση της δημοτικότητάς του: φιλά ξανά παιδιά δημόσια», δήλωσε η Farida Rustamova, ιδρύτρια του ανεξάρτητου ενημερωτικού δελτίου Vlast και πολιτική αναλύτρια, αναφερόμενη σε παρόμοια περιστατικά, όπως όταν ο Πούτιν φίλησε ένα αγόρι στην κοιλιά το 2006, προφανώς σε μια προσπάθεια να παρουσιαστεί πιο κοντά στον λαό.
Τα λίγα ταξίδια και οι συναντήσεις του προέδρου μέχρι στιγμής φέτος, σε σύγκριση με τουλάχιστον 17 το 2025, αποτελούν ένα ακόμη σημάδι αυστηρότερων μέτρων ασφαλείας και μειωμένης εστίασης στα εσωτερικά ζητήματα. Οι περσινές δραστηριότητες περιλάμβαναν επισκέψεις στην περιοχή του Κουρσκ, που συνορεύει με την Ουκρανία, καθώς και σε στρατιωτικά αρχηγεία, όπου εμφανίστηκε με στολή τουλάχιστον πέντε φορές.
«Το χάσμα μεταξύ όσων είναι διατεθειμένος να ασχοληθεί ο Πούτιν και όσων αναμένονται από αυτόν διευρύνεται», δήλωσε η Tatiana Stanovaya, ανώτερη συνεργάτιδα στο Carnegie Russia Eurasia Center, προσθέτοντας ότι αυτό δεν είναι πιθανό να αλλάξει σύντομα.
Οι «εκρήξεις δυσαρέσκειας» του κοινού θα γίνονται όλο και πιο συχνές, πρόσθεσε.
