Χάος προκάλεσε στο εσωτερικό της ΕΕ η απόφαση της Μπιενάλε της Βενετίας να επιτρέψει τη συμμετοχή της Ρωσίας, με περίπτερο, στη φετινή, 61η διοργάνωση (9 Μαΐου έως τις 22 Νοεμβρίου), της σημαντικότερης και ιστορικότερης έκθεσης σύγχρονης τέχνης στην Ευρώπη και από τα εμβληματικότερα καλλιτεχνικά γεγονότα παγκοσμίως.
Προειδοποιήσεις της ΕΕ στην Ιταλία
Η Μπιενάλε της Βενετίας θα παραβιάσει τις κυρώσεις της ΕΕ εάν συμπεριλάβει το εθνικό περίπτερο της Ρωσίας, προειδοποίησαν οι Βρυξέλλες την ιταλική κυβέρνηση της πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποίησε τη Ρώμη και τους διοργανωτές της Μπιενάλε σε επιστολές που είδαν οι Financial Times ότι η συμμετοχή τους θα παραβίαζε την απαγόρευση «παροχής υπηρεσιών» στο Κρεμλίνο, καθώς το ρωσικό περίπτερο ανήκει στην κυβέρνηση του Βλαντίμιρ Πούτιν.
«Μη σεβόμενη τις κυρώσεις της ΕΕ, η Μπιενάλε έχει θέσει υπό αμφισβήτηση την υποχρέωσή της να διασφαλίσει τον σεβασμό των αξιών της ΕΕ», έγραψε ο υπεύθυνος πολιτισμού της Κομισιόν σε επιστολή προς τους διοργανωτές.
«Οποιοδήποτε κόστος καλύπτει η Ρωσία για να μπορέσει η ρωσική αντιπροσωπεία καλλιτεχνών να συμμετάσχει στην μπιενάλε ωφελεί την μπιενάλε και φαίνεται να χαρακτηρίζεται ως έμμεση παροχή οικονομικής στήριξης», αναφέρει ξεχωριστή επιστολή που απέστειλε η Επιτροπή στην ιταλική κυβέρνηση.
Η αντίδραση της Μελόνι
Η απόφαση του προέδρου της μπιενάλε, Πιετράντζελο Μπουταφουόκο, να επιτρέψει στη Ρωσία να διοργανώσει έκθεση στο εθνικό της περίπτερο για πρώτη φορά από την εισβολή της Μόσχας στην Ουκρανία το 2022 έχει φέρει σε δύσκολη θέση την κυβέρνηση Μελόνι.
Το Κίεβο δήλωσε ότι η έγκριτη διεθνής έκθεση «δεν πρέπει να γίνει σκηνή για να συγκαλύπτονται τα εγκλήματα πολέμου που διαπράττει καθημερινά η Ρωσία εναντίον του ουκρανικού λαού και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».
Οι Βρυξέλλες έχουν ζητήσει «διευκρινίσεις σχετικά με τις ρυθμίσεις μεταξύ της Μπιενάλε και της ρωσικής κυβέρνησης για την αξιολόγηση της συμβατότητάς τους με τους κανονισμούς κυρώσεων», ανέφερε η επιστολή.
Ένας εκπρόσωπος της Επιτροπής επιβεβαίωσε την ύπαρξη των επιστολών σε δήλωσή του προς τους Financial Times και δήλωσε ότι υπήρχε προθεσμία 30 ημερών για να απαντήσει η Μπιενάλε.
«Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις που χρηματοδοτούνται από χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων θα πρέπει να διαφυλάσσουν τις δημοκρατικές αξίες, να ενθαρρύνουν τον ανοιχτό διάλογο, την ποικιλομορφία και την ελευθερία της έκφρασης, αξίες που δεν γίνονται σεβαστές στη σημερινή Ρωσία», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.
Το γραφείο του Μελόνι δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχολιασμό.
Η θέση της Μπιενάλε
Η Μπιενάλε ανέφερε σε ανακοίνωσή της την Τρίτη ότι είχε «επαληθεύσει και συμμορφωθεί με όλους τους εθνικούς και διεθνείς κανονισμούς», προσθέτοντας ότι είχε «λειτουργήσει εντός του πεδίου εφαρμογής και των ορίων της δικής της εξουσίας».
Η Επιτροπή απείλησε τον Μάρτιο να τερματίσει την τριετή επιχορήγηση των 2 εκατομμυρίων ευρώ προς την Μπιενάλε, λέγοντας ότι «καταδικάζει έντονα» μια απόφαση «που δεν είναι συμβατή με τη συλλογική απάντηση της ΕΕ στην βάναυση επιθετικότητα της Ρωσίας».
Ωστόσο, ο Μπουταφουόκο, ο οποίος διορίστηκε από την Μελόνι το 2024 για να διευθύνει τη φετινή Μπιενάλε, αντιστάθηκε στις πιέσεις των Βρυξελλών και του Ιταλού υπουργού Πολιτισμού Αλεσάντρο Τζούλι να επανεξετάσει τη συμμετοχή της Ρωσίας, λέγοντας ότι είναι βαθιά αφοσιωμένος στην ελευθερία του λόγου.
Η Μελόνι δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι διαφωνεί με την απόφαση του Μπουταφουόκο να επιτρέψει στη Ρωσία να συμμετάσχει, αλλά ότι το ίδρυμα της Μπιενάλε λειτουργούσε αυτόνομα χωρίς κυβερνητική παρέμβαση.
«Η κυβέρνηση δήλωσε ότι δεν συμφωνεί με την απόφαση σχετικά με το ρωσικό περίπτερο, αλλά η Μπιενάλε είναι ένας αυτόνομος φορέας και ο Μπουταφουόκο είναι ένα πολύ ικανό άτομο», δήλωσε ο Μελόνι στους δημοσιογράφους. «Δεν θα είχα πάρει αυτή την απόφαση στη θέση του».
Η κόρη του Λαβρόφ
Το ρωσικό περίπτερο λειτουργεί από την Smart Art, μια εταιρεία που ιδρύθηκε από την Ekaterina Vinokurova και την Anastasia Karneeva. Η Karneeva είναι κόρη ενός συνταξιούχου στρατηγού και αναπληρώτριας διευθύντριας της Rostec, του κρατικού αμυντικού ομίλου. Η Vinokurova είναι κόρη του Σεργκέι Λαβρόβ, υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας.
«Δεν προσκαλείς κάποιον στο σπίτι του. Κάθε χώρα αποφασίζει η ίδια αν θα συμμετάσχει», δήλωσε η Καρνέεβα στο ρωσικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων TASS τη Δευτέρα, όταν ρωτήθηκε για τη συμμετοχή της Ρωσίας στη Βενετία.
Σε μια προσπάθεια να κατευνάσει την ΕΕ, η Μπιενάλε αποφάσισε ότι το ρωσικό περίπτερο θα είναι ανοιχτό μόνο σε ειδικά προσκεκλημένους επισκέπτες – δηλαδή κριτικούς τέχνης και άλλα επιλεγμένα πρόσωπα – έως την Παρασκευή.
Το ρωσικό περίπτερο θα είναι κλειστό μόλις η εκδήλωση ανοίξει για το κοινό το Σάββατο.
