Για μια επικείμενη σοβαρή παγκόσμια κρίση στις τιμές των τροφίμων, προειδοποιεί ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), επισημαίνοντας πως η άμμος στην κλεψύδρα αδειάζει και ο κόσμος έχει μόλις 6 μήνες για να αντιστρέψει την καταστροφική πορεία.
Όπως σημειώνει, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αποτελεί τη θρυαλλίδα για μια επισιτιστική κρίση, η οποία θα μπορούσε να αποφευχθεί μόνο εάν οι κυβερνήσεις κινηθούν άμεσα λαμβάνοντας τα απαραίτητα μέτρα. «Η διαταραχή δεν είναι ένα προσωρινό πρόβλημα στις μεταφορές», ανέφερε ο οργανισμός, προειδοποιώντας ότι «το παράθυρο για προληπτική δράση κλείνει γρήγορα».
Οι αποφάσεις που λαμβάνονται τώρα από αγρότες και κυβερνήσεις σχετικά με τη χρήση λιπασμάτων, τις εισαγωγές, τη χρηματοδότηση και τις επιλογές καλλιεργειών θα καθορίσουν αν οι τιμές των τροφίμων θα εκτοξευθούν αργότερα μέσα στη χρονιά ή στις αρχές του 2027, αναφέρει ο FAO. Συμπλήρωσε δε ότι η κρίση θα μπορούσε να επιδεινωθεί με την έναρξη του καιρικού φαινομένου Ελ Νίνιο, το οποίο αναμένεται να προκαλέσει ξηρασίες και να διαταράξει τα πρότυπα βροχοπτώσεων σε πολλές περιοχές.
«Πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε σοβαρά πώς θα αυξήσουμε την ικανότητα απορρόφησης των κρατών, πώς θα ενισχύσουμε την ανθεκτικότητά τους απέναντι σε αυτό το “σημείο ασφυξίας”, ώστε να περιορίσουμε τις πιθανές επιπτώσεις», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος του Οργανισμού, Μάξιμο Τορέρο.
Οι κυβερνήσεις, οι διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί και ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να λάβουν αποφάσεις σχετικά με εναλλακτικές εμπορικές διαδρομές, την αποφυγή περιορισμών στις εξαγωγές, την προστασία των ανθρωπιστικών ροών και τη δημιουργία μηχανισμών απορρόφησης του αυξημένου κόστους μεταφορών, πρόσθεσε.
Μια κρίση έξι σταδίων έχει ήδη αρχίσει
Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές. Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων του FAO, που παρακολουθεί τις μηνιαίες μεταβολές στις διεθνείς τιμές βασικών αγροτικών προϊόντων, αυξήθηκε για τρίτο συνεχόμενο μήνα τον Απρίλιο, λόγω του υψηλού ενεργειακού κόστους και των διαταραχών που συνδέονται με τον πόλεμο που κήρυξαν ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν.
Σύμφωνα με τον οργανισμό, το σοκ εξελίσσεται σταδιακά: πρώτα στην ενέργεια, έπειτα στα λιπάσματα, ακολούθως στους σπόρους, μετά στις χαμηλότερες αποδόσεις των καλλιεργειών, στις τιμές των εμπορευμάτων και τελικά στον πληθωρισμό τροφίμων που θα φτάσει στους καταναλωτές.
Ανοχύρωτη η Ευρώπη
Οι φτωχότερες χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής – όπου πολλοί άνθρωποι ήδη δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν επαρκή τροφή – είναι οι πιο εκτεθειμένες, καθώς παραδοσιακά προμηθεύονται αζωτούχα λιπάσματα από τη Μέση Ανατολή. Όμως ακόμη και οι ανεπτυγμένες χώρες δεν είναι θωρακισμένες. H Ευρώπη βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με ελλείψεις στα λιπάσματα.
Την Τρίτη (19/5) η Κομισιόν προχώρησε στην παρουσίαση του πολυαναμενόμενου σχεδίου δράσης για τα λιπάσματα, το οποίο βασίζεται σε μακροπρόθεσμα μέτρα, όπως η ανακύκλωση κοπριάς και αγροτικών αποβλήτων.
Ωστόσο, όπως σημειώνει το Politico, το σχέδιο δεν αγγίζει τα πιο άμεσα μέτρα που θα μπορούσαν να μειώσουν το κόστος των λιπασμάτων για τους Ευρωπαίους αγρότες, όπως η αναστολή των δασμών στις εισαγωγές ρωσικών και λευκορωσικών λιπασμάτων ή το «πάγωμα» του ευρωπαϊκού φόρου άνθρακα στα σύνορα.
Βραχυπρόθεσμα, ο FAO συνέστησε τη μεταφορά του εμπορίου σε εναλλακτικές χερσαίες και θαλάσσιες διαδρομές, αλλά και την αποφυγή περιορισμών στις εξαγωγές και ιδιαίτερα στην ενέργεια (πετρέλαιο, φυσικό αέριο), τα λιπάσματα και στα αγροτικά προϊόντα, καθώς και τη διασφάλιση ότι οι ροές επισιτιστικής βοήθειας θα εξαιρούνται από οποιουσδήποτε εμπορικούς περιορισμούς.
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, ο οργανισμός ζήτησε τη δημιουργία έκτακτων πιστωτικών γραμμών για τους αγρότες, προσαρμοσμένων στις περιόδους συγκομιδής, την ευρύτερη χρήση ψηφιακών μητρώων αγροτών για την ταχεία εκταμίευση βοήθειας και την επανενεργοποίηση ενός μηχανισμού χρηματοδότησης για επισιτιστικά σοκ που είχε δημιουργηθεί το 2022
Ήρθε η στιγμή, τόνισε ο Μάξιμο Τορέρο, να «αρχίσουμε να σκεφτόμαστε σοβαρά πώς θα αυξήσουμε την ικανότητα απορρόφησης των χωρών, πώς θα ενισχύσουμε την ανθεκτικότητά τους απέναντι σε αυτό το “σημείο ασφυξίας”, ώστε να ελαχιστοποιήσουμε τις πιθανές επιπτώσεις».
