Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ αυτή την εβδομάδα κινείτο μεταξύ απειλών για νέα στρατιωτική δράση κατά του Ιράν και εκτιμήσεων ότι μια μόνιμη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός είναι προ των πυλών, πολλοί Ιρανοί δηλώνουν εξαντλημένοι και βυθισμένοι στην αβεβαιότητα.
Παρά τη μερική άρση του μπλοκαρίσματος του Ίντερνετ που ξεκίνησε με την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, οι φόβοι για περαιτέρω καταστολή στο εσωτερικό της χώρας τροφοδοτούν έντονη απαισιοδοξία για το μέλλον, σύμφωνα με μαρτυρίες που συγκέντρωσε ο Guardian.
Μιλώντας τηλεφωνικά από την Τεχεράνη το περασμένο Σαββατοκύριακο, ο Σαΐντ – ο οποίος συμμετείχε στις μεγάλες αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις νωρίτερα φέτος και ζήτησε να χρησιμοποιηθεί ψευδώνυμο για λόγους ασφαλείας – περιέγραψε μια κατάσταση πλήρους αδιεξόδου.
«Είχα προβλέψει εδώ και καιρό ότι αν οι ΗΠΑ επιτίθονταν με υποσχέσεις σωτηρίας χωρίς ξεκάθαρο σχέδιο, όπως αυτή η “εκεχειρία”, θα ήταν το χειρότερο σενάριο», ανέφερε. «Η οικονομία είναι χειρότερη από ό,τι ήταν τον Δεκέμβριο και με τις καθημερινές εφόδους, συλλήψεις και εκτελέσεις, έχουμε ένα καθεστώς που έχει ενισχυθεί. Βρισκόμαστε σε μια απελπιστική κατάσταση».
Για τον ίδιο, η κατάσταση έχει βαθύνει όχι μόνο τον πολιτικό φόβο, αλλά και τις ρωγμές μέσα στις οικογένειες, αποκαλύπτοντας χάσματα γενεών. Όπως λέει, υπάρχουν έντονες διαφωνίες ακόμη και μεταξύ συγγενών για το πώς πρέπει να ερμηνευτεί η κρίση.
«Κάποιοι ηλικιωμένοι στην οικογένειά μου πιστεύουν ότι εμείς, οι νέοι διαδηλωτές, έχουμε παραπλανηθεί και έχουμε ντροπιάσει τη χώρα», είπε. «Πιστεύουν όσα λέει η κρατική τηλεόραση και δεν καταλαβαίνουν ότι το καθεστώς εκτελεί νέους απλώς επειδή διαδήλωσαν. Νομίζουν ότι ήταν κατάσκοποι».
Οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που ξεκίνησαν τον Δεκέμβριο και εξαπλώθηκαν σε όλη τη χώρα αντιμετωπίστηκαν με βίαιη καταστολή από τις δυνάμεις ασφαλείας, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν, πάνω από 50.000 συνελήφθησαν, ενώ τουλάχιστον 226 άτομα εκτελέστηκαν μέσα στη χρονιά, σύμφωνα με την Iran Human Rights.
Παράλληλα, το καθεστώς φέρεται να έχει στήσει στρατιωτικά σημεία εκπαίδευσης στην πρωτεύουσα, όπου πολίτες εκπαιδεύονται στη χρήση Καλάσνικοφ, στο πλαίσιο προετοιμασίας για πιθανή επανέναρξη των συγκρούσεων.
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορούν εικόνες από φιλοκυβερνητικές συγκεντρώσεις με ένοπλους σε στρατιωτικά οχήματα.
Η ακτιβίστρια Ελνάζ από την Τεχεράνη τονίζει ότι η κοινωνία δεν είναι ενιαία: «Δεν υποστηρίζουν όλοι το καθεστώς ούτε θέλουν πόλεμο. Η χρήση παιδιών και εφήβων σε σημεία ελέγχου, αλλά και η προβολή στρατιωτικής εκπαίδευσης από την κρατική τηλεόραση, προκαλούν μεγάλη ανησυχία».
Η ίδια σημειώνει ότι εικόνες παιδιών με όπλα είναι σοκαριστικές: «Το γεγονός ότι παιδιά εμφανίζονται με Καλάσνικοφ στην τηλεόραση έχει δημιουργήσει σοβαρά ερωτήματα για το πού οδηγείται η χώρα».
«Οικονομική κόλαση»
Άλλοι κάτοικοι δηλώνουν ότι οι αρχικές τους ελπίδες για εξωτερική παρέμβαση έχουν πλέον μετατραπεί σε απογοήτευση και φόβο για το μέλλον.
Ο Αμίρ, επιχειρηματίας από τη Μασχάντ, λέει ότι κάποτε πίστευε πως η αμερικανική πίεση θα μπορούσε να φέρει αλλαγή. Σήμερα, όμως, βλέπει μια διπλή καταστροφή, οικονομική κατάρρευση και επιδείνωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
«Νιώθω ταπεινωμένος», λέει. «Δεν είναι εκεχειρία. Είναι μια ατελείωτη δημοπρασία ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Ισλαμική Δημοκρατία πάνω στις ζωές και το αίμα μας».
Οι αναφορές του Ντόναλντ Τραμπ περί βομβαρδισμού του Ιράν «πίσω στην εποχή του λίθου» εξακολουθούν να τον στοιχειώνουν. «Το να μιλάς για επιστροφή στην “εποχή του λίθου” και ταυτόχρονα να αντιμετωπίζεις τον πόλεμο σαν εμπορική συμφωνία είναι εξευτελιστικό», προσθέτει.
«Από την άλλη, το καθεστώς μοιάζει σαν μια θηλιά που σφίγγει όλο και περισσότερο. Δεν μπορώ να περιγράψω τι νιώθουμε».
Οι τιμές σε τρόφιμα και φάρμακα εκτοξεύονται, ενώ το τρίμηνο blackaout στο Ίντερνετ έχει αφήσει χιλιάδες χωρίς εισόδημα.
Η Νουρ, 39 ετών, ιδιοκτήτρια καφέ στην Τεχεράνη, δηλώνει ότι η επιχείρησή της επιβιώνει οριακά, αλλά φοβάται πως το χειρότερο δεν έχει έρθει ακόμη.
«Θα χρειαστούν χρόνια για να ανακάμψουμε από την οικονομική και ψυχολογική καταστροφή», λέει. «Ακόμη κι αν κρατήσει αυτή η εκεχειρία, σε λίγους μήνες θα βρισκόμαστε σε τέτοια οικονομική κόλαση που ο κόσμος θα βγει ξανά στους δρόμους από απελπισία».
Την ίδια ώρα, βίντεο που κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα δείχνουν κατεστραμμένα σπίτια, καταστήματα και πολιτιστικούς χώρους. Ανάμεσά τους και η ιστορία ενός νεαρού στην Τεχεράνη που έχασε 12 μέλη της οικογένειάς του σε βομβαρδισμό, καθώς και εικόνες από κατεστραμμένες μουσικές σχολές και εργαστήρια.
Ο μουσικός Ρο, από την Τεχεράνη, καταγγέλλει την καταστροφή πολιτικών υποδομών και πολιτιστικών χώρων: «Ποια χώρα έχει αποκτήσει ποτέ ελευθερία μέσω στρατιωτικής εισβολής; Αφγανιστάν, Ιράκ, Συρία;» αναρωτιέται.
«Οι βομβαρδισμοί κατέστρεψαν σχολεία, νοσοκομεία, πανεπιστήμια και κατοικίες. Η φτώχεια, ο πληθωρισμός και η ανεργία έχουν επιδεινωθεί δραματικά».
Με την αβεβαιότητα για την επόμενη μέρα να κυριαρχεί, πολλοί κάτοικοι δηλώνουν ότι πλέον το μόνο που τους απασχολεί είναι η επιβίωση.
Όπως λέει χαρακτηριστικά ο Αμίρ: «Προσπαθούμε απλώς να επιβιώσουμε. Κανείς δεν μπορεί να πολεμήσει με άδειο στομάχι».
