Μια ομάδα πλούσιων χωρών του Βορρά της ΕΕ ξεκίνησε «ανταρσία» κατά μιας πρότασης για μόνο ελάχιστες περικοπές στον προϋπολογισμό του μπλοκ ύψους 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ.
Το σχέδιο για περικοπή 2% (32,8 δισ. ευρώ) στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την περίοδο 2028 έως 2034, που κατατέθηκε από την κυπριακή κυβέρνηση στο πλαίσιο της εξάμηνης προεδρίας της στο Συμβούλιο της ΕΕ, υπολείπεται των απαιτήσεων των δημοσιονομικά συντηρητικών χωρών, συμπεριλαμβανομένων της Γερμανίας και των Κάτω Χωρών.
«Είναι μη προσιτό, μη ισορροπημένο και με λανθασμένη στόχευση. Ο συνολικός όγκος παραμένει υπερβολικά υψηλός σε μια περίοδο που ο δημοσιονομικός χώρος είναι περιορισμένος σε όλη την Ευρώπη και οι δύσκολες επιλογές είναι αναπόφευκτες», έγραψε σε δήλωσή του την Πέμπτη ο Ολλανδός υπουργός Οικονομικών Eelco Heinen, μετά τη δημοσίευση του κυπριακού διαπραγματευτικού εγγράφου — γνωστού ως «negobox». «Για τις Κάτω Χώρες, αυτό είναι μη αποδεκτό», είπε.
Οι 27 χώρες της ΕΕ προσπαθούν να οριστικοποιήσουν μια συμφωνία για τον προϋπολογισμό μεταξύ τους έως τον Δεκέμβριο, σε περίπτωση που οι γαλλικές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για τον Απρίλιο του 2027 φέρουν έναν ακροδεξιό πρόεδρο που θα μπορούσε να θέλει να τινάξει τη συμφωνία στον αέρα. Ο προϋπολογισμός, γνωστός ως πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, καθορίζει τις κεντρικές δαπάνες του μπλοκ, από γεωργικές επιδοτήσεις έως έργα οδοποιίας και πολιτιστικά προγράμματα.
«Αυτοί είναι οι πρώτοι αριθμοί που τίθενται στο τραπέζι· έχουμε υπάρξει πολύ ρεαλιστικοί και πρακτικοί ως προς το τι σημαίνει αυτό, αλλά αποτελεί βάση για διαπραγματεύσεις», δήλωσε η Μαριλένα Ραουνά, υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κύπρου.
Οι τροποποιήσεις της Κύπρου προκάλεσαν εκστρατεία αντίθεσης από μια ομάδα βορειοευρωπαϊκών χωρών που προτιμούν έναν σημαντικά μικρότερο προϋπολογισμό.
Ωστόσο, ένα αντίπαλο μπλοκ χωρών της νότιας και ανατολικής Ευρώπης που στηρίζει μεγαλύτερο προϋπολογισμό — με επικεφαλής την Ιταλία, την Ισπανία και την Πολωνία — υποδέχθηκε γενικά θετικά τις αλλαγές της Λευκωσίας, ειδικά την προστασία των αγροτικών επιδοτήσεων και των περιφερειακών ενισχύσεων από περικοπές.
Αυτό δημιουργεί εντάσεις ενόψει της συνόδου κορυφής των ηγετών της ΕΕ την επόμενη Παρασκευή, η οποία θα επικεντρωθεί στο μέγεθος του προϋπολογισμού. Παρότι η κυπριακή πρόταση θα καθοδηγήσει την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων, υπάρχει ακόμη αρκετός χρόνος για τις κρίσιμες χώρες να ανατρέψουν το σχέδιο. Η Ιρλανδία αναλαμβάνει την προεδρία από τον Ιούλιο έως το τέλος του έτους και θα έχει την αποστολή να φέρει τις 27 χώρες πιο κοντά σε μια τελική συμφωνία.
Η ισορροπία της Κύπρου
Σύμφωνα με το Politico η πρόταση της Επιτροπής ανέρχεται σε σχεδόν 2 τρισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων 166 δισ. ευρώ για αποπληρωμές χρέους της εποχής COVID, οι οποίες δεν έχουν τροποποιηθεί στο «negobox».
Η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ — που μεσολαβεί στις διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών-μελών και συντάσσει τροποποιήσεις — βάδισε σε τεντωμένο σχοινί για να ικανοποιήσει έναν συνασπισμό 16 χωρών που ζητούν περισσότερα χρήματα για τη γεωργία και τις περιφερειακές ενισχύσεις, και ένα αντίπαλο στρατόπεδο που απαιτεί δραστικές περικοπές.
Η πρέσβης της Κύπρου στην ΕΕ, Χριστίνα Ράφτη, πραγματοποίησε διμερείς συναντήσεις με όλους τους 26 ομολόγους της αυτή την εβδομάδα για να εξασφαλίσει πολιτική στήριξη για το «negobox».
Ωστόσο, αυτό δεν στάθηκε αρκετό για να αποτρέψει την έντονη αντίδραση της Γερμανίας και των λιτών συμμάχων της.
«Είμαστε πολύ μακριά. Θέλαμε 20% περικοπή και πήραμε 2%», είπε διπλωμάτης της ΕΕ, ο οποίος, όπως και άλλοι που αναφέρονται στο άρθρο, μίλησε ανώνυμα για να εκφραστεί ελεύθερα.
Σε ένα ακόμη πλήγμα, η Κύπρος επέβαλε τις μεγαλύτερες περικοπές της — 3,9% — στο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας της ΕΕ, ύψους 410 δισ. ευρώ, το οποίο χρηματοδοτεί καινοτόμες επιχειρήσεις, καθώς και στο Ταμείο «Global Europe», που διοχετεύει αναπτυξιακή βοήθεια.
Αυτό προκάλεσε αντίδραση από τις βόρειες χώρες, οι οποίες στηρίζουν τη μεταφορά χρημάτων από παραδοσιακές πολιτικές προς νέες προτεραιότητες όπως η άμυνα και η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.
«Η πρόταση χρηματοδοτεί τις χθεσινές προτεραιότητες εις βάρος των αυριανών προκλήσεων. Αυτό δείχνει ακριβώς πώς δεν πρέπει να προχωρά κανείς», έγραψε ο Heinen στην ανακοίνωση.
Οι αγροτικές επιδοτήσεις και οι περιφερειακές πληρωμές — που ωφελούν κυρίως τις χώρες του Νότου και της Ανατολής και αποτελούν λίγο κάτω από το μισό του συνολικού προϋπολογισμού — έχουν εξαιρεθεί από τις περικοπές.
Οι υποστηρικτές της κυπριακής πρότασης υποστηρίζουν ότι δεν υπήρχε διάθεση για μείωση αυτών των τομέων, καθώς έχουν ήδη περικοπεί στην πρόταση της Επιτροπής. Το συνολικό μερίδιο της γεωργίας και των περιφερειακών πληρωμών έχει μειωθεί από 60% στον τρέχοντα προϋπολογισμό 2021–2027 σε 41,4% στο αναθεωρημένο «negobox».
«Είναι πράγματι αλήθεια ότι ορισμένα κράτη-μέλη κατέστησαν πολύ σαφές ότι ήθελαν εκτεταμένη περικοπή του προϋπολογισμού, αλλά υπήρχαν και άλλες ομάδες κρατών που υποστήριζαν τη διατήρηση αυτού του επιπέδου ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, την αύξησή του», πρόσθεσε η Ραουνά.
Οι υποστηρικτές των αλλαγών υποστηρίζουν επίσης ότι θα υπάρξει ισχυρότερη σύνδεση μεταξύ των εκταμιεύσεων της ΕΕ και των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων, ένα βασικό αίτημα των βόρειων χωρών.
Όμως αυτή η εξήγηση δεν έπεισε τους «φειδωλούς». «Όλες οι αλλαγές κινούνται προς μία κατεύθυνση», είπε δεύτερος διπλωμάτης της ΕΕ. «Αυτό είναι που ανησυχεί για τη δυναμική μέσα στην αίθουσα».
Σε ένα ακόμη κέρδος για το μπλοκ του Νότου και της Ανατολής, η κυπριακή προεδρία αύξησε κατά 5 δισ. ευρώ τις πληρωμές προς 15 χώρες — συμπεριλαμβανομένων της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και των Βαλτικών χωρών — με ακαθάριστο εθνικό εισόδημα κάτω από το 90% του μέσου όρου της ΕΕ.
Για να χρηματοδοτηθεί αυτή η ενίσχυση, η Λευκωσία πρότεινε περικοπές σε ευρωπαϊκό μηχανισμό, ένα ταμείο που διαχειρίζεται η Επιτροπή για επενδύσεις σε προτεραιότητες της ΕΕ και για διαχείριση κρίσεων.
Αυτή η αλλαγή στην πράξη αυξάνει τις πληρωμές της ΕΕ εις βάρος της ευελιξίας — μια ακόμη προτεραιότητα του βόρειου στρατοπέδου.
«Μια τέτοια πρόταση απέχει πολύ από οποιαδήποτε πιθανή τελική συμφωνία», είπε τρίτος διπλωμάτης της ΕΕ. «Ο συνολικός όγκος παραμένει πολύ υψηλός».
