Με στόχο να διατηρηθεί η συνοχή της Συμμαχίας σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων, οι ηγέτες των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ συναντώνται την ερχόμενη Τρίτη και Τετάρτη στην Άγκυρα. Η σύνοδος πραγματοποιείται σε μια συγκυρία όπου οι σχέσεις Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών δοκιμάζονται, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει να ασκεί πίεση στους συμμάχους για την ανάληψη μεγαλύτερου μέρους του αμυντικού βάρους.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιδιώκουν να αφήσουν πίσω τις πρόσφατες εντάσεις με τον Αμερικανό πρόεδρο, που αφορούν τόσο τον πόλεμο με το Ιράν όσο και τις δηλώσεις του για τη Γροιλανδία, παρουσιάζοντας παράλληλα μια εικόνα μεγαλύτερης ευρωπαϊκής συνεισφοράς στην άμυνα της ηπείρου, την ώρα που η Ουάσιγκτον περιορίζει σταδιακά τη στρατιωτική της παρουσία στην Ευρώπη.
Στο επίκεντρο οι αμυντικές δαπάνες και η Ουκρανία
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει δηλώσει ότι η σύνοδος θα επιβεβαιώσει πως οι ευρωπαϊκές χώρες τηρούν τις δεσμεύσεις τους για αύξηση των αμυντικών δαπανών, με νέες συμφωνίες εξοπλιστικών προγραμμάτων αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων που αναμένεται να ανακοινωθούν.
Παράλληλα, οι ηγέτες της Συμμαχίας αναμένεται να επαναβεβαιώσουν τη στήριξή τους προς την Ουκρανία, δεσμευόμενοι να συνεχίσουν τη χρηματοδότηση του εξοπλισμού της στον πόλεμο απέναντι στη Ρωσία.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, θα παραστεί στο επίσημο δείπνο που θα παραθέσει ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος θα έχει επίσης κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Οι Ευρωπαίοι ποντάρουν στις σχέσεις Τραμπ με Ερντογάν και Ρούτε
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι προσωπικές σχέσεις του Τραμπ τόσο με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν όσο και με τον Μαρκ Ρούτε μπορούν να συμβάλουν στην ομαλή διεξαγωγή της συνόδου.
Ωστόσο, παραδέχονται ότι τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο, καθώς παραμένει έντονη η δυσαρέσκεια στις διατλαντικές σχέσεις μετά τον πόλεμο με το Ιράν, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος συνεχίζει να αμφισβητεί δημόσια τη χρησιμότητα του ΝΑΤΟ.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπανούν χρήματα για την προστασία των συμμάχων τους «χωρίς να αποκομίζουν κανένα όφελος».
Από την πλευρά του, ο Ρούτε επιμένει ότι το ΝΑΤΟ ενισχύει και την αμερικανική ασφάλεια, ενώ οι Ευρωπαίοι ανταποκρίνονται πλέον στις επί χρόνια απαιτήσεις της Ουάσιγκτον για μεγαλύτερες επενδύσεις στην άμυνα.
Ρούτε: Οι Ευρωπαίοι αναλαμβάνουν μεγαλύτερη ευθύνη
Μιλώντας στο Βερολίνο, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ υπογράμμισε ότι η προσεχής σύνοδος θα επικεντρωθεί στη μετατροπή των αυξημένων αμυντικών δαπανών σε πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες και στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας.
Όπως είπε, «το ΝΑΤΟ είναι και θα παραμείνει μια διατλαντική συμμαχία, όμως χρειάζεται καλύτερη ισορροπία», επισημαίνοντας ότι οι ευρωπαϊκές χώρες και ο Καναδάς αναλαμβάνουν πλέον μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης, σε στενή συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο ίδιος υπενθύμισε ότι οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ και ο Καναδάς δαπάνησαν το 2025 περίπου 90 δισ. δολάρια περισσότερα για την άμυνα σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό σε περισσότερα από 570 δισ. δολάρια.
Υπενθυμίζεται ότι στην περσινή σύνοδο της Χάγης συμφωνήθηκε οι σύμμαχοι να διαθέτουν έως το 2035 το 3,5% του ΑΕΠ για βασικές αμυντικές δαπάνες, όπως οπλικά συστήματα και στρατιωτικό προσωπικό, αντί του προηγούμενου στόχου του 2%. Παράλληλα, αποφασίστηκε επιπλέον επένδυση 1,5% του ΑΕΠ σε τομείς όπως η κυβερνοασφάλεια και άλλες υποδομές που σχετίζονται με την άμυνα.
Οι σχέσεις με την Ουάσιγκτον δοκιμάζονται
Οι Ευρωπαίοι επιθυμούν να επαναληφθεί το θετικό κλίμα της περσινής συνόδου, όταν ο Τραμπ είχε επιβεβαιώσει τη δέσμευση των ΗΠΑ στη Συμμαχία και στο Άρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας, εκφράζοντας παράλληλα θετικά σχόλια για τους υπόλοιπους ηγέτες.
Ωστόσο, οι τελευταίοι μήνες έχουν επιβαρύνει σημαντικά το κλίμα. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει απειλήσει με ανάληψη του ελέγχου της Γροιλανδίας, η οποία ανήκει στη Δανία, επίσης μέλος του ΝΑΤΟ, ενώ η στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν πραγματοποιήθηκε χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον έχει ανακοινώσει τη μείωση της στρατιωτικής της παρουσίας στην Ευρώπη, αποσύροντας μέρος των δυνάμεων που είχαν ενταχθεί στον αμυντικό σχεδιασμό του ΝΑΤΟ, μεταξύ των οποίων αεροπλανοφόρο, αεροσκάφη ανεφοδιασμού, μαχητικά και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη συνολική επανεξέταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
«Η Συμμαχία παραμένει ζωντανή και ισχυρή, αλλά έχει δεχθεί αρκετά χτυπήματα», σχολίασε χαρακτηριστικά Ευρωπαίος διπλωμάτης υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Ο πόλεμος στο Ιράν προσθέτει νέα αβεβαιότητα
Στους κόλπους του ΝΑΤΟ υπάρχει επίσης ανησυχία ότι ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να επισκιάσει τις εργασίες της συνόδου, ιδιαίτερα εάν καταρρεύσει η εύθραυστη εκεχειρία ή εάν ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγορήσει τους Ευρωπαίους ότι δεν συνέβαλαν αρκετά στις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Αξιωματούχοι της Συμμαχίας επισημαίνουν πάντως ότι η μεγάλη πλειονότητα των κρατών-μελών επέτρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες να χρησιμοποιήσουν τον εναέριο χώρο και τις στρατιωτικές βάσεις τους, παρά το γεγονός ότι ο πόλεμος ήταν ιδιαίτερα αντιδημοφιλής στην Ευρώπη και αρκετές κυβερνήσεις δεν τον υποστήριξαν πολιτικά.
Η κρίση έχει επηρεάσει και τις προσωπικές σχέσεις του Τραμπ με Ευρωπαίους ηγέτες, όπως η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και ο απερχόμενος πρωθυπουργός της Βρετανίας Κιρ Στάρμερ, γεγονός που δημιουργεί φόβους ότι οι εντάσεις μπορεί να επανεμφανιστούν κατά τη διάρκεια της συνόδου.
Παρά ταύτα, ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ εμφανίστηκε αισιόδοξος: «Είμαι αισιόδοξος, γιατί πιστεύω ότι όλοι οι ηγέτες γνωρίζουν τι διακυβεύεται. Και αν προκύψει κάποια ένταση, έχουμε πάντα τον απόλυτο… σύμβουλο γάμου, τον Μαρκ Ρούτε, για να εξομαλύνει την κατάσταση».
