Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στην αμερικανική πολιτική απέναντι στην Τουρκία από το 2019 φαίνεται πως ετοιμάζει ο Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με πληροφορίες των New York Times, ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται να ενημερώσει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ότι είναι διατεθειμένος να ανοίξει ξανά τον δρόμο για την προμήθεια των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35, ανατρέποντας ουσιαστικά την απόφαση αποκλεισμού της Τουρκίας που είχε ληφθεί κατά την πρώτη του θητεία.
Η κίνηση αυτή, εφόσον προχωρήσει, θα σηματοδοτήσει μία θεαματική μεταστροφή στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις και θα αποτελέσει προσωπική ανατροπή μιας απόφασης που είχε επιβάλει ο ίδιος ο Τραμπ πριν από επτά χρόνια, επικαλούμενος σοβαρούς κινδύνους για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τέσσερις ανώτερους αξιωματούχους της αμερικανικής κυβέρνησης, εδώ και εβδομάδες βρίσκεται σε εξέλιξη έντονο παρασκήνιο, με στόχο να βρεθεί νομική και πολιτική φόρμουλα που θα επιτρέψει την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35, παρά τους περιορισμούς που έχει επιβάλει το Κογκρέσο.
Αν και δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί ο τρόπος με τον οποίο θα κινηθεί η Ουάσιγκτον, ο Τραμπ αναμένεται να διαμηνύσει στον Τούρκο πρόεδρο ότι επιθυμεί να προχωρήσει η διαδικασία, ακόμη κι αν η παράδοση των αεροσκαφών δεν γίνει άμεσα. Πληροφορίες αναφέρουν ότι οι δύο ηγέτες ενδέχεται να ανταλλάξουν επιστολές, ώστε να δοθεί το επίσημο σήμα για την έναρξη των σχετικών διαδικασιών.
Πάντως χθες ο ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης τόνισε πως «κατά την παρούσα φάση δεν υφίσταται οποιοδήποτε ζήτημα άρσης απαγόρευσης στην Τουρκία για την προμήθεια των μαχητικών αεροσκαφών F-35».
Το «αγκάθι» των S-400
Η Τουρκία είχε αποβληθεί από το πρόγραμμα των F-35 το 2019 μετά την αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400. Η Ουάσιγκτον υποστήριζε τότε ότι η ταυτόχρονη λειτουργία των S-400 και των F-35 θα μπορούσε να επιτρέψει στη Ρωσία να αποκτήσει πολύτιμα στοιχεία για τις δυνατότητες stealth των αμερικανικών μαχητικών.
Μάλιστα, το 2020 το Κογκρέσο ψήφισε νομοθεσία που απαγορεύει την πώληση F-35 στην Τουρκία, εκτός εάν η αμερικανική κυβέρνηση πιστοποιήσει ότι η Άγκυρα δεν διαθέτει πλέον τα ρωσικά συστήματα.
Στο τραπέζι βρίσκονται διάφορα σενάρια για να ξεπεραστεί το εμπόδιο. Ένα από αυτά προβλέπει τη μεταφορά των S-400 σε τρίτη χώρα, ενώ εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο να τεθούν οριστικά εκτός λειτουργίας με την αφαίρεση κρίσιμων εξαρτημάτων τους.
Παρά τη βούληση του Τραμπ, η υπόθεση μόνο εύκολη δεν θεωρείται. Η απόφαση αναμένεται να προκαλέσει αντιδράσεις στο Κογκρέσο, όπου αρκετοί Ρεπουμπλικανοί εξακολουθούν να αντιτίθενται στην επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα.
Αντίθετος εμφανίζεται και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος χαρακτήρισε προβληματική την προοπτική πώλησης F-35 στην Άγκυρα, επικαλούμενος τη στάση του Τούρκου προέδρου απέναντι στο Ισραήλ, αλλά και τις εντάσεις με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η συνάντηση Τραμπ – Ερντογάν αναμένεται να πραγματοποιηθεί σήμερα περίπου στις 3 το μεσημέρι μετά την άφιξη του Αμερικανού προέδρου στην Άγκυρα, πριν από την έναρξη των εργασιών της Συνόδου του ΝΑΤΟ, με το ζήτημα των F-35 να θεωρείται το σημαντικότερο θέμα της διμερούς ατζέντας.
