Η Ισπανία και το Γιβραλτάρ πανηγυρίζουν την πτώση του τελευταίου συνοριακού φράχτη στη δυτική Ευρώπη. Η εξέλιξη ήρθε μετά την υπογραφή μιας συμφωνίας, την Τρίτη (14/7), για τη μετά το Brexit εποχή, που βάζει τέλος στους συνοριακούς ελέγχους για κατοίκους, τουρίστες και τους χιλιάδες Ισπανούς εργαζόμενους που περνούν καθημερινά στο βρετανικό υπερπόντιο έδαφος.
Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει ο Guardian, η συμφωνία υπογράφηκε στις Βρυξέλλες και τέθηκε σε ισχύ τα μεσάνυχτα, δηλαδή την Τετάρτη (15/7). Έτσι, σηματοδοτεί την ολοκλήρωση διαπραγματεύσεων άνω των τεσσάρων ετών ανάμεσα στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ισπανία, στο Γιβραλτάρ και στην Ε.Ε., έπειτα από την αποχώρηση της Μεγάλης Βρετανίας από το μπλοκ.
Τι προβλέπει η συμφωνία για τα σύνορα
Η συμφωνία καταργεί τους συνοριακούς και τελωνειακούς ελέγχους, δημιουργώντας ένα σύνορο χωρίς εμπόδια. Παράλληλα, δίνει στην Ισπανία την ευθύνη για τους ελέγχους Σένγκεν στο αεροδρόμιο και στο λιμάνι του Γιβραλτάρ. Επίσης, οδήγησε στην απομάκρυνση του φράχτη που χώριζε φυσικά, από το 1908, την Ισπανία από το Γιβραλτάρ.
Το Γιβραλτάρ, που παραχωρήθηκε στο βρετανικό στέμμα με τη Συνθήκη της Ουτρέχτης, το 1713, έχει πληθυσμό μόλις 40.000 κατοίκων και στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στους 15.000 Ισπανούς εργαζόμενους που περνούν καθημερινά στην περιοχή. Ο «Βράχος», όπως αποκαλείται το έδαφος, είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την οικονομία της γειτονικής περιοχής Κάμπο δε Γιβραλτάρ, στην Ανδαλουσία.
Με το προηγούμενο σύστημα, σχηματίζονταν μεγάλες ουρές στα σύνορα τις ώρες αιχμής, ιδίως σε περιόδους έντασης ανάμεσα στη Μαδρίτη και στο Λονδίνο.
Τι δήλωσαν Σάντσεθ και Πικάρντο
Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, την Τετάρτη (15/7) επισκέφθηκε τη συνοριακή πόλη Λα Λίνεα δε λα Κονθεψιόν, για να παρακολουθήσει την απομάκρυνση του τελευταίου τμήματος του φράχτη. Όπως είπε, γραφόταν ιστορία καθώς έκλεινε επιτέλους μια «ανοιχτή πληγή».
Μάλιστα, ο ίδιος ανέφερε: «Ο φράχτης του Γιβραλτάρ, το τελευταίο τείχος στην ηπειρωτική Ευρώπη, έπεσε για να κάνουμε ένα βήμα προς μια νέα εποχή συνύπαρξης και κοινής ευημερίας. Πρόκειται για μια συμφωνία που έχει στο επίκεντρό της την ευημερία των 300.000 Ανδαλουσιανών στην Κάμπο δε Γιβραλτάρ και ανοίγει μια νέα φάση στη σχέση Ισπανίας και Ηνωμένου Βασιλείου».
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής υπουργός του Γιβραλτάρ, Φάμπιαν Πικάρντο, τόνισε ότι η συνθήκη, που δεν θίγει τη βρετανική κυριαρχία στο έδαφος, σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας εποχής. «Τα σύνορα που τόσο συχνά διαιρούσαν και περιόριζαν την περιοχή μας, θα γίνουν πλέον τόπος συνεργασίας και κοινών ευκαιριών», σημείωσε. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι το Γιβραλτάρ έφτασε σε αυτό το σημείο χωρίς να απαρνηθεί την ταυτότητά του και χωρίς να θυσιάσει τη βρετανική κυριαρχία ή τις συνταγματικές προστασίες που το χαρακτηρίζουν.
Τι αλλάζει για τους Βρετανούς ταξιδιώτες
Με βάση τη συμφωνία, το Γιβραλτάρ γίνεται de facto μέρος της ζώνης ελεύθερης κυκλοφορίας Σένγκεν. Οι Βρετανοί που θα φτάνουν αεροπορικώς στο έδαφος, θα πρέπει να περνούν από το νέο σύστημα εισόδου-εξόδου της Ε.Ε., του οποίου οι έλεγχοι δακτυλικών αποτυπωμάτων και προσώπου έχουν προκαλέσει μεγάλες ουρές σε ορισμένα αεροδρόμια. Ο Φάμπιαν Πικάρντο εξέφρασε στους Financial Times την ανησυχία του ότι κάτι αντίστοιχο θα μπορούσε να συμβεί.
Από την πλευρά τους, ο Βρετανός υπουργός για θέματα Ευρώπης, Στίβεν Ντάουτι, χαρακτήρισε την υπογραφή της συνθήκης ως «μια πολύ ξεχωριστή στιγμή», ενώ ο Ευρωπαίος επίτροπος, Μάρος Σέφτσοβιτς, μίλησε για «κοινή ευημερία και κανένα εμπόδιο πια» για τους 15.000 ανθρώπους που περνούν καθημερινά τα σύνορα.
Το ιστορικό της διαμάχης για το Γιβραλτάρ
Η Ισπανία επιδιώκει εδώ και δεκαετίες την επιστροφή του εδάφους που έχασε. Το δημοψήφισμα για το Brexit, τον Ιούνιο του 2016, ώθησε τη συντηρητική ισπανική κυβέρνηση της εποχής να προτείνει ως πιθανή λύση την από κοινού κυριαρχία. Η πρόταση απορρίφθηκε τόσο από το Γιβραλτάρ όσο και από το Λονδίνο, και ξεκίνησε μια μακρά διαδικασία διαπραγματεύσεων. Πάνω από το 96,6% των κατοίκων του Γιβραλτάρ είχε ψηφίσει υπέρ της παραμονής στην Ε.Ε.
Οι δεσμοί με την Ισπανία είχαν κοπεί εντελώς το 1969, όταν ο δικτάτορας Φρανθίσκο Φράνκο διέταξε το κλείσιμο των χερσαίων συνόρων, μετά την έγκριση νέου συντάγματος από το Γιβραλτάρ. Οικογένειες χωρίστηκαν και χιλιάδες Ισπανοί έχασαν μέσα σε μια νύχτα τη δουλειά τους. Τα σύνορα δεν άνοιξαν ξανά παρά μόνο το 1982.
