Όταν ο Νταβένσκι ήταν οκτώ ετών, απήχθη από το σχολείο. Μια ένοπλη συμμορία του πέρασε μια μαύρη σακούλα στο κεφάλι, τον άρπαξε μέσα από την τάξη και τον πέταξε σε ένα φορτηγό. Τον μετέφεραν σε άγνωστη τοποθεσία, τον έγδυσαν και τον κλείδωσαν μέσα σε έναν ψυκτικό θάλαμο. Λίγο αργότερα, οι απαγωγείς του τού έδωσαν ένα όπλο.
«Μου έδειξαν ένα άλλο παιδί και μου είπαν ότι έπρεπε να το σκοτώσω. Ήταν μια δοκιμασία. Μου είπαν πως αν δεν πατούσα τη σκανδάλη, θα μου έκοβαν τα δάχτυλα», λέει, μιλώντας με κοφτές, γρήγορες φράσεις. «Το έκανα».
Σύμφωνα με τον Guardian για τα επόμενα δύο χρόνια, ο Νταβένσκι, ένα ορφανό από την Αϊτή –το όνομα του οποίου έχει αλλάξει για την προστασία της ταυτότητάς του– εξαναγκάστηκε να εργάζεται για τη συμμορία. Τον έστελναν να ληστεύει ανθρώπους υπό την απειλή όπλου και συμμετείχε σε απαγωγές. Όπως λέει, αναγκάστηκε ακόμη και να σκοτώσει ένα βρέφος. «Δεν είχα άλλη επιλογή».
Ο Νταβένσκι, σήμερα 14 ετών, είναι ένα από τα ολοένα και περισσότερα παιδιά της Αϊτής που έχουν εμπλακεί στη σύγκρουση που μαστίζει τη χώρα, καθώς ένοπλες συμμορίες κατέλαβαν μεγάλες εκτάσεις εδάφους μετά τη δολοφονία του προέδρου Ζοβενέλ Μοΐζ το 2021.
Ο ΟΗΕ προειδοποίησε φέτος για μια «ανησυχητική αύξηση» στον αριθμό των παιδιών που στρατολογούνται από ένοπλες συμμορίες στην Αϊτή, εκτιμώντας ότι πλέον αποτελούν το ήμισυ των μελών τους.
«Οι συμμορίες δημοσιεύουν φωτογραφίες και βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όταν πηγαίνουν σε μάχη και βλέπουμε όλο και περισσότερα παιδιά», λέει ο Ντιέγκο Ντα Ριν, αναλυτής για την Αϊτή στο International Crisis Group.
Καθώς οι συμμορίες επεκτείνονται στις αγροτικές περιοχές, στρέφονται στα παιδιά για να αντικαταστήσουν τους μαχητές που έχουν σκοτωθεί. «Χιλιάδες έχουν χάσει τη ζωή τους στις επιχειρήσεις, οπότε τα παιδιά καλύπτουν αυτό το κενό», λέει ο Ντα Ριν.
Για ορισμένα παιδιά, η στρατολόγηση ξεκινά με εξαναγκασμό. Σε άλλες περιπτώσεις, οι συμμορίες εκμεταλλεύονται τη χρόνια πείνα και τον εκτοπισμό. Πολλά παιδιά καλούνται να κάνουν μια απλή επιλογή: υπάκουσε ή πέθανε.
«Κάποια παιδιά έχουν χάσει τους γονείς τους σε σφαγές. Άλλα έχουν εκτοπιστεί ή αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το σχολείο», λέει ο Ουλρίκ Τιντέν, νομικός διευθυντής της οργάνωσης ανθρωπίνων δικαιωμάτων Défenseurs Plus. «Οι ομάδες εκμεταλλεύονται αυτή την κατάσταση».
Μέσα στη βία, χιλιάδες σχολεία έχουν κλείσει και ολόκληρες κοινότητες έχουν ξεριζωθεί. Σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (UNHCHR), αρκετές συμμορίες έχουν δημιουργήσει δικά τους δίκτυα «κοινωνικής πρόνοιας» για παιδιά που ζουν στον δρόμο ή των οποίων οι οικογένειες αδυνατούν να τα συντηρήσουν. Τους προσφέρουν φαγητό, ρούχα και κατάλυμα σε εγκαταλελειμμένα κτίρια.
Ο Πιερ Εσπεράνς, διευθυντής του Εθνικού Δικτύου Υπεράσπισης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Αϊτής, λέει: «Το κράτος ουσιαστικά δεν υπάρχει πλέον και, στις φτωχές περιοχές, τα παιδιά δεν έχουν άλλη εναλλακτική. Για να επιβιώσουν, πρέπει να ενταχθούν στις συμμορίες».
Μετά την εξαναγκαστική στρατολόγησή του, ο Νταβένσκι κρατούνταν μαζί με άλλα παιδιά σε ένα εγκαταλελειμμένο σπίτι και τους επέτρεπαν να βγαίνουν μόνο όταν τους ανέθεταν αποστολές. Τέσσερις φορές την ημέρα, μεγαλύτερα μέλη της συμμορίας τους έφερναν τηγανητό κοτόπουλο, ενώ κάθε τρεις μήνες ο Νταβένσκι λάμβανε περίπου 50 δολάρια.
«Στα παιδιά προσφέρονται γεύματα, εβδομαδιαίες πληρωμές και καθήκοντα ως παρατηρητές», λέει ο Ντα Ριν. «Στη συνέχεια, η εμπλοκή τους αυξάνεται σταδιακά, μέχρι που κάποια από αυτά αποκτούν όπλο».
Πώς εκμεταλλεύονται τα παιδιά οι συμμορίες
Παράλληλα με τον ρόλο τους ως τσιλιαδόροι, τα παιδιά χρησιμοποιούνται συχνά και για να παρακολουθούν τις κινήσεις της αστυνομίας, να μεταφέρουν μηνύματα και να συλλέγουν πληροφορίες. Με την πάροδο του χρόνου, τους ανατίθενται ολοένα και πιο επικίνδυνα καθήκοντα: να φυλάνε θύματα απαγωγών, να εισπράττουν χρήματα από εκβιασμούς, να μεταφέρουν όπλα και να συμμετέχουν σε επιθέσεις.
Οι αμοιβές κυμαίνονται από 100 έως 300 δολάρια για πιο συνηθισμένες αποστολές, όπως η φύλαξη θυμάτων απαγωγής και η λεηλασία κατοικιών, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR). Η συμμετοχή σε απαγωγές, ένοπλες επιθέσεις ή αεροπειρατείες οχημάτων μπορεί να αποφέρει σημαντικά περισσότερα, φτάνοντας έως και τα 700 δολάρια.
Οι νέοι δελεάζονται να ανελιχθούν στην ιεραρχία, όχι μόνο λόγω των υψηλότερων αμοιβών, αλλά και εξαιτίας της εξουσίας που συνεπάγονται αυτές οι θέσεις τόσο μέσα στη συμμορία όσο και στις κοινότητές τους. Άλλοι παραμένουν στις συμμορίες παρά τη θέλησή τους, συχνά χωρίς καμία αμοιβή.
Η Σάρα ήταν οκτώ ετών όταν πέθανε ο πατέρας της, ο μοναδικός γονέας που της είχε απομείνει. Στάλθηκε να ζήσει με συγγενείς, όπου υπέστη κακοποίηση και της στερούσαν το φαγητό ως τιμωρία. Στα 12 της την έδιωξαν από το σπίτι και για χρόνια επιβίωνε στους δρόμους, πλένοντας αυτοκίνητα και πουλώντας νερό. Έπειτα, όταν ήταν περίπου 14 ετών, την πλησίασαν μέλη συμμορίας.
«Μου είπαν ότι έπρεπε να υπακούω», θυμάται η Σάρα. «Πέρασα πολλά βάσανα για να επιβιώσω».
Η Σάρα χρησιμοποιούνταν κυρίως για μικροθελήματα – να αγοράζει αλκοόλ και τσιγάρα και να μεταφέρει μηνύματα.
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, κορίτσια ηλικίας μόλις 12 ετών υφίστανται σεξουαλική υποδούλωση και εκμετάλλευση από μέλη συμμοριών στην Αϊτή. Σε γειτονιές που ελέγχονται από συμμορίες, ορισμένα κορίτσια αναγκάζονται να συμμετέχουν σε σχέσεις γνωστές ως «ti menaj» – «μικρές αγαπημένες» – στο πλαίσιο των οποίων ανατίθενται σε μεμονωμένα μέλη συμμοριών.
Σε καταστάσεις απόγνωσης, ορισμένες οικογένειες ενθαρρύνουν αυτές τις σχέσεις με την ελπίδα ότι η κόρη τους θα προστατευθεί από τον βιασμό.
