Η Ευρωπαϊκή Ένωση γνώριζε ότι το πρόστιμο ύψους 890 εκατομμυρίων ευρώ που επέβαλε στην Google ενείχε τον κίνδυνο να προκαλέσει την οργή της Ουάσινγκτον. Και η χρονική συγκυρία δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερη.
Σύμφωνα με το Politico ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει επιτεθεί επανειλημμένα με αφορμή προηγούμενα πρόστιμα της ΕΕ κατά αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών, βρίσκεται στις τελευταίες ώρες πριν αποφασίσει ένα νέο καθεστώς δασμών, το οποίο αναμένεται να ανακοινωθεί όταν λήξει την Παρασκευή ο προσωρινός δασμός 10%. Αυτός ο βιαστικά επιβληθείς γενικός φόρος στις εισαγωγές θεσπίστηκε αφού το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ είχε ακυρώσει τους παγκόσμιους δασμούς της «Ημέρας Απελευθέρωσης» (Liberation Day) που είχε επιβάλει ο Τραμπ τον Φεβρουάριο.
Ο φόβος στην Ευρώπη είναι ότι το πρόστιμο —το υψηλότερο που έχει επιβληθεί ποτέ για παραβίαση του εμβληματικού Νόμου για τις Ψηφιακές Αγορές (Digital Markets Act – DMA) της ΕΕ, ο οποίος ρυθμίζει τις μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες— θα μπορούσε να οδηγήσει τον Τραμπ σε αντίποινα, σε αυτό που ο ίδιος θεωρεί έναν εμπορικό πόλεμο «οφθαλμόν αντί οφθαλμού».
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιμένουν ότι το διμερές πρόστιμο κατά της Google —που περιλαμβάνει 460 εκατ. ευρώ επειδή ευνόησε τις δικές της υπηρεσίες αναζήτησης και 430 εκατ. ευρώ για τον αθέμιτο τρόπο με τον οποίο εγκαθίσταται το Play Store στα smartphones— δεν έχει καμία σχέση με την εμπορική πολιτική. Οι Βρυξέλλες υποστηρίζουν ότι οι κυρώσεις αποτελούν απλώς τη συνήθη εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου, όπως συνέβη και με αντίστοιχο πρόστιμο κατά της κινεζικής Alibaba νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα. Επισημαίνουν επίσης ότι το συνολικό ποσό είναι σχετικά περιορισμένο, καθώς αντιστοιχεί περίπου στο 0,22% του ετήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών της Alphabet, μητρικής εταιρείας της Google.
«Θα προτιμούσαμε να έχουμε μια πολύ φιλική σχέση με όλους τους εταίρους μας, αλλά δεν πρόκειται να απέχουμε από την εφαρμογή του νόμου επειδή σε κάποιον εταίρο μας δεν αρέσει η νομοθεσία μας», δήλωσε η Τερέζα Ριμπέρα, εκτελεστική αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αρμόδια για την πολιτική ανταγωνισμού.
Ωστόσο, αυτή η ευρωπαϊκή προσπάθεια να διαχωριστεί η υπόθεση της Google από την εμπορική πολιτική είναι απίθανο να έχει ιδιαίτερη σημασία στην Ουάσινγκτον, καθώς ο Τραμπ προετοιμάζεται για τον νέο γύρο δασμών.
Ο επικεφαλής του αμερικανικού εμπορίου Τζέιμισον Γκριρ δήλωσε ότι «οι πρόσφατες ενέργειες της ΕΕ… θέτουν πραγματικό κίνδυνο για τη συνέχιση της διατλαντικής σταθερότητας όσον αφορά το εμπόριο», ενώ ο πρέσβης των ΗΠΑ στην ΕΕ Άντριου Πάζντερ χαρακτήρισε το πρόστιμο κατά της Google «το πιο πρόσφατο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι Βρυξέλλες χρησιμοποιούν τη ρύθμιση ως αμβλύ εργαλείο κατά της αμερικανικής καινοτομίας».
Αμερικανοί βουλευτές κάλεσαν επίσης αυτή την εβδομάδα τον Τραμπ να αντιδράσει απέναντι στις «μεροληπτικές» ψηφιακές πολιτικές της ΕΕ και να συνεχίσει να ασκεί πίεση στις Βρυξέλλες για την προάσπιση των αμερικανικών συμφερόντων. Οι Ρεπουμπλικάνοι νομοθέτες ευχαρίστησαν τον πρόεδρο για την «πρόσφατη απειλή επιβολής δασμών» σε χώρες που εφαρμόζουν φόρο στις ψηφιακές υπηρεσίες. Η παρέμβασή τους υπογράμμισε πόσο στενά έχει συνδεθεί πλέον η ρύθμιση των αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών από την ΕΕ με την εσωτερική πολιτική των ΗΠΑ, ιδίως ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Η λήξη των προσωρινών δασμών 10% την Παρασκευή ανοίγει τον δρόμο ώστε η αμερικανική κυβέρνηση να αναδιαμορφώσει τους δασμούς κατά της Ευρώπης χρησιμοποιώντας άλλα νομικά μέσα.
Οι ΗΠΑ εξετάζουν πλέον την επιβολή νέων δασμών με βάση την υποτιθέμενη αποτυχία της Ευρώπης να περιορίσει τις εισαγωγές προϊόντων που παράγονται με καταναγκαστική εργασία — ένα μέτρο που στοχεύει ειδικά την παραγωγή από εμπορικούς ανταγωνιστές της Αμερικής στην Ασία. Η Ουάσινγκτον ερευνά επίσης την υποτιθέμενη υπερβάλλουσα βιομηχανική παραγωγική ικανότητα στην Ευρώπη και εξετάζει το ενδεχόμενο να επεκτείνει την έρευνά της για τις πολιτικές τιμολόγησης των φαρμάκων —η οποία σήμερα αφορά μόνο τη Γερμανία— και σε άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ.
Ο επικεφαλής της Επιτροπής Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Μπερντ Λάνγκε, επαίνεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή επειδή προχώρησε στην επιβολή του προστίμου κατά της Google, παρά την επικείμενη απειλή νέων αμερικανικών δασμών.
«Με το πρόστιμο κατά της Google, η Επιτροπή έδειξε πυγμή, παρά την αβεβαιότητα για τους αμερικανικούς δασμούς μετά τις 24 Ιουλίου», έγραψε ο Λάνγκε στην πλατφόρμα X, από τις ΗΠΑ όπου πραγματοποιεί συναντήσεις με Αμερικανούς αξιωματούχους μαζί με άλλους Ευρωπαίους νομοθέτες. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι αυτό «δεν πρέπει να αποτελέσει πρόσχημα για αμερικανικά δασμολογικά αντίποινα».
Σε τροχιά για περισσότερους δασμούς
Ο Γκριρ άφησε να εννοηθεί ότι επίκειται σύντομα κάποια ενέργεια για την αντικατάσταση των προσωρινών δασμών 10%. Το υπαινίχθηκε την Τετάρτη, όταν δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Θα πρέπει απλώς να μείνετε συντονισμένοι. Πιθανότατα θα έχετε πολλή δουλειά τις επόμενες ημέρες».
Το βασικό ερώτημα, ωστόσο, είναι αν η Ουάσινγκτον θα τηρήσει το ανώτατο όριο δασμών 15% στις εξαγωγές της ΕΕ, το οποίο κατοχυρώθηκε σε μια εύθραυστη διατλαντική συμφωνία που επιτεύχθηκε μόλις πριν από έναν χρόνο σε σύνοδο κορυφής στη Σκωτία.
Δημόσια, οι Βρυξέλλες εμφανίζονται βέβαιες ότι η Ουάσινγκτον θα σεβαστεί τις δεσμεύσεις της συμφωνίας του Τέρνμπερι (Turnberry). Κατ’ ιδίαν, όμως, οι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι ο Λευκός Οίκος θα μπορούσε ανά πάσα στιγμή να ανακοινώσει νέο κύμα υψηλότερων δασμών.
Κατά τη διάρκεια συνάντησης με τους πρέσβεις των 27 κρατών-μελών της ΕΕ την Τετάρτη, η νεοδιορισθείσα επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Εμπορίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ντίτε Γιούουλ Γιόργκενσεν, δήλωσε ότι, παρότι οι Βρυξέλλες είναι βέβαιες πως η Ουάσινγκτον θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της συμφωνίας του Turnberry, είναι έτοιμες να αντιδράσουν εάν αυτό δεν συμβεί, σύμφωνα με τρεις διπλωμάτες της ΕΕ που γνωρίζουν το περιεχόμενο της συζήτησης.
Ένας εξ αυτών πρόσθεσε ότι οι πρέσβεις είναι έτοιμοι να συγκληθούν εκτάκτως την επόμενη εβδομάδα «για να συζητήσουν τη στρατηγική και πιθανά αντίμετρα».
Προς το παρόν, πάντως, κανείς δεν γνωρίζει πότε ακριβώς θα επιβληθούν οι επόμενοι δασμοί.
«Δεν επικεντρωνόμαστε σε κάποιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα. Επικεντρωνόμαστε στην τήρηση των νομικών και κανονιστικών απαιτήσεων», δήλωσε ο Γκριρ μετά από ακρόαση στη Γερουσία των ΗΠΑ.
Ακόμη κι αν η κυβέρνηση δεν έχει ακόμη οριστικοποιήσει τους νέους δασμούς στο πλαίσιο της πιο άμεσης έρευνας για τις εισαγωγές προϊόντων που παράγονται με καταναγκαστική εργασία, διαθέτει αρκετές νομικές επιλογές ώστε να αποφύγει οποιοδήποτε κενό μετά τη λήξη των προσωρινών δασμών — οι οποίοι είχαν επιβληθεί βάσει του Άρθρου 122 του Εμπορικού Νόμου του 1974.
Σύμφωνα με τη Γκρέτα Πάις, πρώην γενική νομική σύμβουλο του Γραφείου του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν, η Ουάσινγκτον θα μπορούσε είτε να επαναφέρει τον δασμό 10% για ακόμη 150 ημέρες είτε να αποφασίσει ότι οποιοιδήποτε νέοι δασμοί θα ισχύσουν αναδρομικά από τις 25 Ιουλίου. Ωστόσο, οι επιλογές αυτές είναι νομικά επισφαλείς, καθώς αμερικανικό εμπορικό δικαστήριο έχει ήδη αποφανθεί ότι η χρήση αυτού του μέτρου από τον Τραμπ για την επιβολή του ισχύοντος δασμού 10% είναι παράνομη.
Στις Βρυξέλλες, όταν ρωτήθηκε αν οι ΗΠΑ αντέδρασαν στο πρόστιμο κατά της Google, ο αναπληρωτής επικεφαλής εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Όλοφ Γκιλ, δήλωσε: «Η Επιτροπή διατηρεί τακτική επικοινωνία με τους Αμερικανούς ομολόγους της σε όλο το φάσμα της πολύ στενής και ολοκληρωμένης συνεργασίας μας».
Σε λιγότερο διπλωματικό τόνο, άλλοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι θα προτιμούσαν ένα πολύ υψηλότερο πρόστιμο. «Η ΕΕ εξακολουθεί να δίνει κίνητρα στις τεχνολογικές εταιρείες να δημιουργούν μονοπώλια και να εξοντώνουν τον ανταγωνισμό», δήλωσε η Αλεξάντρα Γκέζε, ευρωβουλευτής των Πρασίνων από τη Γερμανία, χαρακτηρίζοντας το πρόστιμο ως κάτι που «μοιάζει περισσότερο συμβολικό παρά ουσιαστικό».
