Σε νέα φάση έντασης εισέρχεται η πολιτική κρίση στην Πολωνία, με επίκεντρο το Συνταγματικό Δικαστήριο και τη διαμάχη για τη νομιμότητα των διορισμών των δικαστών.
Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ κάλεσε τον πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι να αναγνωρίσει τους δικαστές που εξέλεξε το κοινοβούλιο, κατηγορώντας τον ότι επιλέγει την αντιπαράθεση αντί της θεσμικής εκτόνωσης. Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρενέβη ζητώντας από τον Πολωνό πρόεδρο να επικυρώσει τους διορισμούς, καθώς η πολυετής κρίση στη Δικαιοσύνη κλιμακώνεται με αστυνομικές παρεμβάσεις και αντικρουόμενες αποφάσεις στο εσωτερικό του ανώτατου δικαστηρίου.
“Ο πρόεδρος να αναγνωρίσει τους δικαστές που εκλέχθηκαν νόμιμα από τη Δίαιτα (σ.σ. Κάτω Βουλή), όπως προβλέπει το Σύνταγμα, και αυτοί να αναλάβουν τα καθήκοντά τους στο Δικαστήριο”, έγραψε στην πλατφόρμα Χ ο Ντόναλντ Τουσκ, εξηγώντας ότι αυτό θα καταστήσει δυνατή την επίλυση της κρίσης χωρίς να αλλάξει το Σύνταγμα.
Από τότε που επέστρεψε στην εξουσία το 2023, ο Ντόναλντ Τουσκ, πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, υποσχέθηκε να επιλύσει την κρίση σε σχέση με το Δικαστήριο, το οποίο ελέγχεται από την εθνικιστική αντιπολίτευση. Ανεπιτυχώς μέχρι τώρα, καθώς οι διορισμοί νέων δικαστών από το κοινοβούλιο δεν έχουν επικυρωθεί από τον αρχηγό του κράτους, ο οποίος τους εμποδίζει.
Επί του παρόντος, ο πρόεδρος “επιλέγει την αντιπαράθεση δια της βίας, που μπορεί να κοστίσει πολύ ακριβά στην Πολωνία”, προειδοποίησε ο επικεφαλής της κυβέρνησης διαβεβαιώνοντας ότι δεν θα υποχωρήσει.
Η κρίση γύρω από το ανώτατο δικαστήριο της χώρας διαρκεί από το 2015.
Οι διορισμοί σε αυτό έχουν γίνει κατεξοχήν πολιτικοί και δεν εγγυώνται την ανεξαρτησία του. Το Δικαστήριο ήταν στο επίκεντρο διαφωνίας μεταξύ των Βρυξελλών και των εθνικιστών του κόμματος PiS (Νόμος και Δικαιοσύνη) κατά τη διάρκεια των κυβερνητικών τους θητειών (2015-2023).
Από το 2015, η κυβέρνηση του PiS είχε διορίσει δικαστές που τελούσαν υπό την πολτική του επιρροή, τους οποίους ούτε η ΕΕ ούτε ο νυν (κεντροδεξιός) πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ αναγνωρίζουν.
Η κρίση οξύνθηκε ξαφνικά την Παρασκευή: η αστυνομία για την αντιμετώπιση των ταραχών αναπτύχθηκε στο χώρο του δικαστηρίου για να εμποδίσει την πρόσβαση. Ο υπουργός Δικαιοσύνης, ο οποίος είναι επίσης γενικός εισαγγελέας, ζήτησε την άρση της ασυλίας του διορισμένου από το PiS προέδρου του Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, ενώ μία δικαστής που πρόσφατα διορίστηκε από την πλειοψηφία ανακοίνωσε ότι τον αντικαθιστά προσωρινά, ανακοινώνοντας παράλληλα την προσωρινή αναστολή των καθηκόντων του.
Οι αστυνομικές δυνάμεις αναπτύχθηκαν την ώρα που ο πρόεδρος Ναβρότσκι βρισκόταν στο αεροπλάνο με προορισμό τη Σενεγάλη. Ο Ναβρότσκι επέστρεψε αμέσως και μετέβη στο δικαστήριο εκείνο το βράδυ, όπου εισήλθε δια της βίας παρά την αντίθεση ορισμένων δικαστών, ενώ επιδοκιμάστηκε ζωηρά από εθνικιστές διαδηλωτές που είχαν συγκεντρωθεί στο σημείο.
Το Σάββατο ο πρόεδρος κάλεσε σε διαβουλεύσεις τις μεγαλύτερες πολιτικές δυνάμεις , χωρίς κάποιο απτό αποτέλεσμα. Την ίδια μέρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πήρε το μέρος του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ καλώντας τον Πολωνό πρόεδρο να επικυρώσει τον διορισμό των δικαστών ώστε να εκτονωθεί η κρίση.
Η προσωρινή πρόεδρος του Δικαστηρίου Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, την οποία δεν αναγνωρίζει ούτε ο πρώην πρόεδρος του δικαστηρίου αυτού, ούτε η αντιπολίτευση ούτε ο προεδρος Ναβρότσκι, συγκάλεσε γενική συνέλευση του Δικαστηρίου το απόγευμα της Τρίτης.
