Το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ και η ήττα του Ντόναλντ Τραμπ δεν αφορά μόνο τις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες. Η επικράτηση των Δημοκρατικών και στα δύο σώματα του Κογκρέσου αποτελεί εξέλιξη που παρακολουθούν στενά χώρες οι οποίες βρίσκονται στο επίκεντρο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, από τη Μέση Ανατολή έως την ανατολική Ευρώπη.
Ιράν, Ισραήλ και Ουκρανία εξετάζουν τι μπορεί να σημαίνει η νέα σύνθεση του Κογκρέσου για τις επιλογές του Ντόναλντ Τραμπ. Η αλλαγή συσχετισμών δεν συνεπάγεται αυτομάτως ανατροπή της αμερικανικής πολιτικής, περιορίζει όμως τα περιθώρια του Λευκού Οίκου και δίνει στους Δημοκρατικούς ισχυρότερα εργαλεία κοινοβουλευτικού ελέγχου.
Ιράν: Ευκαιρία για διαπραγμάτευση ή κίνδυνος νέας κλιμάκωσης από ΗΠΑ;
Στην Τεχεράνη, το εκλογικό αποτέλεσμα αντιμετωπίζεται ως ένδειξη ότι ο παρατεταμένος πόλεμος με το Ιράν έχει πολιτικό κόστος για τον Αμερικανό πρόεδρο. Η σύγκρουση, που συνεχίζεται εδώ και μήνες, έχει επηρεάσει τις διεθνείς ενεργειακές αγορές και έχει συμβάλει στην αύξηση του κόστους καυσίμων για τους Αμερικανούς καταναλωτές.
Η απώλεια του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς ενδέχεται να ενισχύσει τις πιέσεις προς τον Τραμπ για αναζήτηση διπλωματικής διεξόδου. Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, ορισμένες κυβερνήσεις του Κόλπου εκτιμούν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει πλέον ισχυρότερο κίνητρο να επιδιώξει συμφωνία με την Τεχεράνη και μικρότερη διάθεση για νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση.
Ωστόσο, η ανάγνωση του αποτελέσματος ως ένδειξης αδυναμίας των ΗΠΑ θα μπορούσε να οδηγήσει και στην αντίθετη κατεύθυνση. Αναλυτές επισημαίνουν ότι μια τέτοια εκτίμηση από την ιρανική πλευρά ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο περαιτέρω κλιμάκωσης.
Ισραήλ: Περισσότερος έλεγχος στη στρατιωτική στήριξη των ΗΠΑ
Για το Ισραήλ, η νίκη των Δημοκρατικών δημιουργεί ένα διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον στην Ουάσιγκτον. Η νέα πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στη Γερουσία μπορεί να εντείνει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο των στρατιωτικών επιχειρήσεων του Ισραήλ στο Ιράν, στη Γάζα και στον Λίβανο.
Παράλληλα, ενδέχεται να ανοίξει εκ νέου η συζήτηση για την αμερικανική στρατιωτική βοήθεια και τις πωλήσεις οπλικών συστημάτων προς το Τελ Αβίβ. Η παραδοσιακή διακομματική συναίνεση γύρω από τη στήριξη του Ισραήλ έχει ήδη δεχθεί πιέσεις, καθώς η στάση της αμερικανικής κοινής γνώμης απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα έχει μεταβληθεί.
Οι πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ συμπίπτουν, επιπλέον, με περίοδο αβεβαιότητας στο ίδιο το Ισραήλ. Μετά τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχασε την κυβερνητική πλειοψηφία, χωρίς οι αντίπαλοί του να εξασφαλίσουν άμεσα μια εναλλακτική λύση εξουσίας. Οι πολιτικοί αντίπαλοί του αξιοποιούν πλέον το αποτέλεσμα στις ΗΠΑ για να ασκήσουν κριτική στους χειρισμούς του και στη στενή σύνδεσή του με τους Ρεπουμπλικανούς.
Ουκρανία: Το Κογκρέσο μπορεί να ανοίξει ξανά τη συζήτηση για βοήθεια
Στο Κίεβο, η επικράτηση των Δημοκρατικών δημιουργεί προσδοκίες για μεγαλύτερη αμερικανική στήριξη, σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση Τραμπ έχει περιορίσει την άμεση οικονομική και στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία.
Ο έλεγχος και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου επιτρέπει στους Δημοκρατικούς να προωθήσουν νομοθετικές πρωτοβουλίες για νέα πακέτα ενίσχυσης. Για να παρακαμφθεί, ωστόσο, ενδεχόμενο προεδρικό βέτο, θα απαιτούνταν πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα, κάτι που προϋποθέτει τη στήριξη και σημαντικού αριθμού Ρεπουμπλικανών.
Ακόμη και αν υπάρξει πολιτική συμφωνία για πρόσθετη βοήθεια, η ενίσχυση δεν αναμένεται να φτάσει άμεσα στο πεδίο των επιχειρήσεων. Το Reuters επισημαίνει ότι η Ουκρανία αντιμετωπίζει επείγουσες ανάγκες σε αντιαεροπορικά συστήματα Patriot και αναχαιτιστικά βλήματα, τα οποία είναι απαραίτητα για την προστασία των πόλεων και των ενεργειακών υποδομών της.
Η νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία μπορεί, επομένως, να προσφέρει στο Κίεβο ένα διαφορετικό πεδίο πολιτικής διεκδίκησης, χωρίς να εγγυάται από μόνη της την άμεση αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής.
Η αλλαγή ισορροπιών και τα όρια της εξουσίας του προέδρου των ΗΠΑ
Η κοινή συνισταμένη για τις τρεις χώρες είναι ότι η νέα σύνθεση του Κογκρέσου ενισχύει τον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας. Οι Δημοκρατικοί αποκτούν τη δυνατότητα να οργανώνουν ακροάσεις, να ζητούν εξηγήσεις από κυβερνητικούς αξιωματούχους και να επιχειρούν να επηρεάσουν τη νομοθεσία και τις κρατικές δαπάνες.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Τραμπ χάνει την εξουσία να καθορίζει την εξωτερική πολιτική ή ότι οι ΗΠΑ θα αλλάξουν αυτομάτως στρατηγική απέναντι στο Ιράν, το Ισραήλ και την Ουκρανία. Ο πρόεδρος εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές αρμοδιότητες, ενώ η εφαρμογή νέων πολιτικών θα εξαρτηθεί από τις κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες, τις διακομματικές συμφωνίες και τις δυνατότητες χρηματοδότησης.
Το εκλογικό αποτέλεσμα, πάντως, στέλνει σαφές μήνυμα ότι οι επιλογές της αμερικανικής κυβέρνησης θα αντιμετωπίζουν πλέον ισχυρότερο κοινοβουλευτικό έλεγχο. Για την Τεχεράνη, το Τελ Αβίβ και το Κίεβο, το ζητούμενο είναι πώς αυτή η νέα πραγματικότητα θα μεταφραστεί σε συγκεκριμένες αποφάσεις για τον πόλεμο, την ασφάλεια και τη στρατιωτική υποστήριξη.
