Κόσμος

Ισπανία: Πέντε περιοχές-κλειδιά που μπορεί να αλλάξουν τον εκλογικό χάρτη – Σε δύσκολη θέση ο Σάντσεθ

Η επόμενη ημέρα για τον Σάντσεθ και τη Δεξιά στην Ισπανία.
Πέδρο Σάντσεθ Ισπανία
AP Photo/Omar Havana

Η κάλπη της 29ης Νοεμβρίου στην Ισπανία ενδέχεται να φέρει ανατροπές που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα έμοιαζαν αδιανόητες. Ο Πέδρο Σάντσεθ κινδυνεύει να χάσει ακόμη και την τελευταία εκλογική του βάση στην Ανδαλουσία, ενώ η δεξιά και η ακροδεξιά εμφανίζονται ενισχυμένες στις δημοσκοπήσεις, διαμορφώνοντας τις προϋποθέσεις για μια νέα πολιτική ισορροπία στη Μαδρίτη.

Το Λαϊκό Κόμμα (PP) προηγείται στις δημοσκοπήσεις και το ακροδεξιό Vox διεκδικεί την τρίτη θέση, με ποσοστό που θα μπορούσε να του εξασφαλίσει καθοριστικό ρόλο στον σχηματισμό μιας συντηρητικής κυβέρνησης. Οι Σοσιαλιστές του Σάντσεθ βρίσκονται στη δεύτερη θέση, ενώ ο κατακερματισμός των μικρότερων αριστερών κομμάτων περιορίζει τις πιθανότητες να συγκροτηθεί ένας βιώσιμος κυβερνητικός συνασπισμός.

Πίσω από τους εθνικούς συσχετισμούς, όμως, υπάρχουν πέντε περιοχές στην Ισπανία που συγκεντρώνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Από τα ιστορικά προπύργια των Σοσιαλιστών μέχρι τις περιφέρειες που λειτουργούν ως εκλογικός καθρέφτης της χώρας, το αποτέλεσμα σε αυτές μπορεί να αποκαλύψει πολλά για την επόμενη ημέρα της ισπανικής πολιτικής σκηνής.

Ισπανία: Η Σεβίλλη και η απειλή απώλειας του τελευταίου σοσιαλιστικού προπυργίου

Η Ανδαλουσία αποτελεί διαχρονικά την καρδιά της εκλογικής δύναμης των Σοσιαλιστών στην Ισπανία. Είναι η πολυπληθέστερη περιφέρεια της Ισπανίας και, ως εκ τούτου, εκείνη που εκλέγει τους περισσότερους βουλευτές στο Κογκρέσο.

Στο εσωτερικό της βρίσκεται η Σεβίλλη, η μοναδική επαρχία που το Σοσιαλιστικό Κόμμα κέρδιζε σε κάθε εθνική εκλογική αναμέτρηση από την επιστροφή της δημοκρατίας το 1977, μετά τον θάνατο του δικτάτορα Φρανθίσκο Φράνκο το 1975.

Η επιλογή του Σάντσεθ να ξεκινήσει την προεκλογική του εκστρατεία από τη συγκεκριμένη πόλη είχε σαφή πολιτικό συμβολισμό. Ο Ισπανός πρωθυπουργός επιδιώκει να διατηρήσει το τελευταίο σταθερό έρεισμα των Σοσιαλιστών στην περιοχή που κάποτε αποτελούσε σχεδόν εγγυημένη εκλογική δεξαμενή για το κόμμα του.

Η εικόνα, ωστόσο, έχει αλλάξει δραματικά. Στις εκλογές του 2023, οι Σοσιαλιστές συγκέντρωσαν στη Σεβίλλη το 37% των ψήφων, με το Λαϊκό Κόμμα να ακολουθεί σε απόσταση λίγο μεγαλύτερη των τριών ποσοστιαίων μονάδων.

Η επίδοση αυτή απέχει πολύ από τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, όταν οι Σοσιαλιστές εξασφάλιζαν κατά μέσο όρο πάνω από το 50% των ψήφων στην επαρχία σε κάθε εκλογική αναμέτρηση για το Κογκρέσο.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πλέον ότι το PP θα μπορούσε να επικρατήσει ακόμη και στη Σεβίλλη. Εάν επιβεβαιωθεί αυτή η πρόβλεψη, θα πρόκειται για μία από τις πιο ηχηρές εκλογικές ήττες στην ιστορία του ισπανικού Σοσιαλιστικού Κόμματος.

Αραγονία: Το ισπανικό «Οχάιο» που προμηνύει τον νικητή

Στα βορειοανατολικά της χώρας βρίσκεται η Αραγονία, μια περιφέρεια με ιδιαίτερη εκλογική φήμη. Από το 1977 έχει ψηφίσει σε κάθε εθνική αναμέτρηση το κόμμα που τελικά κέρδισε τις εκλογές σε ολόκληρη την Ισπανία. Γι’ αυτό και συχνά αποκαλείται το «Οχάιο της Ισπανίας», σε αναφορά στην αμερικανική πολιτεία που θεωρείται παραδοσιακά βαρόμετρο για τις προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ.

Η Αραγονία αποτελείται από τρεις επαρχίες: την Ουέσκα, τη Σαραγόσα και την Τερουέλ. Η γεωγραφική και κοινωνική της σύνθεση την καθιστά αντιπροσωπευτικό δείγμα της ισπανικής κοινωνίας.

Η Σαραγόσα είναι ένα σημαντικό αστικό κέντρο, ενώ μεγάλο μέρος της Ουέσκα και της Τερουέλ αποτελείται από μικρούς και αραιοκατοικημένους δήμους. Πρόκειται για περιοχές που εντάσσονται στην ευρύτερη κατηγορία της λεγόμενης «España vaciada» – της «άδειας Ισπανίας» –, όπου η πληθυσμιακή συρρίκνωση και η εγκατάλειψη της υπαίθρου αποτελούν μείζονα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και ορισμένοι πολύ μικροί δήμοι της περιφέρειας, οι οποίοι έχουν αποδειχθεί εντυπωσιακά ακριβείς στις εκλογικές τους προβλέψεις.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η La Cañada de Verich. Στις εκλογές του 2023, οι μόλις 63 ψηφοφόροι της επέλεξαν το κόμμα που επικράτησε τελικά σε εθνικό επίπεδο. Ήταν η 14η συνεχόμενη φορά που ο συγκεκριμένος δήμος ψήφισε τον τελικό νικητή των ισπανικών εκλογών.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι στις 29 Νοεμβρίου η Αραγονία αναμένεται να κινηθεί προς το Λαϊκό Κόμμα, σε συμφωνία με τις προβλέψεις για την εθνική αναμέτρηση.

Το ενδιαφέρον είναι διπλό: εάν η περιφέρεια επιβεβαιώσει για ακόμη μία φορά τη φήμη της, θα δώσει μια πρώτη ένδειξη για τον συνολικό νικητή. Εάν, αντίθετα, αποκλίνει από το εθνικό αποτέλεσμα, θα αμφισβητηθεί η αξιοπιστία της ως εκλογικού βαρόμετρου.

Χώρα των Βάσκων: Η EH Bildu απειλεί την παραδοσιακή κυριαρχία των Βάσκων εθνικιστών

Στη Χώρα των Βάσκων, η εκλογική μάχη έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά. Η ισχυρή περιφερειακή ταυτότητα και οι πολιτικές ιδιαιτερότητες της περιοχής βρίσκονται στο επίκεντρο, καθώς η αριστερή εθνικιστική παράταξη EH Bildu διεκδικεί την πρώτη της συνολική εκλογική νίκη σε επίπεδο περιφέρειας.

Η εξέλιξη θα αποτελέσει σημαντική ανατροπή για το παραδοσιακό εθνικιστικό κόμμα των Βάσκων, το PNV, που έχει κυριαρχήσει στις περισσότερες εκλογικές αναμετρήσεις της περιοχής.

Η EH Bildu έχει καταγράψει σταθερή άνοδο από το 2015, όταν συμμετείχε για πρώτη φορά σε εθνικές εκλογές. Το ποσοστό της στις κάλπες της Χώρας των Βάσκων αυξήθηκε από περίπου 15% σε 24% το 2023.

Η πολιτική διαδρομή της παράταξης παραμένει, ωστόσο, στενά συνδεδεμένη με το δύσκολο παρελθόν της βασκικής αυτονομιστικής σύγκρουσης. Ορισμένα στελέχη της είχαν συνδεθεί στο παρελθόν με την ΕΤΑ, την ένοπλη αυτονομιστική οργάνωση που ευθύνεται για περισσότερους από 800 θανάτους πριν διαλυθεί το 2018.

Την τελευταία δεκαετία, η EH Bildu έχει μετασχηματιστεί σε μια πολιτική δύναμη με χαρακτηριστικά αντίστοιχα αριστερών και πράσινων ευρωπαϊκών κομμάτων, επιχειρώντας να εδραιώσει τη θέση της στο θεσμικό πολιτικό σύστημα.

Οι δημοσκοπήσεις προβλέπουν ότι μπορεί να αναδειχθεί πρώτη σε έδρες στην επαρχία της Βισκάγια. Μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε ισχυρό πλήγμα για το PNV και θα επιβεβαίωνε τη μετατόπιση σημαντικού μέρους του βασκικού εκλογικού σώματος.

Παράλληλα, μια νίκη της EH Bildu θα δημιουργούσε νέα δεδομένα για την κεντρική πολιτική σκηνή, καθώς η ενίσχυση της παράταξης θα μπορούσε να οδηγήσει σε εντονότερη αντιπαράθεση με μια ενδεχόμενη κυβέρνηση συνεργασίας PP και Vox.

Καταλονία: Η μάχη της Βαρκελώνης και ο ρόλος των μικρότερων κομμάτων

Η Καταλονία αποτελεί έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες για τον σχηματισμό κυβέρνησης στη Μαδρίτη. Η περιφέρεια, στη βορειοανατολική Ισπανία, εκλέγει τον δεύτερο μεγαλύτερο αριθμό βουλευτών μετά τη Μαδρίτη και τα κόμματά της έχουν συχνά τον ρόλο του ρυθμιστή στις διαπραγματεύσεις για την ανάδειξη κυβέρνησης.

Το εκλογικό τοπίο στην Ισπανία είναι ιδιαίτερα σύνθετο. Το ζήτημα της ανεξαρτησίας εξακολουθεί να επηρεάζει τις πολιτικές επιλογές, ενώ διασταυρώνεται με την παραδοσιακή αντιπαράθεση Αριστεράς και Δεξιάς. Ενδεικτικό είναι ότι από το 1997 καμία από τις τέσσερις επαρχίες της Καταλονίας δεν έχει ψηφίσει σταθερά το ίδιο κόμμα σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις.

Για τον Σάντσεθ, κομβικός παράγοντας θα είναι η επίδοση της Ρεπουμπλικανικής Αριστεράς της Καταλονίας (ERC). Η δυνατότητα των Σοσιαλιστών να εξασφαλίσουν την απαραίτητη κοινοβουλευτική στήριξη θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αποτέλεσμα των καταλανικών κομμάτων και τη στάση τους μετά την κάλπη.

Την ίδια στιγμή, η άνοδος νέων πολιτικών σχηματισμών περιπλέκει ακόμη περισσότερο την εικόνα. Η Καταλανική Συμμαχία (Aliança Catalana), ένα νέο αντιμεταναστευτικό κόμμα, προσελκύει ψηφοφόρους από τον δεξιό χώρο. Παρότι δεν συμμετέχει στις συγκεκριμένες εκλογές, η παρουσία της επηρεάζει τον πολιτικό ανταγωνισμό.

Σε αυτό το πλαίσιο, η πιο μετριοπαθής ρητορική που έχει υιοθετήσει το Vox για την Καταλονία ερμηνεύεται από ορισμένους ως προσπάθεια να προσεγγίσει ψηφοφόρους που θα μπορούσαν διαφορετικά να στραφούν προς την Καταλανική Συμμαχία.

Η Βαρκελώνη έχει επίσης ιδιαίτερη βαρύτητα στους αριθμητικούς υπολογισμούς. Σύμφωνα με ανάλυση της εφημερίδας El País, διαθέτει τον μεγαλύτερο αριθμό αμφίρροπων εδρών στη χώρα μετά τη Μαδρίτη. Το ποια κόμματα θα καταφέρουν να τις κερδίσουν μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για τις μετεκλογικές διαπραγματεύσεις.

Μούρθια: Το προπύργιο του Vox και το στοίχημα της ακροδεξιάς

Η πέμπτη περιοχή στην Ισπανία που αξίζει να παρακολουθήσει κανείς είναι η Μούρθια, στην ισπανική μεσογειακή ακτή. Η επαρχία έχει ιδιαίτερη σημασία για το Vox, καθώς το 2019 ήταν εκεί όπου το ακροδεξιό κόμμα εξασφάλισε το μεγαλύτερο ποσοστό ψήφων του σε ολόκληρη τη χώρα.

Την ίδια χρονιά, το Vox εξέλεξε για πρώτη φορά βουλευτές στο ισπανικό Κογκρέσο. Έκτοτε, η Μούρθια θεωρείται ένα από τα βασικά εκλογικά του προπύργια.

Στις εκλογές της 29ης Νοεμβρίου, ωστόσο, η στρατηγική του κόμματος δεν εξαρτάται απαραίτητα από το εάν θα καταφέρει να επικρατήσει σε συγκεκριμένες επαρχίες. Το βασικό ζητούμενο είναι να αυξήσει τη δύναμή του σε πανεθνικό επίπεδο, να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν περισσότερες έδρες και να βρεθεί σε ισχυρότερη θέση στις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

Στη Μούρθια, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το PP και το Vox θα μπορούσαν να κυριαρχήσουν, εξασφαλίζοντας από κοινού οκτώ από τις συνολικά δέκα έδρες της επαρχίας.

Σε εθνικό επίπεδο, οι προβλέψεις τοποθετούν το Vox κοντά στο 18%. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα το καθιστούσε κρίσιμο εταίρο για το Λαϊκό Κόμμα, εφόσον οι δύο παρατάξεις εξασφαλίσουν την απαραίτητη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Η επόμενη ημέρα για τον Σάντσεθ και τη Δεξιά στην Ισπανία

Οι πέντε περιοχές αποτυπώνουν διαφορετικές όψεις της εκλογικής αναμέτρησης: τη φθορά των Σοσιαλιστών στην παραδοσιακή τους βάση, την ενίσχυση του PP, την άνοδο της EH Bildu, τη σημασία των καταλανικών κομμάτων και την προσπάθεια του Vox να μετατρέψει την εκλογική του δύναμη σε κυβερνητική επιρροή.

Το κρίσιμο στοιχείο, πάντως, δεν είναι μόνο ποιο κόμμα θα συγκεντρώσει τις περισσότερες ψήφους. Είναι και το εάν θα μπορέσει να εξασφαλίσει τις συμμαχίες που απαιτούνται για να κυβερνήσει.

Το PP προηγείται στις δημοσκοπήσεις, αλλά η αριθμητική της Βουλής μπορεί να το οδηγήσει σε συνεργασία με το Vox. Για τον Σάντσεθ, η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη: η υποχώρηση των Σοσιαλιστών και η πολυδιάσπαση της Αριστεράς περιορίζουν τις διαθέσιμες επιλογές.

Η κάλπη της 29ης Νοεμβρίου δεν θα κρίνει, επομένως, μόνο την εκλογική ισορροπία ανάμεσα σε Σοσιαλιστές και συντηρητικούς. Θα δείξει και κατά πόσο η ισπανική πολιτική σκηνή εισέρχεται σε μια νέα περίοδο, με την ακροδεξιά να διεκδικεί πλέον όχι απλώς ισχυρή κοινοβουλευτική παρουσία, αλλά συμμετοχή στην εξουσία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Ακολουθήστε το iEidiseis.gr στο Google News
Ακολουθήστε το iEidiseis.gr στο Google News
Anthropic Chevron Left
Από startup AI σε κολοσσό 2 τρισ. δολαρίων: Το ιστορικό ντεμπούτο της Anthropic στη Wall Street