Καθώς οι Αμερικανοί εκφράζουν όλο και μεγαλύτερη ανησυχία για την άνοδο των τιμών, το ενδεχόμενο ύφεσης, την επιβράδυνση της αγοράς εργασίας και τη συνεχιζόμενη παύση λειτουργίας της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, αρκετοί οικονομολόγοι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου. H οικονομία των ΗΠΑ ενδέχεται να μετατρεπεί σε «σχήμα Κ», με ξεκάθαρο διαχωρισμό μεταξύ των καταναλωτικών συμπεριφορών ανάλογα με το εισόδημα.
Wall Street Warns Of ‘K-Shaped’ Economy—Here’s What To Knowhttps://t.co/weR0uzAWBd pic.twitter.com/CSOhQibca0
— Forbes (@Forbes) November 5, 2025
Τι σημαίνει οικονομία σε «σχήμα Κ»
Ο όρος περιγράφει περιόδους στις οποίες διαφορετικοί τομείς ή κοινωνικά στρώματα ανακάμπτουν με εντελώς διαφορετικούς ρυθμούς, δημιουργώντας διχασμούς στην οικονομική πραγματικότητα. Μάλιστα, οικονομολόγοι αναλύουν αυτές τις καταστάσεις όχι μόνο με βάση την απασχόληση και την αύξηση των μισθών, αλλά κυρίως μέσα από τις τάσεις κατανάλωσης.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το Forbes που επικαλείται την JPMorganChase, η ετήσια αύξηση του εισοδήματος για Αμερικανούς ηλικίας από 25 έως 54 ετών υποχώρησε από περίπου 3% σε 2%, ποσοστό παρόμοιο με εκείνο που είχε καταγραφεί στην οικονομική κρίση του 2007–2009.
«Οι καταναλωτές στα κατώτερα εισοδηματικά στρώματα δυσκολεύονται», ανέφερε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, Τζερόμ Πάουελ, τον περασμένο μήνα. Ο ίδιος έκανε λόγο για «ανέκδοτα στοιχεία» που δείχνουν ότι η οικονομία στις ΗΠΑ έχει αρχίσει να διχάζεται, αναφερόμενος σε πρόσφατες απολύσεις και εξασθένηση της αγοράς εργασίας.
Παρότι τόνισε ότι η καταναλωτική δαπάνη έχει αυξηθεί «διαψεύδοντας πολλές απαισιόδοξες προβλέψεις», επεσήμανε ότι αυτό μπορεί να οφείλεται σε «κατανάλωση κυρίως από εύπορους καταναλωτές». Χαρακτηριστικά, ο Τζερόπ Πάουελ ανέφερε: «Οι Αμερικανοί με χαμηλά εισοδήματα κάνουν πίσω, ενώ οι υψηλόμισθοι συνεχίζουν να ξοδεύουν».
«Καθαρά διχασμένη οικονομία» δείχνουν τα στοιχεία
Ο Τρίσταν Μάργκοτ, επικεφαλής θεματικών αναλύσεων της TD Securities, σημείωσε πως οι εσωτερικές έρευνες της εταιρείας δείχνουν «καθαρά διχασμένη οικονομία», αφού λιγότερα νοικοκυριά υψηλού εισοδήματος μειώνουν τις δαπάνες τους, ενώ τα μεσαία και χαμηλά στρώματα παρουσιάζουν «επίμονη οικονομική ανασφάλεια».
Ακόμα, ο Σάμιουελ Τομπς, επικεφαλής οικονομολόγος την Pantheon Macroeconomics, δήλωσε στο Reuters ότι μια ενδεχόμενη διακοπή της χρηματοδότησης του Προγράμματος Συμπληρωματικής Βοήθειας Διατροφής, το οποίο υποστήριζε στις ΗΠΑ περίπου 41,7 εκατομμύρια πολίτες τον μήνα το 2024, θα προκαλέσει «σημαντικές δυσκολίες σε πολλά νοικοκυριά».
«Δύο ταχυτήτων η αγορά στις ΗΠΑ»
Η κατάσταση αυτή αντικατοπτρίζεται και στις μεγάλες επιχειρήσεις των ΗΠΑ. Ο διευθύνων σύμβουλος της McDonald’s, Κρις Κεμπτσίνσκι, την Τετάρτη (05/11) δήλωσε: «Στις ΗΠΑ, συνεχίζουμε να βλέπουμε μια διχασμένη καταναλωτική βάση. Επίσης, πρόσθεσε ότι η επισκεψιμότητα στα καταστήματα από καταναλωτές χαμηλού εισοδήματος μειώθηκε πάνω από 10% κατά το τελευταίο τρίμηνο. Αντιθέτως, οι αγοραστικές συνήθειες των υψηλόμισθων παρέμειναν ισχυρές, σημειώνοντας σχεδόν διψήφια αύξηση. Ο ίδιος είχε αναφέρει παλαιότερα πως η εταιρεία επέκτεινε το φθηνότερο μενού της για να ανταποκριθεί σε αυτή τη διχασμένη εικόνα, χαρακτηρίζοντας τη σημερινή κατάσταση ως «οικονομία δύο ταχυτήτων».
Αντίστοιχα, ο οικονομικός διευθυντής της Procter & Gamble, Άντρε Σούλτεν, παραδέχθηκε την περασμένη εβδομάδα: «Το καταναλωτικό περιβάλλον δεν είναι ιδανικό, αλλά είναι σταθερό». Ο ίδιος διευκρίνισε ότι οι καταναλωτές χαμηλότερου εισοδήματος εμφανίζονται πιο συγκρατημένοι, τόσο στις αγορές τους όσο και στη διαχείριση των μετρητών τους.
Στο ίδιο μήκος κύματος και ο οικονομικός διευθυντής (CFO) της Chipotle, Άνταμ Ράιμερ, που δήλωσε στο Reuters ότι οι πελάτες με χαμηλά εισοδήματα «νιώθουν πιεσμένοι αυτή τη στιγμή», και η εταιρεία λαμβάνει αυτό το δεδομένο υπόψη πριν αποφασίσει ενδεχόμενες αυξήσεις τιμών.
Πότε εμφανίστηκε ξανά αυτό το μοτίβο στις ΗΠΑ
Το φαινόμενο της ανάκαμψης σε «σχήμα Κ» εμφανίστηκε έντονα και μετά την πανδημία του κορονοϊού, όταν οι εργαζόμενοι με χαμηλότερο εισοδήμα υπέστησαν μαζικές απολύσεις και περικοπές ωρών, ενώ κλάδοι με υψηλόμισθες θέσεις – όπως η τεχνολογία και τα χρηματοοικονομικά – αναπτύχθηκαν ραγδαία.
Η Visa είχε προειδοποιήσει ήδη από τον Δεκέμβριο του 2019 για πιθανή οικονομία σε «σχήμα Κ» στις ΗΠΑ, παρατηρώντας επιβράδυνση στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων, την ώρα που η καταναλωτική δαπάνη αυξανόταν, μέσα σε περιβάλλον φόβου για επικείμενο shutdown της αμερικανικής ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Δυσαρέσκεια και απαισιοδοξία στους πολίτες
Πάντως, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, οι Αμερικανοί εμφανίζονται όλο και πιο απαισιόδοξοι για την οικονομία. Η δεξαμενή σκέψης Conference Board ανέφερε ότι οι καταναλωτές είναι πλέον «λίγο πιο απαισιόδοξοι» για την αγορά εργασίας, ενώ η γενική εικόνα παραμένει «κυρίως αρνητική».
Η Στεφανί Γκισάρ, ανώτερη οικονομολόγος του Conference Board, δήλωσε πως αυξάνονται οι αναφορές σε ανησυχίες για το πολιτικό τοπίο στις ΗΠΑ, με έμφαση στο παρατεταμένο κυβερνητικό shutdown.
Από την πλευρά της, η Τζοάν Χσου, διευθύντρια της έρευνας καταναλωτικής εμπιστοσύνης του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, έχει επανειλημμένα αναφέρει πως οι πολίτες «είναι απογοητευμένοι από την επίμονη ακρίβεια», ενώ πολλοί δηλώνουν ότι τα προσωπικά τους οικονομικά έχουν επιδεινωθεί λόγω των υψηλών τιμών.
