Το στεγαστικό πρόβλημα που πιέζει ολοένα και περισσότερο εκατομμύρια Ευρωπαίους πολίτες ανεβαίνει πλέον στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας, καθώς η εκτόξευση των ενοικίων, η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών και η αδυναμία κυρίως των νέων να αποκτήσουν σπίτι δημιουργούν ασφυκτικές συνθήκες σε πολλές χώρες της Ευρωζώνης.
Με πρωτοβουλία της Ελλάδας, το ζήτημα θα τεθεί στο επίκεντρο του άτυπου Eurogroup που πραγματοποιείται αύριο (22/05) στη Νικοσία, υπό την προεδρία του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη.
Στόχος της συζήτησης είναι να ανοίξει ένας ουσιαστικός ευρωπαϊκός διάλογος για τις πολιτικές που μπορούν να αντιμετωπίσουν τη στεγαστική κρίση, με τις χώρες της Ευρωζώνης να ανταλλάσσουν εμπειρίες και μοντέλα που ήδη εφαρμόζονται σε άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα παραδείγματα της Ισπανίας, της Ιρλανδίας και της Κροατίας, χώρες που προχωρούν σε επιθετικές παρεμβάσεις για να συγκρατήσουν τα ενοίκια και να αυξήσουν την προσφορά κατοικιών.
Φόροι στα κλειστά σπίτια και πίεση στις βραχυχρόνιες μισθώσεις
Κοινός παρονομαστής στις πολιτικές των τριών χωρών είναι ότι δεν στηρίζονται σε ένα μόνο μέτρο.
Αντίθετα, συνδυάζουν:
- φόρους για κλειστά ακίνητα,
- ανάπτυξη κοινωνικής κατοικίας,
- επιδοτήσεις,
- αύξηση της προσφοράς νέων σπιτιών,
- περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb.
Η λογική πίσω από αυτά τα μέτρα είναι πως η στεγαστική κρίση δεν μπορεί να λυθεί με αποσπασματικές κινήσεις αλλά απαιτεί πολυεπίπεδη και μακροχρόνια στρατηγική.
Αναλυτικά τα μέτρα που έχουν πάρει οι 3 χώρες
Η Ισπανία προχωρά σε ένα τεράστιο πρόγραμμα στεγαστικής πολιτικής ύψους 7 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026–2030, τριπλασιάζοντας ουσιαστικά τις δημόσιες επενδύσεις για κατοικία.
Το σχέδιο προβλέπει:
- κατασκευή και αγορά νέων κοινωνικών κατοικιών,
- μακροχρόνια προσιτά ενοίκια με πλαφόν στο 30% του εισοδήματος,
- ανακαινίσεις κτιρίων,
- ανάπτυξη κατοικιών σε υποβαθμισμένες περιοχές,
- ισχυρή στήριξη νέων ανθρώπων που δεν μπορούν να φύγουν από το πατρικό τους.
Παράλληλα, η Μαδρίτη σκληραίνει τη στάση της απέναντι στις πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης όπως η Airbnb και η Booking επιβάλλοντας αυστηρούς περιορισμούς και υποχρέωση άμεσης απόσυρσης παράνομων καταλυμάτων.
Η Ιρλανδία εφαρμόζει ένα από τα πιο φιλόδοξα προγράμματα στέγασης στην Ευρώπη, με προϋπολογισμό – ρεκόρ 11,3 δισ. ευρώ και στόχο την κατασκευή 300.000 νέων κατοικιών έως το 2030.
Το Δουβλίνο έχει ήδη προχωρήσει σε:
- εθνικό πλαφόν 2% στις αυξήσεις ενοικίων,
- μειώσεις ΦΠΑ για νέες κατοικίες,
- βαριά φορολόγηση ακινήτων που μένουν κλειστά,
- φορολογικά κίνητρα για προσιτές μισθώσεις,
- κρατική ενίσχυση κοινωνικής κατοικίας.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην προστασία των ενοικιαστών και στη διατήρηση επενδυτικού ενδιαφέροντος στην αγορά ακινήτων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το μοντέλο της Κροατίας, η οποία επιχειρεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα του υπερτουρισμού και της έλλειψης κατοικιών για μόνιμους κατοίκους.
Η κυβέρνηση της Κροατίας:
- επιβάλλει νέο ετήσιο φόρο σε κλειστά και εξοχικά ακίνητα,
- δίνει κίνητρα για μακροχρόνιες μισθώσεις,
- θέτει ανώτατες τιμές πώλησης σε κρατικά προγράμματα κατοικίας,
- περιορίζει νέες άδειες Airbnb σε περιοχές με στεγαστική πίεση,
- παρέχει φοροελαφρύνσεις σε νέους έως 45 ετών για αγορά πρώτης κατοικίας. Επιστροφή ΦΠΑ 50% για την αγορά νεόδμητου ακινήτου, πλήρης απαλλαγή ή επιστροφή του φόρου μεταβίβασης για την αγορά πρώτης κατοικίας.
Το κράτος αναλαμβάνει ακόμη και ρόλο εγγυητή ενοικίου ώστε να πείσει ιδιοκτήτες να διαθέσουν κλειστά σπίτια στην αγορά.
Τι εξετάζει η ελληνική κυβέρνηση
Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση εξετάζει νέο πακέτο μέτρων για την ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών και την αξιοποίηση ακινήτων που σήμερα παραμένουν κλειστά ή ανεκμετάλλευτα.
Στους σχεδιασμούς περιλαμβάνονται:
- νέα φορολογικά κίνητρα,
- προγράμματα ανακαίνισης,
- ενεργειακές αναβαθμίσεις,
- ενίσχυση της κοινωνικής αντιπαροχής μέσω αξιοποίησης δημόσιων ακινήτων,
- διεύρυνση των προγραμμάτων «Σπίτι μου 1» και «Σπίτι μου 2».
