Το φάντασμα ενός νέου οικονομικού κραχ πλανάται πλέον ανοιχτά πάνω από την Ευρώπη, με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να εκπέμπει ηχηρό σήμα κινδύνου για μια πιθανή κρίση χρέους και βίαιη αναταραχή στις αγορές, την ώρα που η «ατμομηχανή» της ευρωπαϊκής οικονομίας, η Γερμανία βυθίζεται στη στασιμότητα και αναγκάζεται να εξετάσει ακόμη και σκληρά μέτρα λιτότητας.
Στη σκιά του πολέμου στη Μέση Ανατολή και της ολοένα πιο επιθετικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ, η ΕΚΤ προειδοποιεί ότι οι διεθνείς αγορές βρίσκονται σε επικίνδυνη κατάσταση υπερτίμησης, ενώ οι γεωπολιτικές εξελίξεις θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια απότομη και ανεξέλεγκτη κατάρρευση.
Ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ, Λουίς ντε Γκίντος, στην τελευταία του έκθεση πριν αποχωρήσει από τη θέση του, περιέγραψε με δραματικούς τόνους το σκηνικό που διαμορφώνεται.
► Καμπανάκι από την ΕΚΤ για την ευρωπαϊκή οικονομία – Κίνδυνος για νέα κρίση
Όπως επισημαίνει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε μετά τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στο Ιράν, «δοκιμάζει την ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος», ενώ όσο παρατείνεται, τόσο αυξάνονται οι κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Στο στόχαστρο της ΕΚΤ ο Τραμπ
Η ΕΚΤ δεν περιορίζεται μόνο στον πόλεμο με το Ιράν. Στο στόχαστρο μπαίνει ευθέως και ο Ντόναλντ Τραμπ, με την κεντρική τράπεζα να θεωρεί ότι οι συνεχείς αλλαγές στην εμπορική πολιτική των ΗΠΑ, οι δασμοί και η απομάκρυνση της Ουάσιγκτον από τη διεθνή συνεργασία επιτείνουν την αβεβαιότητα και απειλούν να διαλύσουν τη διεθνή οικονομική τάξη.
«Οι ανακοινώσεις δασμών, οι παύσεις και οι ανατροπές τους έχουν μετατραπεί σε δομικό χαρακτηριστικό του παγκόσμιου περιβάλλοντος», σημειώνει χαρακτηριστικά η ΕΚΤ.
Την ίδια στιγμή, οι αγορές μοιάζουν να αγνοούν τον κίνδυνο. Παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις, τα χρηματιστήρια συνεχίζουν να κινούνται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, με την ΕΚΤ να προειδοποιεί ότι οι αποτιμήσεις των περιουσιακών στοιχείων είναι «υπερβολικά φουσκωμένες» σε σχέση με τα ιστορικά δεδομένα.
Ο κίνδυνος, σύμφωνα με τη Φρανκφούρτη, είναι μια ξαφνική ανατιμολόγηση του ρίσκου, που θα μπορούσε να προκαλέσει σοκ σε ομόλογα, τράπεζες και κρατικό χρέος. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων στην Ευρωζώνη μετά το ξέσπασμα του πολέμου, καθώς οι επενδυτές φοβούνται νέα έκρηξη πληθωρισμού και παρατεταμένη ενεργειακή κρίση.
Στο επίκεντρο η Γερμανία
Η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης δείχνει πλέον αδύναμη να ανακάμψει μετά τη ρήξη με τη Ρωσία και τον τερματισμό των φθηνών ροών ρωσικού φυσικού αερίου, που για δεκαετίες αποτελούσαν βασικό πλεονέκτημα της γερμανικής βιομηχανίας.
Η γερμανική οικονομία βρέθηκε σε ύφεση τόσο το 2023 όσο και το 2024, ενώ οι προβλέψεις για το 2025 αναθεωρούνται συνεχώς προς τα κάτω. Η ανάπτυξη εκτιμάται πλέον μόλις στο 0,5%, με πολλούς οικονομολόγους να προειδοποιούν ακόμη και για επιστροφή σε υφεσιακή τροχιά.
Το Βερολίνο δέχεται πλέον πίεση από παντού: από το υψηλό ενεργειακό κόστος, από τον εμπορικό πόλεμο του Τραμπ, από την άνοδο της Κίνας στη μεταποίηση, αλλά και από το δημογραφικό πρόβλημα που εκτινάσσει το κόστος συντάξεων και υγειονομικής περίθαλψης.
Οι κορυφαίοι οικονομολόγοι της Γερμανίας έχουν ήδη κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου προς τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, ζητώντας περιορισμό κοινωνικών δαπανών και βαθιές μεταρρυθμίσεις.
Η οικονομολόγος Μόνικα Σνίτσερ προειδοποίησε ότι χωρίς σαρωτικές αλλαγές το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας κινδυνεύει να καταστεί μη βιώσιμο, καθώς οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης ενδέχεται να φτάσουν σχεδόν το 50% των μικτών αποδοχών έως το 2040. «Η ανάγκη για δράση είναι τεράστια», υπογράμμισε.
Ακόμη πιο ανησυχητικές είναι οι εκτιμήσεις για τις επιπτώσεις από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, που θα μπορούσε να προκαλέσει νέο ενεργειακό σοκ και εκτίναξη του κόστους παραγωγής σε ολόκληρη την Ευρώπη.
«Κάθε ημέρα που περνά με τα Στενά του Ορμούζ αποκλεισμένα καθιστά πιο πιθανό το χειρότερο σενάριο», προειδοποίησε ο οικονομολόγος Γκάμπριελ Φέλμπερμαϊρ.
Απειλεί και η… τεχνητή νοημοσύνη
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, η ΕΚΤ κρούει τον κώδωνα και για νέες απειλές όπως οι κυβερνοεπιθέσεις, η υβριδική σύγκρουση και οι ευπάθειες που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη στο τραπεζικό σύστημα.
