Αυστηρότερους ελέγχους κατά τη σύσταση νέων εταιρειών σχεδιάζουν το οικονομικό επιτελείο, το Υπουργείο Ανάπτυξης και η ΑΑΔΕ, επιχειρώντας να βάλουν φρένο στη δράση των λεγόμενων «αχυρανθρώπων» και στη δημιουργία επιχειρήσεων που χρησιμοποιούνται για οργανωμένη φοροδιαφυγή. Οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις προβλέπουν ενισχυμένες διασταυρώσεις εταιρικών και φορολογικών στοιχείων, με στόχο να αποκαλύπτονται τα πρόσωπα που βρίσκονται πραγματικά πίσω από εταιρείες με ύποπτη δραστηριότητα.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με ρεπορτάζ της «Καθημερινής» που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή (6/11), οι αρμόδιες υπηρεσίες εξετάζουν αλλαγές στο πλαίσιο έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητας, ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως περιπτώσεις στις οποίες η ίδρυση μιας εταιρείας αποτελεί μέσο απόκρυψης εσόδων, μη απόδοσης ΦΠΑ ή συσσώρευσης οφειλών προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία.
Η κυβερνητική κατεύθυνση, πάντως, δεν είναι να καταστεί δυσκολότερη η ίδρυση μιας επιχείρησης για το σύνολο των ενδιαφερομένων. Αντίθετα, επιδιώκεται να διατηρηθεί η ταχύτητα της διαδικασίας για όσους δραστηριοποιούνται νόμιμα, με τους αυστηρότερους ελέγχους να επικεντρώνονται σε εταιρικά σχήματα που παρουσιάζουν ενδείξεις καταχρηστικής λειτουργίας.
Ποιοι θα μπαίνουν στο μικροσκόπιο
Βασικός άξονας των σχεδιαζόμενων αλλαγών είναι η ενδελεχέστερη εξέταση των φυσικών προσώπων που εμφανίζονται ως μέτοχοι, εταίροι ή διαχειριστές νέων επιχειρήσεων.
Ιδιαίτερη προσοχή αναμένεται να δίνεται σε πρόσωπα που έχουν συμμετάσχει επανειλημμένα σε εταιρείες με ληξιπρόθεσμα χρέη ή σοβαρές φορολογικές εκκρεμότητες.
Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η αποτελεσματικότερη διασύνδεση του Γενικού Εμπορικού Μητρώου (ΓΕΜΗ) με τις βάσεις δεδομένων της φορολογικής διοίκησης, προκειμένου να εντοπίζονται κοινά πρόσωπα σε διαφορετικές επιχειρήσεις, συχνές αλλαγές στη διοίκησή τους και επαναλαμβανόμενες εταιρικές συνδέσεις.
Οι διασταυρώσεις θα μπορούσαν έτσι να αποκαλύπτουν περιπτώσεις στις οποίες μια επιχειρηματική δραστηριότητα μεταφέρεται διαδοχικά από εταιρεία σε εταιρεία, ενώ οι προηγούμενες εγκαταλείπονται έχοντας αφήσει πίσω τους απλήρωτες φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις.
Καθοριστικό στοιχείο είναι επίσης η ταυτοποίηση των πραγματικών δικαιούχων, δηλαδή των φυσικών προσώπων που ασκούν τον ουσιαστικό έλεγχο μιας επιχείρησης, ακόμη και όταν δεν εμφανίζονται επισήμως στη διοίκησή της.
Πώς λειτουργούν οι εταιρείες με «αχυρανθρώπους»
Οι αποκαλούμενοι «αχυράνθρωποι» εμφανίζονται στα εταιρικά έγγραφα ως νόμιμοι εκπρόσωποι, διαχειριστές ή εταίροι, χωρίς απαραίτητα να είναι εκείνοι που λαμβάνουν τις πραγματικές επιχειρηματικές αποφάσεις.
Σε υποθέσεις που έχουν απασχολήσει τις ελεγκτικές Αρχές, η πρακτική αυτή φέρεται να χρησιμοποιείται για την απόκρυψη των πραγματικών υπευθύνων και την αποφυγή των συνεπειών από τη μη καταβολή φόρων και εισφορών.
Όταν μια εταιρεία συγκεντρώνει μεγάλες οφειλές ή βρίσκεται αντιμέτωπη με φορολογικούς ελέγχους, η δραστηριότητά της μπορεί να μεταφέρεται σε νέο εταιρικό σχήμα, με διαφορετικό τυπικό διαχειριστή αλλά κοινά πρόσωπα να διατηρούν τον ουσιαστικό έλεγχο.
Ακριβώς αυτή την επαναλαμβανόμενη χρήση επιχειρήσεων και παρένθετων προσώπων επιχειρούν να περιορίσουν οι εξεταζόμενες παρεμβάσεις, χωρίς να έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής συγκεκριμένο νέο νομοθετικό πλαίσιο.
Το «Χωριάτικο» και οι 150 «αχυράνθρωποι»
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της μεθοδολογίας που επιχειρούν να αντιμετωπίσουν οι Αρχές αποτελεί η υπόθεση της αλυσίδας αρτοποιείων «Χωριάτικο», η οποία βρίσκεται υπό δικαστική διερεύνηση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, οι ερευνητές εξετάζουν τη λειτουργία πολλών εταιρικών σχημάτων, τη διαδοχική δημιουργία και εγκατάλειψη επιχειρήσεων και τη συμμετοχή προσώπων που φέρονται να εμφανίζονταν ως διαχειριστές χωρίς να ασκούν τον ουσιαστικό έλεγχο.
Ακόμα, σε σχετικό ρεπορτάζ του iEidiseis για την υπόθεση «Χωριάτικο» είχαν παρουσιαστεί στοιχεία για περίπου 150 «αχυρανθρώπους», καθένας από τους οποίους φέρεται να συνδεόταν με μία έως και 20 Ιδιωτικές Κεφαλαιουχικές Εταιρείες (ΙΚΕ).
Οι 380 εταιρείες με χρέη 43 εκατ. ευρώ
Η έκταση του προβλήματος είχε αποτυπωθεί και σε προηγούμενη επιχείρηση της ΑΑΔΕ, τον Φεβρουάριο του 2026.
Στις 12 Φεβρουαρίου, η φορολογική διοίκηση ανακοίνωσε ότι εντόπισε οργανωμένο δίκτυο που χρησιμοποιούσε 205 φυσικά πρόσωπα ως τυπικούς υπευθύνους 380 επιχειρήσεων, με συνολικές οφειλές ύψους 43 εκατ. ευρώ.
Όπως προκύπτει από την επίσημη ανακοίνωση της ΑΑΔΕ για τις 380 επιχειρήσεις, η υπόθεση αφορούσε δραστηριότητες στην εστίαση, στη διασκέδαση και στην εμπορία ηλεκτρονικών υπολογιστών.
Σύμφωνα με τα ευρήματα των ελεγκτών, η χρήση παρένθετων προσώπων και διαφορετικών εταιρικών σχημάτων επέτρεπε τη συνέχιση της εμπορικής δραστηριότητας, ενώ οι φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις συσσωρεύονταν σε επιχειρήσεις που εγκαταλείπονταν.
Η νέα υπόθεση φοροδιαφυγής των 203 εκατ. ευρώ
Ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις έχει η υπόθεση που ανακοίνωσε η ΑΑΔΕ το Σάββατο (7/11), μετά τη μεγάλη ελεγκτική επιχείρηση της Παρασκευής (6/11), στη Θεσσαλονίκη.
Σύμφωνα με τη νεότερη ανακοίνωση της ΑΑΔΕ για την επιχείρηση «Αχυράνθρωποι», οι ελεγκτές εντόπισαν δίκτυο που συνδεόταν με περισσότερες από 2.000 επιχειρήσεις, περίπου 1.300 «αχυρανθρώπους» και συνολικά 4.200 ΑΦΜ.
Οι οφειλές προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ ξεπερνούν τα 203 εκατ. ευρώ, ενώ η επιχείρηση οδήγησε σε 18 συλλήψεις.
Από τα στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι περίπου 700 πρόσωπα φέρονται να ασκούσαν τον πραγματικό έλεγχο επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που εμφανίζονταν επισήμως στο όνομα άλλων.
Το αναλυτικό ρεπορτάζ του iEidiseis για το κύκλωμα στη Θεσσαλονίκη καταγράφει, μεταξύ άλλων, στοιχεία για διαδοχικές αλλαγές ΑΦΜ, πλαστές εξουσιοδοτήσεις και περιπτώσεις στις οποίες φέρονται να χρησιμοποιήθηκαν ακόμη και τα φορολογικά στοιχεία αποβιωσάντων διαχειριστών.
Η υπόθεση του Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη
Ανάλογες πρακτικές είχαν εντοπιστεί και σε διαφορετική υπόθεση, που αποκαλύφθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2026.
Τότε, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Ελληνικής Αστυνομίας για τις εικονικές εταιρείες, εγκληματική οργάνωση φέρεται να χρησιμοποιούσε επιχειρήσεις γενικού εμπορίου και εικονικούς διαχειριστές για συναλλαγές και ενδοκοινοτικές αγορές, χωρίς να αποδίδεται ο αναλογών ΦΠΑ.
Για την υπόθεση συνελήφθησαν πέντε πρόσωπα, ενώ στη δικογραφία περιλήφθηκαν ακόμη 18 ταυτοποιημένα άτομα.
Η άμεση ζημία του Δημοσίου από μη καταβληθέντες φόρους και ασφαλιστικές εισφορές υπολογίστηκε σε περισσότερα από 2,35 εκατ. ευρώ, ενώ οι οφειλές που συνδέονταν με τους «αχυρανθρώπους» ξεπερνούσαν τα 11 εκατ. ευρώ.
Έλεγχοι πριν συσσωρευτούν τα χρέη
Το κοινό χαρακτηριστικό των υποθέσεων είναι η αξιοποίηση διαδοχικών εταιρικών σχημάτων και προσώπων που εμφανίζονται τυπικά ως υπεύθυνοι, προκειμένου να δυσχεραίνεται ο εντοπισμός εκείνων που ελέγχουν πραγματικά την επιχειρηματική δραστηριότητα.
Κατά τις πληροφορίες της «Καθημερινής», αυτό που επιδιώκουν οι αρμόδιες υπηρεσίες είναι να εντοπίζονται εγκαίρως τέτοιες συνδέσεις, πριν οι οφειλές φτάσουν σε επίπεδα που καθιστούν ιδιαίτερα δύσκολη την είσπραξή τους.
Η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του ΓΕΜΗ, οι διασταυρώσεις με τα φορολογικά μητρώα και η ουσιαστική ταυτοποίηση των πραγματικών δικαιούχων αποτελούν τους βασικούς άξονες των εξεταζόμενων αλλαγών.
Στόχος είναι η έναρξη μιας νόμιμης επιχειρηματικής δραστηριότητας να παραμείνει γρήγορη και απλή, χωρίς όμως η ευκολία σύστασης εταιρειών να επιτρέπει τη συστηματική δημιουργία νέων επιχειρήσεων για τη μεταφορά δραστηριοτήτων και την εγκατάλειψη φορολογικών υποχρεώσεων.
