Η διάρκεια της ημέρας στη Γη αυξάνεται έστω και ανεπαίσθητα, καθώς η περιστροφή του πλανήτη επιβραδύνεται με ρυθμό που, σύμφωνα με επιστήμονες, δεν έχει παρατηρηθεί τουλάχιστον τα τελευταία 3,6 εκατομμύρια χρόνια.
Νέα έρευνα επιβεβαιώνει ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή επηρεάζει την περιστροφή της Γης, με τρόπο που γίνεται αντιληπτός μόνο σε επιστημονικές μετρήσεις, αλλά έχει πλέον μετρήσιμες συνέπειες.
Η «φιγούρα πατινέρ» και η επιβράδυνση της Γης
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, το φαινόμενο εξηγείται μέσω της λεγόμενης «αναλογίας του πατινέρ». Καθώς οι πάγοι στους πόλους λιώνουν, το νερό μετακινείται προς τον ισημερινό, μεταβάλλοντας την κατανομή μάζας του πλανήτη. Αυτό αυξάνει τη ροπή αδράνειας της Γης και έχει ως αποτέλεσμα να περιστρέφεται πιο αργά.
Όπως αναφέρεται στη μελέτη, μεταξύ 2000 και 2020 η διάρκεια της ημέρας αυξήθηκε κατά 1,33 χιλιοστά του δευτερολέπτου ανά αιώνα λόγω αυτών των κλιματικών διεργασιών.
«Στην προηγούμενη εργασία μας δείξαμε ότι το επιταχυνόμενο λιώσιμο των παγετώνων στον 21ο αιώνα ανεβάζει τη στάθμη της θάλασσας, γεγονός που επιβραδύνει την περιστροφή της Γης και συνεπώς επιμηκύνει τη διάρκεια της ημέρας, όπως ένας πατινέρ που περιστρέφεται πιο αργά όταν τεντώνει τα χέρια του», εξήγησε ο Mostafa Kiani Shahvandi από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης.
Όπως πρόσθεσε, παραμένει ερώτημα αν στο παρελθόν υπήρξαν περίοδοι με αντίστοιχα ταχείες μεταβολές στη διάρκεια της ημέρας.
Από τα απολιθώματα στις προβλέψεις του μέλλοντος
Για να διερευνήσουν την εξέλιξη του φαινομένου, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν απολιθωμένα κατάλοιπα μικροσκοπικών θαλάσσιων οργανισμών, των λεγόμενων βενθικών φορμινιφέρων. Από τη χημική τους σύσταση μπορούν να εξαχθούν συμπεράσματα για τις μεταβολές της στάθμης της θάλασσας και, κατ’ επέκταση, για τις αλλαγές στη διάρκεια της ημέρας.
Η ομάδα συνδύασε τα δεδομένα με μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να μειώσει τις αβεβαιότητες και να ανασυνθέσει τις μεταβολές του παρελθόντος.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η σημερινή επιβράδυνση της περιστροφής είναι πρωτοφανής τουλάχιστον από την ύστερη Πλειόκαινο περίοδο, πριν από 3,6 εκατομμύρια χρόνια.
«Αυτός ο ρυθμός υποδηλώνει ότι η σύγχρονη κλιματική αλλαγή είναι χωρίς προηγούμενο σε γεωλογικό χρόνο και αποδίδεται κυρίως στην ανθρώπινη δραστηριότητα», σημείωσε ο καθηγητής Benedikt Soja από το ETH Ζυρίχης.
Επιπτώσεις στα συστήματα χρόνου και τεχνολογίας
Παρότι οι μεταβολές μετρώνται σε χιλιοστά του δευτερολέπτου, οι επιστήμονες τονίζουν ότι έχουν σημασία για συστήματα υψηλής ακρίβειας, όπως οι δορυφορικές πλοηγήσεις GPS, η διαστημική ναυσιπλοΐα και τα χρηματοπιστωτικά δίκτυα.
Η επιβράδυνση αυτή επηρεάζει ήδη τον παγκόσμιο συγχρονισμό του χρόνου, καθώς έχει μετατεθεί η ανάγκη εισαγωγής «αρνητικού δευτερολέπτου» τουλάχιστον έως το 2029, δίνοντας περισσότερο χρόνο στους διεθνείς οργανισμούς χρονομέτρησης να προσαρμόσουν τα πρότυπα.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι, εάν συνεχιστούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, μέχρι το τέλος του αιώνα η διάρκεια της ημέρας θα μπορούσε να αυξηθεί συνολικά έως και κατά 2,62 χιλιοστά του δευτερολέπτου.
Παρά τις μικρές σε απόλυτους αριθμούς μεταβολές, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πρόκειται για ενδείξεις μιας βαθύτερης αλλαγής στη λειτουργία του πλανήτη, με μακροπρόθεσμες τεχνολογικές και επιστημονικές συνέπειες.
