Το ζωντανό άλμπουμ με τίτλο «Τα Ρεμπέτικα + Fado, Tango & Blues – Ωδείου Ηρώδου Αττικού» παρουσιάζει ο Μίνως Μάτσας, καθώς πρόκειται για την ηχογράφηση της επιτυχημένης συναυλίας που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού, περιλαμβάνοντας 28 τραγούδια που αποτυπώνουν την ατμόσφαιρα της βραδιάς.
Η συγκεκριμένη έκδοση, που κυκλοφορεί από τη MINOS-EMI/UNIVERSAL, επιχειρεί μια ουσιαστική γέφυρα ανάμεσα στο ελληνικό ρεμπέτικο και σε τρεις κορυφαίες παγκόσμιες μουσικές παραδόσεις. Το άλμπουμ «Τα Ρεμπέτικα II+ Fado Tango & Blues, Τα Τραγούδια του Κόσμου» είναι ήδη διαθέσιμο σε όλα τα ψηφιακά καταστήματα και τις streaming υπηρεσίες.
Ο Μίνως Μάτσας και η κληρονομιά του ρεμπέτικου
Η σχέση του συνθέτη με το είδος είναι βαθιά και οικογενειακή. Ο παππούς του, ως διευθυντής της εταιρίας Odeon-Parlophone από το 1930, υπήρξε ο πρώτος που τόλμησε να ηχογραφήσει τα τραγούδια του Μάρκου Βαμβακάρη μέσα στο συγκρουσιακό κλίμα της εποχής, ενώ στη συνέχεια αποτύπωσε το έργο των μεγάλων συνθετών του ρεμπέτικου. Παράλληλα, έγραψε τους στίχους για εμβληματικά κομμάτια, όπως «Το μινόρε της αυγής», «Ο Αντώνης ο βαρκάρης», «Είσαι εσύ ο άνθρωπός μου» και «Μες τον οντά ενός πασά».
Όπως αναφέρει ο ίδιος ο δημιουργός: «Η σχέση μου με το ρεμπέτικο είναι τόσο ισχυρή, σχεδόν κυτταρική. Ο γνωστός τραγουδιστής του ρεμπέτικου, Τάκης Μπίνης, έχει πει: “Αν δεν υπήρχε ο Μίνως Μάτσας, δεν θα υπήρχε ρεμπέτικο τραγούδι”. Φυσικά μιλούσε για τον παππού μου».
Ακόμα, ο συνθέτης περιγράφει την πρώτη του επαφή με αυτό το υλικό πριν ακόμα ασχοληθεί με τη σύνθεση: «Ήταν λοιπόν μοιραίο να βουτήξω κυριολεκτικά με τα μούτρα, πριν καν ασχοληθώ με τη σύνθεση, στον πλούτο αυτόν που λέγεται ρεμπέτικο τραγούδι. Ανακάλυψα την ποίηση στα λόγια τους, την τελετουργία στους ρυθμούς τους, την ενστικτώδη δύναμη στο παίξιμο των οργάνων, τη μελαγχολία και το παράπονο που τόσο ταίριαζαν στον χαρακτήρα μου. Και από την άλλη τις φωνές όλων αυτών των πονεμένων ανθρώπων που με ένα “Αχ!” θαρρείς πως σήκωναν στους ώμους τους όλη την πληγωμένη από τα βάσανα και τις κακουχίες Ελλάδα. Έμενα εκστατικός και ταυτόχρονα μου δημιουργούσαν ένα τρομακτικό αίσθημα ελευθερίας τα γυρίσματα του Παγιουμτζή, του Νταλγκά, η δύναμη και η ευαισθησία του Βαμβακάρη, του Παπαϊωάννου, το κελάηδισμα της Παπαγκίκα, η χάρη της Ρόζας, της Γεωργακοπούλου, της Χασκίλ, η γλύκα του Γκόγκου, η μαστοριά του Σκαρβέλη, του Κάβουρα, του Τούντα, η αρτιότητα της τέχνης του Τσιτσάνη, του Χιώτη, του Μητσάκη, του Καλδάρα και δεν τελειώνουν τα ονόματα των μεγάλων δημιουργών».
Συμπληρώνει, επίσης, για την πρόθεση των δημιουργών της εποχής: «Σκέφτομαι συχνά πόσο τυχερός λαός είμαστε για να χωρέσουμε σε ένα τόσο μικρό κομμάτι γης τόσους πολλούς και σημαντικούς δημιουργούς. Η αλήθεια είναι πως όταν έφτιαχναν τα διαμάντια αυτά, δεν γνώριζαν την υψηλή μορφή τέχνης που άφηναν πίσω τους. Ήθελαν να ξεφύγουν από τη σκληρή πραγματικότητα, τη φτώχεια, τη φυλακή, την εξορία, να μιλήσουν για τις χαρές, τον θάνατο και τον έρωτα, και το τραγούδι ήταν η διέξοδός τους».
Οι κοινές ρίζες ρεμπέτικου, fado, tango και blues
Πάντως, σύμφωνα με τον συνθέτη, τα τέσσερα αυτά μουσικά είδη αναπτύχθηκαν παράλληλα σε διαφορετικούς γεωγραφικούς παράλληλους, έχοντας ως αφετηρία τις κοινωνικές και πολιτισμικές εμπειρίες των λαών τους. Αποτέλεσαν μέσα έκφρασης απέναντι στις δυσκολίες της καθημερινότητας, από την απώλεια και τον έρωτα μέχρι την αντίσταση στην κοινωνική αδικία.
Ο Μίνως Μάτσας σημειώνει σχετικά: «Με τον ίδιο τρόπο περίπου, την ίδια εποχή σε διαφορετικούς γεωγραφικούς παράλληλους τα fado της Πορτογαλίας, τα tango της Αργεντινής και τα blues της Αμερικής έχοντας τις ρίζες τους σε κοινές κοινωνικές, πολιτικές και πολιτισμικές εμπειρίες των λαών τους αναδείχθηκαν ως μέσο έκφρασης μέσα από την προσπάθεια των ανθρώπων να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της ζωής. Από την αναζήτηση της αγάπης και την απώλεια μέχρι την αντίσταση απέναντι στην κοινωνική αδικία και την έκφραση της πνευματικής αναζήτησης. Αυτά τα είδη μουσικής μοιράζονται μια κοινή παράδοση, της αυθεντικότητας και της επανάστασης και εκφράζουν διαχρονικές αξίες που εμπνέουν και συγκινούν τους ακροατές τους σε όλο τον κόσμο μέχρι σήμερα, όπως και τα ρεμπέτικα. Θεωρώ συγγενείς μας τους εκφραστές των blues, ακόμη κι αν προήλθαν από την ύπαιθρο σε αντίθεση με τα ρεμπέτικα που ήταν τραγούδια της πόλης, το αιώνιο παράπονο του αποχωρισμού των fado (η λέξη σημαίνει “πεπρωμένο”) και ο άγριος ερωτισμός του tango, που από τα μπουρδέλα του Μπουένος Άιρες κατέκλυσε την Ευρώπη και όλη την υφήλιο. Πιστεύω πως η μουσική είναι μία. Μας ενώνει, μας δονεί, μας συγκινεί, μας συναρπάζει. Από όπου κι αν προέρχεται, αρκεί να έχει αλήθεια».
Αναφορικά με τη μουσική προσέγγιση που ακολούθησε στο πρώτο μέρος του άλμπουμ, ο Μίνως Μάτσας εξηγεί: «Στο πρώτο μέρος διάλεξα κάποια αγαπημένα μου ρεμπέτικα και τόλμησα να τους δώσω τον δικό μου χαρακτήρα. Τα έπαιξα όπως τα άκουσα την πρώτη φορά κρατώντας το απόσταγμα της συγκίνησης που μου γέννησαν. Μετά ένωσα πάλι τα μέρη τους, συχνά παράλλαξα τη μελωδία, τον ρυθμό τους και πήρα την ελευθερία να προσθέσω μουσικά μέρη που γεννήθηκαν από τα ίδια τα τραγούδια. Με έναν βασικό όρο: να κρατήσω αυτό που αισθάνομαι ως ουσία. Αφήστε για λίγο την καρδιά σας να πετάξει μακριά από τη βαρβαρότητα της εποχής σε ένα φανταστικό μουσικό ταξίδι στον χώρο και τον χρόνο, όπου οι μορφές του ρεμπέτικου περιπλανώνται στις όχθες του Μισισιπί, στη Λισαβόνα και στο Μπουένος Άιρες παρέα με τον Robert Johnson, την Amalia Rodrigues και τον Carlos Gardel».
