Ακούμε και διαβάζουμε επί δεκαετίες να τρώμε σωστά, να γυμναζόμαστε τακτικά, να μην καπνίζουμε, να μην πίνουμε αλκοόλ και να αποφεύγουμε το άγχος ώστε να αυξήσουμε το προσδόκιμο ζωής μας… Κι είναι μεν σωστά όλα αυτά, αλλά τελευταία έρευνα δείχνει ότι επιδρούν μόνο κατά το ήμισυ και πάντως όχι κατά πλειοψηφία…
Μελέτη από το Weizmann Institute of Science, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science, αναφέρει ότι η Γενετική ευθύνεται κατά 50% στη διάρκεια ζωής των ανθρώπων. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από τον Ben Shenhar στο εργαστήριο του καθηγητή Uri Alon, στο Τμήμα Μοριακής Κυτταρικής Βιολογίας του ινστιτούτου.
Για να καταλήξουν στα συμπεράσματά τους, οι ερευνητές ανέλυσαν τρεις μεγάλες βάσεις δεδομένων διδύμων από τη Σουηδία και τη Δανία. Για πρώτη φορά σε αυτού του είδους την έρευνα, συμπεριλήφθηκαν δεδομένα από δίδυμα που είχαν μεγαλώσει χωριστά. Αυτό επέτρεψε στους επιστήμονες να διαχωρίσουν πιο καθαρά τις γενετικές επιδράσεις από τις περιβαλλοντικές.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι παλαιότερες εκτιμήσεις επηρεάζονταν από αυτό που οι επιστήμονες ονομάζουν «εξωγενή θνησιμότητα» (extrinsic mortality). Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν θάνατοι που προκαλούνται από ατυχήματα, λοιμώξεις και άλλους περιβαλλοντικούς παράγοντες. Επειδή τα παλαιότερα σύνολα δεδομένων δεν περιλάμβαναν λεπτομερείς αιτίες θανάτου, δεν ήταν δυνατό να διαχωριστούν οι θάνατοι που σχετίζονταν με τη φυσιολογική γήρανση από εκείνους που οφείλονταν σε εξωτερικούς παράγοντες.
Για να ξεπεράσουν αυτή τη δυσκολία, οι επιστήμονες δημιούργησαν νέα αναλυτική μέθοδο. Χρησιμοποίησαν μαθηματικά μοντέλα και προσομοιώσεις «εικονικών διδύμων», ώστε να διακρίνουν τους θανάτους που οφείλονται στη γήρανση από εκείνους που προκαλούνται από εξωτερικούς παράγοντες. Αφαιρώντας την επίδραση αυτών των εξωτερικών αιτιών, εντόπισαν ένα πολύ ισχυρότερο γενετικό «σήμα» από ό,τι είχε αναγνωριστεί στο παρελθόν. Τα αποτελέσματα συμφωνούν με ευρήματα που έχουν παρατηρηθεί και σε άλλα σύνθετα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, καθώς και σε μελέτες σε ζώα.
Ένα εντυπωσιακό εύρημα αφορά τη νόσο της άνοιας. Μέχρι την ηλικία των 80 ετών, ο κίνδυνος θανάτου από άνοια παρουσιάζει κληρονομικότητα περίπου 70%, ποσοστό πολύ υψηλότερο από εκείνο που σχετίζεται με ασθένειες όπως ο καρκίνος ή οι καρδιοπάθειες.
Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης μπορεί να αλλάξουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες αντιλαμβάνονται τη γήρανση και τη μακροζωία. Αν η γενετική έχει μεγαλύτερο ρόλο από ό,τι θεωρούσαμε μέχρι σήμερα, τότε ενισχύεται η ανάγκη για εντοπισμό συγκεκριμένων γονιδίων που επηρεάζουν τη διάρκεια ζωής.
Όπως αναφέρει ο Shenhar, για πολλά χρόνια η διάρκεια ζωής θεωρούνταν ότι διαμορφώνεται σχεδόν αποκλειστικά από μη γενετικούς παράγοντες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να υπάρχει σημαντικός σκεπτικισμός σχετικά με το κατά πόσο είναι εφικτό να εντοπιστούν γενετικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη μακροζωία. Αντίθετα, αν η κληρονομικότητα είναι πράγματι υψηλή -όπως δείχνουν τα νέα ευρήματα- τότε δημιουργείται ισχυρό κίνητρο για την αναζήτηση γονιδιακών παραλλαγών που μπορούν να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής.
Η ανακάλυψη τέτοιων γονιδίων θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν βαθύτερα τη βιολογία της γήρανσης και, ενδεχομένως, να αναπτύξουν θεραπείες που να αντιμετωπίζουν τις αιτίες της. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέες ιατρικές προσεγγίσεις που θα στοχεύουν όχι μόνο στην αντιμετώπιση ασθενειών, αλλά και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής κατά τη γήρανση.
