Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο συχνότερος καρκίνος στον άνδρα και η δεύτερη αιτία θανάτου από νεοπλασματική νόσο μετά τον καρκίνο του πνεύμονα.
Ένας στους 7 άνδρες θα διαγνωσθεί με καρκίνο προστάτη στη διάρκεια της ζωής του. Περίπου 7.000 άνδρες στην Ελλάδα και 1,5 εκατομμύριο στον κόσμο διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο με καρκίνο του προστάτη, και παρόλα αυτά η νόσος παραμένει μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης ιατρικής.
Παρά τις τεράστιες εξελίξεις στη διάγνωση και τη θεραπεία, οι ανάγκες παραμένουν σημαντικές, ιδίως για θεραπείες που όχι μόνο παρατείνουν τη ζωή, αλλά διατηρούν και την ποιότητά της.
Ο καρκίνος σχετίζεται άμεσα με την ηλικία και την ορμονική κατάσταση του άνδρα και σε αυτό εμπλέκονται γενετικοί παράγοντες που καθορίζονται από την φυλή, και την κληρονομικότητα όπως επίσης και διατροφικοί παράγοντες. Άτομα υψηλού κινδύνου για εμφάνιση καρκίνου του προστάτη θεωρούνται τα άτομα της μαύρης φυλής και όσοι έχουν συγγενείς πρώτου ή δεύτερου βαθμού και ιδιαίτερα αυτοί που σε μικρή ηλικία ( < 55 έτη) εμφάνισαν καρκίνο του προστάτη. Επίσης οι βορειοευρωπαίοι φαίνεται να εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά εμφάνισης της νόσου σε σχέση με τους μεσογειακούς λαούς.
Η διατροφή φαίνεται να παίζει κάποιο ρόλο στην εμφάνιση του κλινικού καρκίνου που ευνοείται από τις λιπαρές τροφές και το κόκκινο κρέας. Αντίθετα τα φρούτα , τα λαχανικά , και η λεγόμενη μεσογειακή δίαιτα φαίνεται ότι δρούν προφυλακτικά.
Στα αρχικά στάδια ο καρκίνος του προστάτη μπορεί να μην εμφανίζει κανένα ιδιαίτερο σύμπτωμα. Οι περισσότεροι ασθενείς έχουν μόνο γενικά συμπτώματα παρόμοια με αυτά της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη, όπως συχνουρία, νυχτουρία (πολλές ουρήσεις τη νύχτα), δυσκολία στην έναρξη της ούρησης, μειωμένη ακτίνα ούρησης ή αίσθημα ατελούς κένωσης της ουροδόχου κύστης. Σε προχωρημένα στάδια της νόσου ωστόσο μπορεί να εμφανιστούν αιματουρία, αδυναμία, ανορεξία, απώλεια βάρους ή πόνος στη μέση.
Για τη διάγνωση της νόσου χρησιμοποιούνται διάφορα εργαλεία, τα οποία είναι:
1) Δακτυλική εξέταση
Η πιο απλή αλλά αναγκαία εξέταση είναι η δακτυλική ψηλάφηση του προστάτη από το ορθό. Θα δώσει πληροφορίες για τη σύσταση (σκληρός/μαλακός), το μέγεθος και τη συμμετρία του προστάτη. Στον καρκίνο ο προστάτης είναι σκληρός στη σύσταση χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε σκληρία είναι καρκίνος. Στα αρχικά στάδια καρκίνου του προστάτη η δακτυλική εξέταση μπορεί να είναι φυσιολογική.
2) Ειδικό προστατικό αντιγόνο (PSA):
Είναι μία ειδική πρωτεΐνη που παράγεται στον προστάτη και χρειάζεται για τη ρευστοποίηση του σπέρματος. Όταν η αρχιτεκτονική του αδένα διαταράσσεται ( όπως στον καρκίνο) μεγαλύτερες ποσότητες από τις φυσιολογικές διαφεύγουν στην κυκλοφορία του αίματος και μετρούνται με απλή αιματολογική λήψη. Μικρές ή μέτριες αυξήσεις παρατηρούνται συχνά σε καλοήθεις καταστάσεις όπως η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη, η προστατίτιδα αλλά και μετά από διάφορους ουρολογικούς χειρισμούς όπως η τοποθέτηση καθετήρα ή η κυστεοσκόπιση. Έτσι κάθε αύξηση του PSA δεν σημαίνει πάντα ότι ο άνδρας έχει καρκίνο του προστάτη αλλά ασφαλώς θα πρέπει να συμβουλευθεί τον Ουρολόγο του.
3) Η πολυπαραμετρική Μαγνητική Τομογραφία του προστάτη (multiparametric Magnetic Resonance Image, mpMRI) είναι μία απαραίτητη εξέταση, η οποία καθορίζει με μεγάλη ακρίβεια ποιοι ασθενείς με αυξημένο PSA θα πρέπει να υποβληθούν σε βιοψία προστάτη, ενώ παράλληλα δίνει σημαντικές πληροφορίες για τη σταδιοποίηση της νόσου και κατά συνέπεια την επιλογή της καταλληλότερης θεραπείας. Προς το παρόν δεν αντικαθιστά την κλασική βιοψία του προστάτη στη διάγνωση του καρκίνου αλλά βοηθά στον εντοπισμό και στη χαρτογράφηση ύποπτων περιοχών του αδένα, ιδιαίτερα όταν έχει προηγηθεί μία αρνητική βιοψία. Με τον τρόπο αυτό στην επόμενη βιοψία που ακολουθεί μπορούμε να πάρουμε δείγματα εκλεκτικά από τα σημεία που η μαγνητική τομογραφία μας υποδεικνύει ότι πιθανόν να υποκρύπτεται κάποια κακοήθεια.
4) Βιοψία του προστάτη αδένα:
Είναι η τελική εξέταση που θέτει τη διάγνωση χωρίς καμία αμφιβολία. Συνήθως γίνεται δια μέσου του ορθού με τη βοήθεια του διορθικού υπερηχογραφήματος. Είναι απλή και συνήθως γίνεται με τοπική αναισθησία.
Τελευταία εφαρμόζεται η διαπερινεική βιοψία του προστάτη, δηλαδή η διενέργεια της βιοψίας από το περίνεο και όχι από το ορθό με στόχο να μειωθούν οι ουρολοιμώξεις και τυχόν επιπλοκές από το ορθό. Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η Fusion βιοψία του προστάτη η οποία απαιτεί γενική αναισθησία.
Είναι μια επεμβατική πράξη για την διάγνωση καρκίνου του προστάτη μέσω της οποίας γίνεται λήψη προστατικού ιστού για ιστολογική εξέταση. Η μέθοδος διεξάγεται χρησιμοποιώντας τον συνδυασμό της εικόνας που προκύπτει από την Πολυπαραμετρική Μαγνητική Τομογραφία Προστάτη, με την εικόνα των Υπερήχων (σύντηξη εικόνων). Κατά αυτόν τον τρόπο, εντοπίζονται με απόλυτη ακρίβεια και στοχευμένα οι ύποπτες για κακοήθεια περιοχές. Κατά τη διαπερινεική προσπέλαση η βελόνα βιοψίας δεν περνάει από το έντερο (ορθό) αλλά από το περίνεο, την περιοχή που βρίσκεται μεταξύ του οσχέου και του πρωκτού.
Σε σχέση με την διορθική fusion βιοψία , η διαπερινεική fusion βιοψία χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη ακρίβεια στην εντόπιση καρκίνου ,μικρότερα ποσοστά λοίμωξης και σήψης, καλύτερη ανεκτικότητα για τον ασθενή. Μεγιστοποιεί τη διαγνωστική ακρίβεια ανίχνευσης του καρκίνου του προστάτη, καθώς μπορεί να προσπελάσει το πρόσθιο μέρος του προστάτη, περιοχή που η διορθική μέθοδος αδυνατεί να καλύψει , ανιχνεύοντας κατά αυτόν τον τρόπο την περιοχή του προστάτη με ποσοστό ακρίβειας μέχρι και 95%!
Mετά την αρχική διάγνωση του καρκίνου ακολουθεί η διαδικασία της σταδιοποίησης που έχει σκοπό τον προσδιορισμό της έκτασης του καρκίνου.
Τη σταδιοποίηση ακολουθεί η κατάταξη του κάθε ασθενή σε μια εκ των 4 κατηγοριών κινδύνου μεταξύ των οποίων χαμηλού κινδύνου, μεσαίου κινδύνου, υψηλού κινδύνου και πολύ υψηλού κινδύνου. Τα αποτελέσματα της σταδιοποίησης και κατάταξης ανά κατηγορία κινδύνου, θα καθορίσουν τον σχεδιασμό της κατάλληλης θεραπείας και θα δώσουν πληροφορίες σχετικά με την πρόγνωση της νόσου.
Η σταδιοποίηση και η κατάταξη βασίζονται στην ιστολογική απάντηση της βιοψίας, στην μαγνητική τομογραφία ,στην αξονική τομογραφία, στο σπινθηρογράφημα, και στο PSA. Τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιείται το PSMA-PET/CT scan. Το PSMA PET/CT scan είναι μια εξαιρετικά ακριβής απεικονιστική εξέταση (άνω του 95%) για τον εντοπισμό, τη σταδιοποίηση και την υποτροπή του καρκίνου του προστάτη. Χρησιμοποιεί ένα ραδιοφάρμακο που στοχεύει την πρωτεΐνη PSMA στα καρκινικά κύτταρα, επιτρέποντας την ανίχνευση μεταστάσεων που δεν φαίνονται σε συμβατικές εξετάσεις. Ακόμη και σε πολύ χαμηλά επίπεδα PSA, η ευαισθησία της εξέτασης επιτρέπει τον εντοπισμό υποκλινικής νόσου, συμβάλλοντας στον καλύτερο σχεδιασμό εξατομικευμένων θεραπευτικών παρεμβάσεων, όπως η στοχευμένη ακτινοθεραπεία ή η συστηματική θεραπεία.
Η θεραπεία του καρκίνου του προστάτη έχει γνωρίσει εντυπωσιακή πρόοδο τα τελευταία χρόνια, προσφέροντας στους ασθενείς μια σειρά αποτελεσματικών θεραπευτικών επιλογών. Το είδος της θεραπείας εξαρτάται από το στάδιο ( έκταση της νόσου), την ηλικία του ασθενούς, τη γενική του κατάσταση και από την προτίμησή του. Πρέπει να αναφερθεί ότι ο καρκίνος του προστάτη είναι μία αργά εξελισσόμενη νόσος και όταν διαπιστώνεται σε μεγάλη ηλικία συνήθως δεν επιφέρει τον θάνατο στον ασθενή ο οποίος συνήθως καταλήγει από κάποια άλλη αιτία.
Α) Θεραπεία εντοπισμένου καρκίνου προστάτη:
Εάν ο καρκίνος εντοπίζεται μόνο μέσα στον προστάτη αδένα μπορεί να αντιμετωπισθεί με διάφορους τρόπους από την ενεργή παρακολούθηση σε καλά διαφοροποιημένους όγκους και σε ασθενείς με προσδόκιμο επιβίωσης μεγαλύτερο από 10 χρόνια. Eφαρμόζεται μέσω αυστηρών πρωτοκόλλων παρακολούθησης και φθάνει μέχρι τις ριζικές θεραπείες που στοχεύουν στην ίαση του ασθενή από τη νόσο και οι οποίες είναι η ριζική προστατεκτομή και η ακτινοθεραπεία. Κεντρικό ρόλο στην επιτυχή εφαρμογή της ενεργού παρακολούθησης διαδραματίζει η στενή παρακολούθηση, η οποία περιλαμβάνει τακτικό έλεγχο PSA, πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία (mpMRI) και επαναληπτικές βιοψίες. Η ενσωμάτωση της mpMRI έχει βελτιώσει σημαντικά την ικανότητα ανίχνευσης κλινικά σημαντικής εξέλιξης της νόσου, επιτρέποντας έγκαιρη παρέμβαση όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο. Με τον τρόπο αυτό, η ενεργός παρακολούθηση μετατρέπεται από μία παθητική στρατηγική αναμονής σε μία δυναμική, ελεγχόμενη και ασφαλή προσέγγιση διαχείρισης του καρκίνου του προστάτη.
Ριζική Προστατεκτομή: Είναι η επέμβαση εκλογής κατά την οποία αφαιρείται ολόκληρος ο προστάτης αδένας με την κάψα του, οι σπερματοδόχες κύστεις καθώς και οι περιοχικοί λεμφαδένες ενώ στη συνέχεια επανασυνδέεται η ουρήθρα με την ουροδόχο κύστη. Η ριζική προστατεκτομή γίνεται πλέον με ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους όπως η λαπαροσκοπική ριζική προστατεκτομή ή η ρομποτική ριζική προστατεκτομή. Μελέτες με μεγάλες σειρές ασθενών δείχνουν ότι το ογκολογικό αποτέλεσμα είναι ίδιο και με τις δύο μεθόδους. Τα πλεονεκτήματα των μεθόδων αυτών είναι η μικρότερη νοσηλεία στο νοσοσκομείο (1-3 ημέρες), η λιγότερη απώλεια αίματος, ο λιγότερος μετεγχειρητικός πόνος και η γρηγορότερη επιστροφή του ασθενή στην καθημερινότητά του. Ταυτόχρονα υπάρχει άριστο αισθητικό αποτέλεσμα σε σχέση με την τομή της ανοιχτής μεθόδου. Στον εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη η έγκαιρη αντιμετώπισή του έχει ποσοστά ίασης σχεδόν 90%.
Ακτινοθεραπεία: Η ακτινοθεραπεία αποτελεί βασική, αναίμακτη και εξαιρετικά αποτελεσματική θεραπεία για τον εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη, με ποσοστά επιτυχίας έως και 85%. Διακρίνεται σε εξωτερική (IMRT/IGRT) και βραχυθεραπεία, στοχεύοντας στην καταστροφή των καρκινικών κυττάρων, συχνά σε συνδυασμό με ορμονοθεραπεία για καλύτερα αποτελέσματα, ενώ η διάρκεια θεραπείας κυμαίνεται από μερικές ημέρες έως 7-8 εβδομάδες. Οι βασικοί τύποι ακτινοθεραπείας του προστάτη είναι
Εξωτερική Ακτινοθεραπεία (EBRT): Χρησιμοποιεί ακτίνες Χ υψηλής ενέργειας από γραμμικό επιταχυντή. Οι σύγχρονες τεχνικές όπως η IMRT (ακτινοθεραπεία διαμορφούμενης έντασης) και η IGRT (καθοδηγούμενη από εικόνα) επιτρέπουν υψηλές δόσεις στον όγκο, προστατεύοντας τους γύρω ιστούς.
Βραχυθεραπεία (Brachytherapy): Ενδοϊστική θεραπεία όπου τοποθετούνται ραδιενεργά εμφυτεύματα (ιώδιο ή παλλάδιο) απευθείας μέσα στον προστάτη. Είναι ιδανική για όγκους χαμηλού κινδύνου.
Στερεοτακτική Ακτινοθεραπεία (SBRT): Σύγχρονη μορφή εξωτερικής ακτινοβολίας που ολοκληρώνεται σε πολύ λίγες συνεδρίες (συνήθως 5 ημέρες)
Β) Θεραπεία προχωρημένου καρκίνου του προστάτη
Όταν ο καρκίνος έχει ξεφύγει εκτός του προστατικού αδένα σε άλλα σημεία του σώματος όπως είναι οι λεμφαδένες ή τα οστά, μπορεί ακόμη να αντιμετωπιστεί με καλά ποσοστά ύφεσης της νόσου αλλά χωρίς να μπορεί να θεραπευθεί. Η βασική αντιμετώπιση είναι η ορμονική θεραπεία που σκοπός της είναι η στέρηση του προστάτη από τις ανδρικές ορμόνες και ιδιαίτερα την τεστοστερόνη. Όταν ο καρκίνος γίνεται ανθεκτικός στη χορήγηση ορμονών μπορεί να χρησιμοποιηθούν δεύτερης γραμμής ορμονικές θεραπείες καθώς και φάρμακα που εμπλέκονται στο μεταβολισμό των οστών για την αντιμετώπιση των σκελετικών συμβαμάτων (πχ κατάγματα), ενώ σημαντική βοήθεια στα στάδια αυτά προσφέρει η χημειοθεραπεία. Η χημειοθεραπεία δεν εφαρμόζεται σε τοπικά εντοπισμένους καρκίνους, αλλά σε περιπτώσεις προχωρημένου ή μεταστατικού καρκίνου. Η χημειοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο της εξάπλωσης του καρκίνου, να ανακουφίσει τα συμπτώματα της νόσου και να επεκτείνει τον χρόνο επιβίωσης του ασθενή.
Η ανοσοθεραπεία είναι μια καινοτόμος θεραπευτική προσέγγιση που βασίζεται στην βελτίωση του ανοσοποιητικού συστήματος του ασθενή ώστε να αναγνωρίσει και να επιτεθεί στα καρκινικά κύτταρα. Βασίζεται στη χρήση συγκεκριμένων φαρμάκων, γνωστά και ως αναστολείς ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος η δράση των οποίων είναι να εμποδίσουν τα σήματα που χρησιμοποιούν τα καρκινικά κύτταρα για να αποφύγουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Η ανοσοθεραπεία αποτελεί τον πλέον αναπτυσσόμενο τομέα στην ογκολογία και έχει να επιδείξει ήδη σημαντικά αποτελέσματα σε περιπτώσεις προχωρημένου καρκίνου του προστάτη.
Τα πρόσφατα συνέδρια της Αμερικανικής Ογκολογικής Εταιρείας (ASCO) και της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας (EAU),τα οποία διεξήχθησαν το πρώτο τρίμηνο του 2026,ανέδειξαν σημαντικές εξελίξεις στη θεραπεία του καρκίνου του προστάτη, εστιάζοντας στη μετατόπιση των θεραπειών σε πρωιμότερα στάδια, σε στοχευμένες θεραπείες και σε εξατομικευμένη ιατρική. Οι βασικές ενημερώσεις περιλαμβάνουν τα αποτελέσματα της μελέτης PEACE -3, η οποία αφορούσε τη χορήγηση του ραδιενεργού RADIUM -223 σε συνδυασμό με ενζαλουταμίδη σε ασθενείς με μεταστατικό ευνουχοάντοχο καρκίνο του προστάτη και η οποία έδειξε ενθαρρυντικά αποτελέσματα στη συνολική επιβίωση ασθενών με οστικές μεταστάσεις.
Η μελέτη BRCA Away ανέδειξε την αποτελεσματικότητα του συνδυασμού αμπιρατερόνης και ολαπαρίμπης σε ασθενείς με μεταλλάξεις σε γονίδια επιδιορθώσης του DNA. Παρουσιάστηκαν μελέτες που αφορούσαν στη στόχευση της Β7 Η3 πρωτεΐνης η οποία φαίνεται να υπερεκφράζεται σε προχωρημένα στάδια καρκίνου του προστάτη.
Σε ασθενείς με μεταστατικό ορμονοευαίσθητο καρκίνο του προστάτη οι κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας (EAU) για 2026 καθιστούν σαφές ότι η μονοθεραπεία με ανδρογονικό αποκλεισμό δεν αποτελεί πλέον αποδεκτό θεραπευτικό πρότυπο. Αντιθέτως, προτείνεται συστηματικά ο συνδυασμός ανδρογονικού αποκλεισμού με αναστολέα του ανδρογονικού άξονα ως βασική θεραπευτική επιλογή, ενώ σε επιλεγμένους ασθενείς με υψηλό φορτίο νόσου και καλή γενική κατάσταση συνιστάται η εφαρμογή τριπλού θεραπευτικού σχήματος (ορμονοθεραπεία, δοσιταξέλη και αναστολείς των ανδρογονικών υποδοχέων). Η μετατόπιση αυτή αντανακλά τη σαφή υπεροχή των συνδυαστικών προσεγγίσεων έναντι της μονοθεραπείας.
Στους ασθενείς με βιοχημική υποτροπή μετά από ριζική προστατεκτομή ή ακτινοθεραπεία, οι κατευθυντήριες οδηγίες του 2026 επαναπροσδιορίζουν ουσιαστικά τη διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση, δίνοντας σαφή έμφαση στην πρώιμη και ακριβή επανασταδιοποίηση. Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη μεταβολή κατέχει η σύσταση για συστηματική χρήση της PSMA PET/CT πριν από οποιαδήποτε θεραπεία διάσωσης, ακόμη και σε πολύ χαμηλά επίπεδα PSA.
Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται πλέον στη διαστρωμάτωση κινδύνου με βάση τη δυναμική του PSA. Ο χρόνος διπλασιασμού του PSA (PSA doubling time) αναδεικνύεται σε έναν από τους σημαντικότερους προγνωστικούς δείκτες. Ασθενείς με PSA doubling time <6–12 μήνες, υψηλό Gleason score ή σύντομο χρονικό διάστημα έως την υποτροπή θεωρούνται υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη μεταστατικής νόσου και κακή πρόγνωση.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται πλέον στον ρόλο του γενετικού και μοριακού ελέγχου, ο οποίος ενσωματώνεται ενεργά στη θεραπευτική στρατηγική του προχωρημένου καρκίνου του προστάτη. Οι κατευθυντήριες οδηγίες διατυπώνουν σαφώς ότι θα πρέπει να διενεργείται έλεγχος για μεταλλάξεις σε γονίδια επιδιόρθωσης του DNA , αναγνωρίζοντας τόσο την προγνωστική όσο και τη θεραπευτική τους σημασία. Οι μεταλλάξεις αυτές, ιδίως στα γονίδια BRCA2 και BRCA1 αλλά και σε άλλα γονίδια της οδού homologous recombination repair (HRR), σχετίζονται με επιθετικότερη βιολογική συμπεριφορά, αυξημένο κίνδυνο μεταστατικής εξέλιξης και δυσμενέστερη συνολική επιβίωση. Η ανίχνευσή τους αποκτά άμεση κλινική αξία, καθώς επηρεάζει καθοριστικά την επιλογή θεραπείας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του μεταστατικού ανθεκτικού στον ευνουχισμό καρκίνου του προστάτη (mCRPC), όπου η μοριακή διαστρωμάτωση αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο λήψης αποφάσεων.
Η αλλαγή αυτή στη θεραπευτική στρατηγική στηρίζεται σε ισχυρά δεδομένα από μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες φάσης ΙΙΙ.
Η μελέτη PRIMARY2 έδειξε ότι το 68 Ga-PSMA-11 PET/CT (Gallium) αναγνωρίζει αποτελεσματικά τον επιθετικό καρκίνο, αποφεύγοντας ενδεχομένως τις βιοψίες σε ασθενείς υψηλού κινδύνου με φυσιολογικές μαγνητικές τομογραφίες. Μελέτες έδειξαν ότι ασθενείς υψηλού κινδύνου για υποτροπή της νόσου αντιμετωπίζονται πολύ καλά με τον συνδυασμό αμπιρατερόνης και ανδρογονικού αποκλεισμού.
Οι ειδικοί συμφωνούν ότι το μέλλον της αντιμετώπισης του καρκίνου του προστάτη βρίσκεται στην εξατομίκευση και στην τεχνολογική υποστήριξη της ιατρικής απόφασης. Η χρήση γονιδιωματικών δεδομένων, τεχνητής νοημοσύνης στην απεικόνιση και προγνωστικών βιοδεικτών αναμένεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που προσεγγίζεται ο καρκίνος του προστάτη.
Ο καρκίνος του προστάτη, δεν είναι πλέον μια μονοδιάστατη νόσος που αντιμετωπίζεται μόνο με χειρουργική ή χημειοθεραπεία. Είναι ένα πεδίο συνεχούς καινοτομίας, όπου η επιστήμη, η τεχνολογία και η ανθρώπινη εμπειρία συναντώνται. Η φροντίδα του ασθενούς δεν περιορίζεται στην επιμήκυνση της ζωής, αλλά στη διασφάλιση ότι αυτή η ζωή παραμένει γεμάτη, ενεργή και αξιοπρεπής.
