Η απρόσκοπτη πρόσβαση των ογκολογικών ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες και κλινικές μελέτες που τους δίνουν πρώιμη δυνατότητα να ωφεληθούν από νέα φάρμακα αποτελεί την ουσία κάθε συζήτησης που γίνεται σήμερα για τον καρκίνο και την Ογκολογία. Διότι οποιαδήποτε νέα ανακάλυψη έχει αξία μόνο αν μπορεί να φτάσει εγκαίρως σε αυτούς που την έχουν ανάγκη.
Για τον λόγο αυτό, το iEidiseis μίλησε με τον πρόεδρο της Ένωσης Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος, Δρ Εμμανουήλ Σαλούστρο, ο οποίος είναι παθολόγος-ογκολόγος, αν. καθηγητής Ογκολογίας στο Τμήμα Ιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Στο 6ο ετήσιο συνέδριο για τον καρκίνο που διοργάνωσε ο Economist στην Αθήνα, συζητήθηκε εκτενώς η έντονη κινητικότητα στην Ευρώπη γύρω από το «Europe’s Beating Cancer Plan». Ποια είναι τα βήματα που γίνονται στη χώρα μας ώστε η ελληνική πολιτική υγείας να ευθυγραμμιστεί με αυτές τις σύγχρονες ευρωπαϊκές κατευθύνσεις;
Το Europe’s Beating Cancer Plan αποτελεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο που καλύπτει όλο το φάσμα της νόσου. Στην Ελλάδα έχουν ήδη γίνει σημαντικό βήματα, όπως η ενίσχυση του προσυμπτωματικού ελέγχου με το πρόγραμμα ‘Προλαμβάνω’, η πρόοδος στη μοριακή διάγνωση και η λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Νεοπλασματικών νοσημάτων.
Το επόμενο κρίσιμο στάδιο είναι η συστηματική εφαρμογή και η ενίσχυση του συστήματος. Οι ασθενείς και οι επαγγελματίες υγείας χρειάζονται ένα πλαίσιο σταθερό, με σαφείς κανόνες και συνέπεια στην υλοποίηση των πολιτικών.
Η ΕΟΠΕ θεωρεί ότι η ευθυγράμμιση με την Ευρώπη δεν είναι μόνο θέμα κατευθύνσεων, αλλά κυρίως θέμα λειτουργικότητας και αξιοπιστίας του συστήματος υγείας.
Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις που έχουν υλοποιηθεί τα τελευταία χρόνια στην ογκολογική περίθαλψη στην Ελλάδα και ποιες είναι οι επόμενες προκλήσεις για την ΕΟΠΕ;
Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει βελτιώσεις στην καθημερινή κλινική πρακτική της ογκολογίας στη χώρα μας. Έχει ενισχυθεί η εμπειρία των κέντρων, έχει αυξηθεί η συμμετοχή σε διεθνείς κλινικές μελέτες, ενώ οι ογκολογικές ομάδες λειτουργούν πλέον πιο οργανωμένα και διεπιστημονικά.
Παράλληλα, η χρήση θεραπευτικών πρωτοκόλλων και η μεγαλύτερη ενσωμάτωση της τεκμηριωμένης ιατρικής έχουν συμβάλει σε πιο ορθολογική και ποιοτική φροντίδα των ασθενών. Στην ίδια κατεύθυνση, η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και ηλεκτρονικών συστημάτων συμβάλλει στη βελτίωση της διαχείρισης των ασθενών και της καθημερινής λειτουργίας των μονάδων.
Ωστόσο, είναι σημαντικό η ψηφιοποίηση να συνοδευτεί από ουσιαστική απλοποίηση διαδικασιών, ώστε να μειωθεί η επιβάρυνση των επαγγελματιών υγείας και να αποφευχθεί η μεταφορά της γραφειοκρατίας σε ψηφιακή μορφή.
Οι προκλήσεις παραμένουν κυρίως σε επίπεδο λειτουργίας του συστήματος. Η ΕΟΠΕ έχει προτείνει στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως:
- την ολοήμερη λειτουργία των μονάδων ημερήσιας νοσηλείας, ώστε να μειωθούν οι καθυστερήσεις και να βελτιωθεί η ποιότητα της φροντίδας.
- την κοστολόγηση της αντινεοπλασματικής θεραπείας ως ιατρικής πράξης, που θα επιτρέψει τη βιώσιμη και αποδοτική λειτουργία των ογκολογικών υπηρεσιών
- και τη διασφάλιση ότι η συνταγογράφηση των αντικαρκινικών θεραπειών γίνεται από ιατρούς με ειδικότητα στην Παθολογική Ογκολογία, ώστε να διατηρείται υψηλό επίπεδο ποιότητας και ασφάλειας.
Η επόμενη φάση για την ογκολογία στην Ελλάδα δεν είναι μόνο η πρόοδος της επιστήμης, αλλά η καλύτερη οργάνωση της καθημερινής φροντίδας, με αξιοποίηση των ψηφιακών δυνατοτήτων και με στόχο ένα σύστημα πιο αποδοτικό, λειτουργικό και φιλικό για τον ασθενή.
Η Ελλάδα θεωρείται χώρα που εξασφαλίζει γρήγορη πρόσβαση σε καινοτόμα ογκολογικά φάρμακα. Πώς συνεργάζεται η επιστημονική κοινότητα με την Πολιτεία για να διατηρηθεί αυτό το υψηλό επίπεδο πρόσβασης σε επαναστατικές θεραπείες, όπως αυτές της ανοσο-ογκολογίας, για τους ασθενείς μας;
Η Ελλάδα έχει καταφέρει να διατηρήσει ένα σχετικά ικανοποιητικό επίπεδο πρόσβασης σε καινοτόμες ογκολογικές θεραπείες, συμπεριλαμβανομένων των θεραπειών της ανοσο-ογκολογίας, κάτι που αποτελεί σημαντική κατάκτηση για το σύστημα υγείας.
Ωστόσο, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν καθυστερήσεις και διοικητικά εμπόδια στην πλήρη και ομοιόμορφη πρόσβαση, ιδιαίτερα σε σχέση με τον χρόνο ενσωμάτωσης νέων θεραπειών στην κλινική πράξη.
Για να διατηρηθεί και να ενισχυθεί το επίπεδο αυτό, απαιτείται ένα πιο αποτελεσματικό και προβλέψιμο πλαίσιο αξιολόγησης και αποζημίωσης, με σαφή χρονοδιαγράμματα και λιγότερη γραφειοκρατία.
Η συνεργασία της επιστημονικής κοινότητας με την Πολιτεία είναι κρίσιμη, μέσα από την παροχή τεκμηριωμένων δεδομένων, την ανάπτυξη θεραπευτικών πρωτοκόλλων και τη συμβολή στον εξορθολογισμό της χρήσης των θεραπειών.
Τελικά, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η διαθεσιμότητα της καινοτομίας, αλλά η έγκαιρη, ισότιμη και βιώσιμη πρόσβαση σε αυτή για όλους τους ασθενείς.
Γίνεται μια μεγάλη προσπάθεια για την ενσωμάτωση των βιοδεικτών στη διαγνωστική διαδικασία. Πώς η θεσμοθέτηση και η αποζημίωσή τους θα βοηθήσει το σύστημα υγείας να γίνει πιο αποδοτικό, ξεκλειδώνοντας τις δυνατότητες της Ανοσο-ογκολογίας και στοχεύοντας ακριβώς στη θεραπεία που χρειάζεται ο κάθε ασθενής;
Οι βιοδείκτες αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης ογκολογίας και βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή της εξατομικευμένης θεραπείας.
Η αποζημίωση των βιοδεικτών επιτρέπει την καλύτερη επιλογή θεραπείας, την αποφυγή άσκοπων παρεμβάσεων και τη βέλτιστη αξιοποίηση των πόρων του συστήματος υγείας. Ιδιαίτερα στις στοχεύουσες θεραπείες, η σωστή επιλογή του ασθενούς είναι καθοριστική.
Η πρόσφατη ανανέωση της λίστας των αποζημιούμενων βιοδεικτών αποτελεί ένα θετικό και σημαντικό βήμα, το οποίο η ΕΟΠΕ έχει καλωσορίσει. Ωστόσο, είναι εξίσου σημαντικό να διασφαλιστεί η άμεση και πλήρης κλινική εφαρμογή αυτών των αποφάσεων, ώστε να μην υπάρχει απόσταση μεταξύ θεσμικού πλαισίου και καθημερινής πράξης.
Παράλληλα, η ενσωμάτωση των βιοδεικτών στο σύστημα υγείας πρέπει να συνοδεύεται από ποιοτικό έλεγχο των εργαστηρίων, ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων και η εμπιστοσύνη των κλινικών αποφάσεων.
Για την ΕΟΠΕ, η πρόσβαση στους βιοδείκτες πρέπει να είναι έγκαιρη, ισότιμη και ποιοτικά διασφαλισμένη, ώστε κάθε ασθενής να λαμβάνει τη θεραπεία που πραγματικά χρειάζεται.
Οι κλινικές μελέτες προσφέρουν μια μοναδική ευκαιρία πρόσβασης σε θεραπείες του μέλλοντος. Με ποιον τρόπο μπορούμε να ενθαρρύνουμε περισσότερους ασθενείς και γιατρούς να συμμετέχουν σε ερευνητικά πρωτόκολλα εντός των ελληνικών νοσοκομείων;
Οι κλινικές μελέτες αποτελούν ταυτόχρονα επιστημονική ευκαιρία, αναπτυξιακό εργαλείο και σημαντική δυνατότητα πρόσβασης των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες.
Για να ενισχυθούν στην Ελλάδα, απαιτείται:
- απλοποίηση διαδικασιών,
- σταθερό και προβλέψιμο θεσμικό πλαίσιο και
- ενίσχυση των ερευνητικών δομών.
Παράλληλα, η δημιουργία μιας οργανωμένης και εύκολα προσβάσιμης βάσης διαθέσιμων κλινικών μελετών θα μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά στην ενημέρωση και την ένταξη περισσότερων ασθενών, διευκολύνοντας τόσο τους ίδιους όσο και τους θεράποντες ιατρούς.
Ταυτόχρονα, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι και η ιατρική κοινότητα έχει ρόλο σε αυτή την προσπάθεια. Η ενεργή ενημέρωση των ασθενών και η συστηματική διερεύνηση της δυνατότητας ένταξης σε κλινικές μελέτες θα πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής κλινικής πρακτικής.
Η Ελλάδα διαθέτει ισχυρό επιστημονικό δυναμικό και σημαντική συμμετοχή σε διεθνείς μελέτες. Με καλύτερη οργάνωση και συντονισμό, μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω τη θέση της στον ευρωπαϊκό ερευνητικό χάρτη.
Πέρα από την ιατρική φροντίδα, η ΕΟΠΕ δίνει μεγάλη έμφαση στην εκπαίδευση και την ενημέρωση. Πώς οραματίζεστε τη σχέση γιατρού-ασθενούς στο νέο περιβάλλον της «συμμετοχικής λήψης αποφάσεων»;
Η σύγχρονη ογκολογία απαιτεί μια πιο ενεργή συμμετοχή του ασθενούς. Η συμμετοχική λήψη αποφάσεων ενισχύει την εμπιστοσύνη και βελτιώνει την ποιότητα της φροντίδας.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος του παθολόγου-ογκολόγου είναι καθοριστικός, όχι μόνο στη θεραπευτική επιλογή αλλά και στη συνολική καθοδήγηση του ασθενούς.
Η ΕΟΠΕ επενδύει στην εκπαίδευση των ιατρών και στην ενίσχυση της επικοινωνίας με τους ασθενείς, γιατί η ποιότητα της φροντίδας δεν είναι μόνο θέμα θεραπείας, αλλά και σχέσης.
Συμπερασματικά θα έλεγα ότι η Ελλάδα έχει κάνει σημαντικά βήματα στην Ογκολογία. Το επόμενο ζητούμενο είναι ένα σύστημα πιο οργανωμένο, πιο προβλέψιμο και πιο αποδοτικό. Γιατί τελικά, η καινοτομία έχει αξία μόνο όταν φτάνει -έγκαιρα, ισότιμα και με συνέπεια- στον ασθενή.
