Από φάρμακο για τον διαβήτη και την απώλεια βάρους, το Ozempic βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της έρευνας για τη μακροζωία. Οι πρώτες μελέτες δημιουργούν προσδοκίες, αλλά απέχουν πολύ από το να επιβεβαιώσουν ότι επιβραδύνει τη γήρανση.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ των New York Times, μια θεωρία σύμφωνα με την οποία τα φάρμακα GLP-1, όπως το Ozempic ή το Zepbound, ενδέχεται να βοηθήσουν τους ανθρώπους να ζήσουν περισσότερο, κυκλοφορεί εδώ και αρκετά χρόνια μεταξύ των biohackers και των ερευνητών που ασχολούνται με τη γήρανση. Τα διαδικτυακά φαρμακεία διαθέτουν ήδη στην αγορά ειδικά παρασκευασμένες εκδόσεις των φαρμάκων αυτών, με σκοπό, όπως ισχυρίζονται, την παράταση της διάρκειας της υγιούς ζωής. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, η ακαδημαϊκή έρευνα σχετικά με την υπόθεση αυτή είναι ελάχιστη.
Μία από τις πρώτες μελέτες που εξέτασαν αυτή την υπόθεση δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα. Η μελέτη έδειξε ότι, μεταξύ των ατόμων με HIV και λιποϋπερτροφία (λιπώδεις αποθέσεις που αναπτύσσονται κάτω από το δέρμα), η λήψη σεμαγλουτίδης (το φάρμακο που περιέχεται στο Ozempic) για οκτώ μήνες φάνηκε να επιβραδύνει τη βιολογική γήρανση των συμμετεχόντων, σύμφωνα με εξετάσεις αίματος που μετρούν βιοδείκτες σχετιζόμενους με την ηλικία. Τα άτομα με HIV παρουσιάζουν επιταχυνόμενη γήρανση λόγω της λοίμωξης, οπότε αποτελούν έναν κατάλληλο πληθυσμό για τη διεξαγωγή ερευνών σχετικών με τη γήρανση, δήλωσε ο Michael Corley, αναπληρωτής καθηγητής ιατρικής στο Stein Institute for Research on Aging του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης.
Η δοκιμή ήταν προκαταρκτική, αλλά «μας έδωσε την ευκαιρία να πούμε: “Yπάρχει κάποιο σημάδι εδώ που να δικαιολογεί όλη αυτή τη φασαρία;”», είπε ο Δρ Corley.
Αυτή η δημοτικότητα πηγάζει από διάφορα στοιχεία. Πρώτον, υπάρχουν εκτενείς έρευνες που αποδεικνύουν ότι οι GLP-1 βελτιώνουν τη μεταβολική υγεία των ανθρώπων, συμβάλλοντας στη ρύθμιση των επιπέδων ινσουλίνης και σακχάρου στο αίμα και προκαλώντας απώλεια βάρους. Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι ωφελούν επίσης την καρδιαγγειακή, ηπατική και νεφρική υγεία.
Επειδή τα φάρμακα αυτά προσφέρουν προστασία από παθήσεις όπως ο διαβήτης και οι καρδιαγγειακές παθήσεις, οι οποίες συγκαταλέγονται μεταξύ των κύριων αιτιών θανάτου, θα ήταν ήδη λογικό να αποκαλούμε τα GLP-1 «φάρμακα μακροζωίας».
«Οι αγωνιστές του GLP-1 μειώνουν τη συχνότητα εμφάνισης ασθενειών που σχετίζονται με τη γήρανση και συνδέονται με τη μείωση του προσδόκιμου ζωής», δήλωσε ο Δρ. Nicolas Musi, διευθυντής του Κέντρου Διαβήτη και Γήρανσης στο Cedars-Sinai του Λος Άντζελες. «Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι ενδεχομένως θα αυξήσουν επίσης το προσδόκιμο ζωής και θα είναι ευεργετικά για τη μακροζωία», πρόσθεσε.
Ένας άλλος λόγος για τον οποίο οι ειδικοί πιστεύουν ότι αυτά τα φάρμακα ενδέχεται να αυξάνουν τη μακροζωία είναι ο τρόπος με τον οποίο επηρεάζουν την κυτταρική υγεία. Η μεταβολική υγεία και η γήρανση συνδέονται στενά, οπότε τα φάρμακα που μεταβάλλουν τους μηχανισμούς που εμπλέκονται στο μεταβολισμό μπορεί επίσης να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο γερνάει ο οργανισμός. «Πολλές από αυτές τις οδούς που ρυθμίζονται από τα φάρμακα για τον διαβήτη είναι επίσης κεντρικές οδοί που ελέγχουν τη γήρανση και τη μακροζωία», δήλωσε ο Δρ. Musi. (Άλλα φάρμακα για τη θεραπεία του διαβήτη, όπως η μετφορμίνη και μια κατηγορία γνωστή ως αναστολείς SGLT2, μελετώνται επίσης για τη μακροζωία, αν και τα στοιχεία μέχρι στιγμής είναι ανάμεικτα.)
Τα GLP-1 φαίνεται να επηρεάζουν άλλες θεμελιώδεις κυτταρικές αλλαγές που συμβαίνουν με τη γήρανση, κυρίως τη φλεγμονή. «Γνωρίζουμε ότι έχουν σημαντική αντιφλεγμονώδη δράση και γνωρίζουμε ότι η φλεγμονή είναι ένας από τους παράγοντες που επιταχύνουν τη γήρανση», δήλωσε ο Δρ. Thomas Blackwell, καθηγητής γενικής εσωτερικής ιατρικής στο Ιατρικό Τμήμα του Πανεπιστημίου του Τέξας στο Γκάλβεστον.
Όλα αυτά ακούγονται ελπιδοφόρα, αλλά οι ερευνητές επισημαίνουν ότι υπάρχει μια τεράστια επιφύλαξη: προς το παρόν υπάρχουν ελάχιστα έως καθόλου δεδομένα σχετικά με το αν τα φάρμακα αυτά θα ωφελήσουν άτομα που είναι μεταβολικά υγιή.
Δεν υπάρχουν καν διαθέσιμα στοιχεία για το αν τα φάρμακα αυτά παρατείνουν τη διάρκεια ζωής σε υγιή τρωκτικά. Ο Δρ Ρίτσαρντ Μίλερ, καθηγητής παθολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, ο οποίος διευθύνει εκεί ένα εκτεταμένο πρόγραμμα δοκιμών πιθανών αντιγηραντικών φαρμάκων σε ποντίκια, δήλωσε ότι αυτό οφείλεται κυρίως σε ζητήματα υλικοτεχνικής υποστήριξης. Τα GLP-1 που διατίθενται σήμερα είτε δεν δρουν στα ποντίκια με τον ίδιο τρόπο όπως στους ανθρώπους, είτε μπορούν να χορηγηθούν μόνο μέσω ένεσης, και η εφαρμογή εβδομαδιαίων ενέσεων στα ποντίκια για χρόνια δεν είναι πρακτική.
Υπάρχουν επίσης ανησυχίες ότι τα GLP-1 επηρεάζουν αρνητικά την υγεία με τρόπους που σχετίζονται ιδιαίτερα με τη γήρανση. Πιο συγκεκριμένα, τα φάρμακα αυτά μπορούν να προκαλέσουν κάποια απώλεια μυϊκής μάζας, ένα σημαντικό πρόβλημα για τους ηλικιωμένους που συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ευθραυστότητας. Η ταχεία απώλεια βάρους μπορεί επίσης να οδηγήσει σε μείωση της οστικής πυκνότητας και σε αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης.
Τέλος, έχουν ξεκινήσει μερικές κλινικές δοκιμές που εξετάζουν τα GLP-1 σε διάφορους βιοδείκτες γήρανσης, όπως τα επίπεδα φλεγμονής και τα βιολογικά ρολόγια γήρανσης, καθώς και σε λειτουργικές ικανότητες όπως η δύναμη και η ταχύτητα βάδισης. Ωστόσο, τουλάχιστον μία από τις μελέτες δεν θα διεξαχθεί σε υγιείς ηλικιωμένους, καθώς οι συμμετέχοντες πρέπει να πληρούν τα κριτήρια για τη λήψη συνταγής για τα φάρμακα απώλειας βάρους, ανέφερε ο Δρ. Blackwell, ο οποίος ηγείται της δοκιμής. Πρόσθεσε όμως ότι τα κριτήρια αυτά — για παράδειγμα, δείκτης μάζας σώματος 27 ή μεγαλύτερος και σχετική πάθηση, όπως η υπέρταση — αντανακλούν την κατάσταση «πολλών Αμερικανών».
Προς το παρόν, οι ειδικοί γενικά δεν συνιστούν τη χρήση φαρμάκων εκτός ενδείξεων με σκοπό τη μακροζωία. «Σε ασθενείς που κατά τα άλλα είναι υγιείς, αυτή τη στιγμή, πιστεύω ότι είναι πρόωρο, καθώς δεν υπάρχουν δεδομένα από προκλινικές ή κλινικές μελέτες που να το δικαιολογούν», δήλωσε ο Δρ. Musi. Στην περίπτωση του Δρ. Blackwell, το μήνυμα φαινόταν να είναι: «Κάνε ό,τι λέω, όχι ό,τι κάνω». Ο ίδιος λαμβάνει τιρζεπατίδη (το φάρμακο που περιέχεται στο Zepbound) τον τελευταίο χρόνο με στόχο την επιβράδυνση της γήρανσης. «Ξέρω αν αυτό είναι το σωστό; Όχι», είπε. «Το συνιστώ στους ασθενείς; Όχι.» «Αυτή είναι η δική μου προσωπική απόφαση», πρόσθεσε.
