Αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μιας ιδιαίτερα επιθετικής μορφής καρκίνου του μαστού ενδέχεται να αντιμετωπίζουν οι γυναίκες που έχουν υψηλότερες συγκεντρώσεις δύο ευρέως διαδεδομένων περιβαλλοντικών χημικών ουσιών στο αίμα τους, σύμφωνα με νέα έρευνα των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ (NIH).
Η μελέτη εντόπισε συσχέτιση μεταξύ των ουσιών PFOA (υπερφθοροοκτανοϊκό οξύ) και PFOS (υπερφθοροοκτανοσουλφονικό οξύ) και του ορμονοϋποδοχέα – αρνητικού καρκίνου του μαστού (ER-negative), μιας μορφής που χαρακτηρίζεται από πιο επιθετική συμπεριφορά και δυσμενέστερη πρόγνωση. Αντίθετα, δεν διαπιστώθηκε σαφής συσχέτιση των συγκεκριμένων ουσιών με τον συνολικό κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού.
Τα PFOA και PFOS ανήκουν στη μεγάλη οικογένεια των υπερ- και πολυφθοριωμένων αλκυλιωμένων ουσιών (PFAS), οι οποίες είναι γνωστές ως «παντοτινά χημικά» (forever chemicals), καθώς διασπώνται εξαιρετικά δύσκολα στο περιβάλλον και μπορούν να συσσωρεύονται στον ανθρώπινο οργανισμό για πολλά χρόνια. Έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως σε διάφορα καθημερινά καταναλωτικά προϊόντα, αντικολλητικά σκεύη, καλλυντικά, αδιάβροχα κλπ, γεγονός που καθιστά την έκθεση του πληθυσμού ιδιαίτερα διαδεδομένη.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις PFOA στο αίμα παρουσίαζαν κατά 67% υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης ER-negativeκαρκίνου του μαστού σε σύγκριση με εκείνες που είχαν τα χαμηλότερα επίπεδα. Για το PFOS, η αντίστοιχη αύξηση έφτανε το 93%, δηλαδή σχεδόν διπλάσια συχνότητα εμφάνισης της συγκεκριμένης μορφής καρκίνου. Τα ποσοστά αυτά εκφράζουν σχετικές διαφορές μεταξύ των ομάδων και όχι την απόλυτη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου σε μια γυναίκα.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Clinical Oncology και βασίστηκε σε δεδομένα της μεγάλης αμερικανικής μελέτης Sister Study, που πραγματοποιήθηκε από το Εθνικό Ινστιτούτο Περιβαλλοντικών Επιστημών Υγείας (NIEHS). Στη μελέτη συμμετείχαν 50.884 γυναίκες ηλικίας 35-74 ετών από τις ΗΠΑ και το Πουέρτο Ρίκο, οι οποίες δεν είχαν διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού κατά την έναρξη της έρευνας, αλλά είχαν τουλάχιστον μία αδελφή με ιστορικό της νόσου.
Για τις ανάγκες της συγκεκριμένης ανάλυσης εξετάστηκαν στοιχεία από 1.609 γυναίκες που εμφάνισαν στη συνέχεια καρκίνο του μαστού και 2.269 γυναίκες της ομάδας σύγκρισης. Οι επιστήμονες μέτρησαν τις συγκεντρώσεις 17 διαφορετικών ουσιών PFAS σε δείγματα αίματος που είχαν συλλεχθεί αρκετά χρόνια πριν από τη διάγνωση, προκειμένου να αξιολογήσουν τη σχέση μεταξύ της προηγούμενης έκθεσης και της μετέπειτα εμφάνισης της νόσου.
Ένα σημαντικό ερώτημα που προκύπτει αφορά τους βιολογικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων οι συγκεκριμένες ουσίες ενδέχεται να επηρεάζουν την ανάπτυξη του καρκίνου. Επειδή η ισχυρότερη συσχέτιση παρατηρήθηκε σε όγκους χωρίς υποδοχείς οιστρογόνων, οι ερευνητές εκτιμούν ότι πιθανόν να εμπλέκονται μηχανισμοί ανεξάρτητοι από την ορμονική σηματοδότηση, όπως μεταβολές στη γονιδιακή δραστηριότητα ή στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Ωστόσο, οι υποθέσεις αυτές δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί.
Παρότι τα PFOA και PFOS έχουν σε μεγάλο βαθμό αποσυρθεί από την παραγωγή και αντικατασταθεί από νεότερες χημικές ουσίες, εξακολουθούν να ανιχνεύονται στον οργανισμό των περισσότερων ανθρώπων, εξαιτίας της μεγάλης περιβαλλοντικής τους ανθεκτικότητας. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η έκθεση σε PFAS μπορεί ενδεχομένως να περιοριστεί και ότι η καλύτερη κατανόηση των επιπτώσεών τους θα μπορούσε να συμβάλει στην πρόληψη.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν, ωστόσο, ότι η μελέτη καταδεικνύει συσχέτιση και όχι σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Απαιτούνται περαιτέρω έρευνες για να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα, να διερευνηθούν οι επιπτώσεις των νεότερων χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα των PFOA και PFOS και να αποσαφηνιστεί ο πιθανός ρόλος τους στην εμφάνιση επιθετικών μορφών καρκίνου του μαστού.
