Για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, το «Χέρι του Θεού» και το αξεπέραστο «γκολ του αιώνα» του Ντιέγκο Μαραντόνα καθόριζαν την ψυχή, το πάθος και την ποδοσφαιρική ταυτότητα της Αργεντινής. Σήμερα, όμως, τα δεδομένα έχουν αλλάξει. Ο Λιονέλ Μέσι δεν βρίσκεται πια στη σκιά του Ντιέγκο: έχει κατακτήσει τη δική του θέση στην ιστορία και, για πολλούς, έχει πλέον ξεπεράσει τον μεγαλύτερο μύθο του αργεντίνικου ποδοσφαίρου.
Όπως αναφέρει ο Guardian, η εντυπωσιακή νίκη της Αργεντινής με 2-1 επί της Αγγλίας στον ημιτελικό του Μουντιάλ ανέδειξε μια ανανεωμένη ομάδα, η οποία θα αντιμετωπίσει την Ισπανία στον μεγάλο τελικό της Κυριακής, έχοντας ως βασικό όπλο κάτι απλό αλλά πανίσχυρο: το εξαιρετικό ποδόσφαιρο.
«Για το αγγλικό ποδόσφαιρο αυτή η ήττα είναι πιο οδυνηρή από το “Χέρι του Θεού”», υποστηρίζει ο 79χρονος συγγραφέας και φιλόσοφος Τομάς Αμπραάμ, ένας άνθρωπος που έχει αφιερώσει τη ζωή του στη μελέτη της κοινωνίας και της ανθρώπινης φύσης, αλλά διατηρεί ως μεγαλύτερο πάθος του το ποδόσφαιρο.
Όπως εξηγεί, οι Άγγλοι θεωρούν ακόμη το γκολ του 1986 δεν μετρούσε. Αυτή τη φορά, όμως, η πληγή είναι βαθύτερη, επειδή η εθνική τους ομάδα ηττήθηκε από έναν ανώτερο αντίπαλο, σε έναν αγώνα που επιθυμούσε ιδιαίτερα να κερδίσει.
Από την αμφισβήτηση στην καθολική αποδοχή
Για πολλά χρόνια, ένα μεγάλο μέρος της αργεντίνικης κοινωνίας αντιμετώπιζε τον Μέσι με καχυποψία, παραμένοντας προσκολλημένο στον μύθο του Μαραντόνα. Ο Μέσι δεν μπορούσε απλώς να είναι ο εαυτός του: έπρεπε διαρκώς να αποδεικνύει ότι μπορούσε να γίνει ο νέος Ντιέγκο.
Την ώρα που ολόκληρος ο κόσμος ονειρευόταν να διαθέτει έναν ποδοσφαιριστή όπως ο Μέσι, πολλοί Αργεντινοί υποστήριζαν ότι θα λύγιζε μόλις ερχόταν αντιμέτωπος με σκληρούς αμυντικούς και τις απαιτήσεις του νοτιοαμερικανικού ποδοσφαίρου.
Η μεγαλύτερη νίκη του Μέσι, επομένως, δεν είναι μόνο όσα έχει κατακτήσει μέσα στο γήπεδο. Είναι ότι έπαψε να αξιολογείται μέσα από το φίλτρο του Μαραντόνα και κέρδισε την καθολική αναγνώριση και αγάπη των συμπατριωτών του.
Ο Μαραντόνα δεν υπήρξε απλώς ένας σπουδαίος ποδοσφαιριστής. Αποτέλεσε την ίδια την ενσάρκωση μιας συγκεκριμένης εκδοχής της αργεντίνικης ταυτότητας: της περήφανης, αλαζονικής και εκρηκτικής Αργεντινής, η οποία ήταν πεπεισμένη ότι προοριζόταν να γίνει παγκόσμια δύναμη.
Γι’ αυτό και ο Ντιέγκο θεωρούσε ότι είχε το δικαίωμα να εκφράζει άποψη για τα πάντα: από τον Τζορτζ Μπους και τον Πάπα μέχρι τη FIFA, τον Φιντέλ Κάστρο και τον Ούγκο Τσάβες. Μπορούσε μέσα σε λίγους μήνες να αγαπήσει και να μισήσει το ίδιο πρόσωπο, να πει κάτι και αργότερα το ακριβώς αντίθετο.
Υπήρξε ένας άνθρωπος με τεράστιο ταλέντο και, πολλές φορές, μεγάλη καρδιά. Ταυτόχρονα, όμως, μπορούσε να προσβάλει, να πληγώσει, να επιτεθεί και να προκαλέσει.
Δύο διαφορετικές εκδοχές της Αργεντινής
Ο Μαραντόνα, παρά τη καταγωγή, είχε ιδιαίτερη ικανότητα στον λόγο. Κατανοούσε τη σημασία και το βάρος των λέξεων και διέθετε έναν αυθεντικό τρόπο έκφρασης.
Ο Μέσι είναι εντελώς διαφορετικός. Το λεξιλόγιό του είναι περιορισμένο, οι προτάσεις του σύντομες και ο δημόσιος λόγος του λιγότερο σύνθετος, αν και τα τελευταία χρόνια έχει βελτιωθεί αισθητά. Μέσα από αυτή την απλότητα, όμως, διαμόρφωσε μια νέα ποδοσφαιρική και εθνική ταυτότητα για την Αργεντινή.
Ο Κάρλος Μακ Άλιστερ, πρώην διεθνής που αγωνίστηκε δίπλα στον Μαραντόνα και πατέρας του Αλέξις Μακ Άλιστερ, εντοπίζει τη μεγαλύτερη διαφορά των δύο θρύλων στην προσωπική τους ζωή.
«Χάρη σε όσα ήταν και όσα έζησε ο Ντιέγκο, ο Μέσι μπόρεσε να γίνει αυτό που είναι σήμερα», αναφέρει. «Κατανόησε τι είχε συμβεί και βρήκε τον τρόπο να οδηγήσει το παιχνίδι στο επόμενο επίπεδο».
Το «Χέρι του Θεού» περνά στην ιστορία
Ένας ακόμη λόγος για τον οποίο το «Χέρι του Θεού» μοιάζει πλέον να ανήκει σε ένα συμβολικό ποδοσφαιρικό μουσείο είναι ο τρόπος με τον οποίο η Αργεντινή αντιμετώπισε τις έρευνες για τον θάνατο του Μαραντόνα, στις 25 Νοεμβρίου 2020.
Η δικαστική διαδικασία για τις συνθήκες του θανάτου του και το εάν αυτός θα μπορούσε να είχε αποτραπεί δεν κυριάρχησε στην επικαιρότητα ούτε προκάλεσε διαρκές ενδιαφέρον στην κοινή γνώμη. Ήταν σαν οι Αργεντινοί, νιώθοντας αμηχανία για τις σκληρές συνθήκες κάτω από τις οποίες έφυγε ο Ντιέγκο, να προτίμησαν να γυρίσουν διακριτικά σελίδα.
Και ποιος καλύτερος τρόπος υπήρχε από το να αγκαλιάσουν οριστικά τον Μέσι;
Μετά τη νίκη επί της Αγγλίας, ο Λέο αφιέρωσε συγκινητικά λόγια στον Μαραντόνα, ο οποίος στο παρελθόν τον είχε επικρίνει για την έλλειψη ηγετικών χαρακτηριστικών.
«Είμαι βέβαιος ότι ο Ντιέγκο το απολαμβάνει πολύ εκεί ψηλά. Ας το χαρεί, γιατί είναι ένα δώρο και για εκείνον», ανέφερε.
Ο αρθρογράφος της αργεντίνικης εφημερίδας «Clarín», Έκτορ Γκαμπίνι, σημείωσε ότι η συζήτηση για το «Χέρι του Θεού» μοιάζει πλέον με αναφορά στην ποδοσφαιρική προϊστορία.
Κανένας από τους παίκτες που αγωνίστηκαν στο πρόσφατο Αργεντινή–Αγγλία δεν είχε γεννηθεί όταν ο Μαραντόνα πέτυχε τα δύο αθάνατα γκολ του το 1986. Σε μια εποχή VAR, μάλιστα, πιθανότατα και τα δύο θα είχαν ακυρωθεί: το πρώτο για το χέρι του Ντιέγκο και το δεύτερο για φάουλ που είχε προηγηθεί πριν η μπάλα φτάσει στα πόδια του.
«Ο Μέσι τον ξεπέρασε»
Η πιο ηχηρή παραδοχή προέρχεται από τον Μαριάνο Ισραελίτ, έναν από τους στενότερους φίλους του Μαραντόνα.
«Ο Ντιέγκο ήταν ο μεγαλύτερος όλων, μέχρι ένα σημείο. Τώρα, όμως, ο Μέσι τον έχει ξεπεράσει. Όσα έχει πετύχει δεν μπορούν να ξεπεραστούν», δηλώνει.
Ο ίδιος συγκρίνει και τις συνθήκες μέσα στις οποίες έπαιξαν οι δύο ποδοσφαιριστές. Ο Μαραντόνα αγωνίστηκε σε μια Νάπολι που εξαρτιόταν σχεδόν ολοκληρωτικά από εκείνον, ενώ ο Μέσι βρέθηκε σε μια Μπαρτσελόνα γεμάτη αστέρια.
«Πρέπει να είμαστε ρεαλιστές και ειλικρινείς. Βγάζω το καπέλο στον Μέσι», καταλήγει.
Ο Ισραελίτ απορρίπτει, πάντως, τη διαχρονική κριτική των Άγγλων για το 1986, υπενθυμίζοντας τον αμφισβητούμενο τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 1966.
«Οι Άγγλοι δεν μπορούν να κατηγορούν τον Μαραντόνα ότι έκλεψε, όταν το μοναδικό Μουντιάλ που κατέκτησαν κρίθηκε με ένα γκολ που δεν ήταν γκολ», σημειώνει.
Η Αργεντινή δεν είναι πλέον μόνο ο Μέσι
Ενόψει του τελικού με την Ισπανία, ο Κάρλος Μακ Άλιστερ εκτιμά ότι η μεγάλη αλλαγή είναι πως η Αργεντινή δεν εξαρτάται πια αποκλειστικά από τον Μέσι, όπως συνέβαινε στην αρχή του τουρνουά.
«Έβλεπα μια ομάδα που αγωνιζόταν στο 60% των δυνατοτήτων της. Απέναντι στην Αγγλία έφτασε στο 90%. Με την Ισπανία θα πρέπει να παίξει στο 100%», αναφέρει.
Όπως επισημαίνει, η Αργεντινή είχε μέχρι πρότινος πάθος και ψυχή, αλλά της έλειπε η ποδοσφαιρική ποιότητα και η ακρίβεια στις κρίσιμες στιγμές. Στον ημιτελικό, όμως, κυριάρχησε απέναντι στην Αγγλία και έδειξε ότι έχει πλέον μεταμορφωθεί σε μια ολοκληρωμένη ομάδα.
Ο Ουρουγουανός δημοσιογράφος Εμιλιάνο Ερνάντες Περέιρα αποδίδει μεγάλο μέρος της κριτικής που δέχεται η Αργεντινή στη ζήλια των αντιπάλων της.
«Αυτή η ομάδα έχει όλα όσα θα ήθελα να διαθέτει η δική μου χώρα», αναφέρει. «Δεν είναι απλώς τυχερή. Είναι μια εξαιρετική ομάδα, με κάτι που δεν διαθέτει καμία άλλη».
Η εποχή κατά την οποία η Αργεντινή επιχειρούσε να καταλάβει τον Μέσι συγκρίνοντάς τον συνεχώς με τον Μαραντόνα φαίνεται να έχει τελειώσει. Ο Λέο δεν χρειάζεται πια να γίνει ο νέος Ντιέγκο. Έχει δημιουργήσει τη δική του Αργεντινή και ακόμη και οι πιο πιστοί φίλοι του Μαραντόνα αναγνωρίζουν πλέον ότι ανέβηκε ψηλότερα.
