Δεν έχει άρματα, δεν έχει σατιρικά γκρουπ, δεν έχει τη φαντασμαγορία της παρέλασης. Πρόκειται για μια παράδοση των Αποκριών που κρατάει εδώ και πολλά χρόνια, αλλά τα τελευταία δύο έχει μπει για τα καλά στα ραντάρ των απανταχού φασαίων.
Το τελευταίο Σάββατο της Αποκριάς (φέτος πέφτει στις 21 Φεβρουαρίου), στη συνοικία της Χάρμαινας στην Άμφισσα, αναβιώνει ένας παλιός θρύλος που μοιάζει βγαλμένος από γοτθικό παραμύθι: η Νύχτα των Στοιχειών.
Το 2025 συμπληρώθηκαν 30 χρόνια από τότε που το έθιμο αναβίωσε στη σύγχρονη μορφή του (από το 1995). Πρόκειται για ένα θεατρικό, σκοτεινό, σχεδόν κινηματογραφικό δρώμενο που προσελκύει περίπου 4.000 ανθρώπους κάθε χρόνο.
Εκεί που οι Απόκριες γίνονται θρύλος
Η ιστορία ξεκινά αιώνες πριν, όταν η συνοικία της Χάρμαινας ήταν ξακουστή για τα βυρσοδεψεία της.
Εκεί ζούσε ο Κωνσταντής, νεαρός βυρσοδέψης, ερωτευμένος με τη Λενιώ. Έφυγε για να πουλήσει τα δέρματά του έτσι ώστε να βγάλει χρήματα για τον γάμο τους.
Όταν, όμως, ο Κωνσταντής γύρισε, βρήκε την αγαπημένη του νεκρή, χτυπημένη από κεραυνό στην πηγή της Χάρμαινας. Μη αντέχοντας την απώλεια, αυτοκτόνησε. Η Εκκλησία δεν δέχθηκε να τον θάψει.
Κι έτσι, σύμφωνα με τον θρύλο, η ψυχή του έμεινε να περιπλανιέται στους δρόμους της πόλης. Μεταμορφώθηκε σε ανθρωπόμορφο τέρας, με μακριά χέρια και αλυσίδες που σερνόταν στα καλντερίμια της περιοχής.
Το «Στοιχειό της Χάρμαινας» προστάτευε τους ταμπάκηδες, πάλευε με άλλα στοιχειά και θρηνούσε έξω από τα σπίτια των ετοιμοθάνατων. Οι κάτοικοι κλείνονταν μέσα, περιμένοντας να περάσει. Λέγεται πως, μετά από χρόνια, συγχωρέθηκε.
Η πορεία που κάνει την πόλη να κοκκινίζει
Σήμερα, η ιστορία ζωντανεύει θεατρικά. Από τα σκαλιά του Αϊ Νικόλα ξεκινά η πορεία των στοιχειών.
Δάδες ανάβουν, τύμπανα χτυπούν, ουρλιαχτά και ήχοι από αλυσίδες σπάνε τη σιωπή. Το στοιχειό εμφανίζεται και πίσω του ακολουθούν νεράιδες, ξωτικά, κωδονοφόροι με τραγόμορφες στολές, παιδιά με μαυρισμένα τα πρόσωπα και κάθε λογής υπερφυσικά πλάσματα.
Η αφήγηση κορυφώνεται με τη «μάχη» των στοιχειών. Νικητής, πάντα, το Στοιχειό της Χάρμαινας. Και τότε, η ανατριχίλα μετατρέπεται σε γιορτή. Κρασί, σφυρίχτρες, χορός, τύμπανα.
Η πλατεία γεμίζει νέους: πολλοί έρχονται οργανωμένα από Αθήνα και άλλες πόλεις, μετατρέποντας το καρναβαλικό έθιμο σε εμπειρία-προορισμό.
Μια εμπειρία για όλο το τριήμερο της Αποκριάς
Το ωραίο είναι ότι η εμπειρία δεν σταματά εκεί. Το Σάββατο της Αποκριάς, μπορείς να το περάσεις στην Άμφισσα.
Σε απόσταση αναπνοής βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος Δελφών, για μια στάση με φόντο τον Παρνασσό και τον Κορινθιακό. Λίγο πιο πάνω, είναι η Αράχωβα για φαγητό ή μια βόλτα στο Χιονοδρομικό Κέντρο Παρνασσού.
Την Καθαρά Δευτέρα, κατεβαίνετε στο Γαλαξίδι για τα θρυλικά αλευρομουτζουρώματα. Πρόκειται για ένα από τα πιο κεφάτα και εξίσου ινσταγκραμικά έθιμα της χώρας, όπου μικροί και μεγάλοι γεμίζουν την παραλία με χρώμα και αλεύρι. Εδώ θα απολαύσετε και πολύ ωραία θαλασσινά.
