Αλλαγή σελίδας στο κληρονομικό δίκαιο έπειτα από σχεδόν οχτώ δεκαετίες. Το νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης για τις διαθήκες εισάγεται πλέον προς ψήφιση στη Βουλή και η εφαρμογή του αναμένεται γύρω στα μέσα του ερχόμενου Σεπτεμβρίου.
Οι νέες ρυθμίσεις αφορούν πολίτες και επιχειρήσεις. Στην αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει το νομοσχέδιο αναφέρεται ότι η επί δεκαετίες μη τροποποίηση κρίσιμων παραμέτρων είχε ως αποτέλεσμα το νομοθετικό πλαίσιο να μην ανταποκρίνεται σε πραγματικές συνθήκες και ανάγκες του κοινωνικού και οικονομικού βίου. Όπως ενδεικτικά, η παντελής έλλειψη προστασίας του συντρόφου σε ελεύθερη ένωση και η αδυναμία σύναψης κληρονομικών συμβάσεων με αιτία θανάτου.
Επίσης, αντιμετωπίζονται ζητήματα όπως ο παρακωλυτικός για την οικονομία εμπράγματος χαρακτήρας της νόμιμης μοίρας, ο μη διαχωρισμός της κληρονομιαίας περιουσίας από την ατομική περιουσία του κληρονόμου, κάτι που οδηγούσε σε ατέρμονες αποποιήσεις με αποτέλεσμα τη μη αποπληρωμή των χρεών…
Ακόμη, εισάγονται ρυθμίσεις για την ενίσχυση της προστασίας των συγγενών του κληρονομουμένου και των συνδεόμενων με αυτόν προσώπων, την καλύτερη διαχείριση της κληρονομιαίας περιουσίας, ειδικά σε περιπτώσεις που αφορούν σε ανήλικους.
Διαθήκες: Οι 8 μεγάλες αλλαγές στις κληρονομιές
Η «ακτινογραφία» του νομοσχεδίου και οι βασικότερες αλλαγές σύμφωνα με «ΤΑ ΝΕΑ» έχουν ως εξής:
1. Καθιερώνεται ο θεσμός της κληρονομικής σύμβασης αιτία θανάτου, με τη σύμβαση να καταρτίζεται ενώπιον συμβολαιογράφου με αυτοπρόσωπη παρουσία των συμβαλλομένων και με την ίδια πράξη να παρέχει τη δυνατότητα να διαθέσουν την περιουσία τους περισσότεροι.
2. Απλοποιείται η διαδικασία σύνταξης δημόσιας διαθήκης και κατάρτισης μυστικής διαθήκης με τη μείωση του αριθμού των παρόντων μαρτύρων. Προβλέπεται ειδική διαδικασία για τη δήλωση της βούλησης του διαθέτη σε περίπτωση σοβαρής αναπηρίας λόγου και εισάγεται ενιαίος τύπος διαθήκης σε έκτακτες περιπτώσεις.
3. Αναπροσαρμόζονται οι κανόνες της εξ αδιαθέτου διαδοχής. Αυξάνεται η κληρονομική μερίδα του επιζώντος συζύγου εάν υπάρχει ένα τέκνο, ο σύζυγος του κληρονομούμενου καλείται εφεξής ως κληρονόμος εξ αδιαθέτου στην τρίτη τάξη αντί στην πέμπτη τάξη που προβλέπεται σήμερα, δεν περιλαμβάνονται στις τάξεις της κληρονομικής διαδοχής πλέον η προπαππούδες και οι προγιαγιάδες του κληρονομούμενου, ενώ οι παππούδες και οι γιαγιάδες του κληρονομούμενου καθώς και τα τέκνα και η εγγονοί αυτού καλούνται στην 4η τάξη, αντί στην τρίτη που προβλέπεται σήμερα, αναγνωρίζεται υπό προϋποθέσεις η κατάταξη στην πέμπτη τάξη του προσώπου που συζούσε μόνιμα σε ελεύθερη ένωση με τον κληρονομούμενο, συνιστάται κληροδοσία εκ του νόμου υπέρ του προσώπου που είχε αναλάβει τη φροντίδα του κληρονομούμενου για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα πριν από το θάνατό του και καθορίζεται το αντικείμενο της κληροδοσίας.
4. Μεταβάλλεται η φύση της νόμιμης μοίρας και αυτή αναγνωρίζεται ως χρηματική αξίωση κατά του κληρονόμου ίση με το μισό της αξίας της εξ αδιαθέτου μερίδας, προσδιορίζεται δε ο χρόνος της παραγραφής της αξίωσης.
5. Καθιερώνεται με την κατάρτιση σύμβασης η δυνατότητα παραίτησης προσώπου από μελλοντικά δικαιώματα στην κληρονομιά του αντισυμβαλλομένου.
6. Ορίζεται ρητά ότι ο κληρονόμος δεν ευθύνεται με την ατομική του περιουσία για υποχρεώσεις της κληρονομιάς εκτός αν δηλώσει ότι θα διαχειρίζεται ελεύθερα την κληρονομιά ή συντρέχουν ειδικές περιπτώσεις.
7. Επέρχονται αλλαγές ως προς τον διορισμό των εκκαθαριστών και μεταξύ άλλων εκκαθαριστής της κληρονομιάς διορίζεται δικηγόρος, ο οποίος περιλαμβάνεται σε ειδικό κατάλογο που υπάρχει στο δικαστήριο της κληρονομίας, ενώ δεν μπορεί να διοριστεί ως εκκαθαριστής ο κληρονόμος και τα λοιπά μνημονευόμενα πρόσωπα.
Προβλέπεται ότι ο κληρονόμος ευθύνεται και με την ατομική του περιουσία σε περίπτωση επιχείρησης πράξεων.
Ορίζεται ρητά ότι ο εκτελεστής της διαθήκης εφόσον προβεί σε επιχείρηση πράξεων, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση του κληρονόμου ή χωρίς τη συναίνεσή του ή χωρίς την άλλη του δικαστηρίου ευθύνεται ο ίδιος με τις υποχρεώσεις της κληρονομιάς.
8. Διευρύνεται η προστασία της προσωπικότητας μετά θάνατον μέσω αναγνώρισης δικαιώματος σε κληρονόμους από διάταξης τελευταίας βούλησης.
