Καθώς το μπλόκο στις προμήθειες καυσίμων λόγω του πολέμου στο Ιράν και του επακόλουθου κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ έχει προκαλέσει διεθνή ενεργειακή ασφυξία, οι Βλαντιμίρ Πούτιν και Σι Τζινπινγκ προωθούν μια στρατηγικής σημασίας συμφωνία που θα μπορούσε να αλλάξει τον ενεργειακό χάρτη.
Ο Ρώσος Πρόεδρος ταξιδεύει σήμερα Τρίτη στο Πεκίνο για συνομιλίες με τον Κινέζο ομόλογό του. Οι δύο στενοί σύμμαχοι θα έχουν την πρώτη τους συνάντηση για φέτος και ο πόλεμος στο Ιράν διαμορφώνει τις συνθήκες ώστε Μόσχα και Πεκίνο να ενισχύσουν τους ενεργειακούς δεσμούς τους.
Στο επίκεντρο των σχεδιασμών βρίσκεται ο αγωγός Power of Siberia 2 (PS2), δυναμικότητας 50 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως. Πρόκειται για τα ρωσικά κοιτάσματα που παλαιότερα εξυπηρετούσαν την Ευρώπη και πλέον μπορούν να ανακατευθυνθούν προς την Κίνα, η οποία έχει πληγεί σημαντικά από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, του θαλάσσιου περάσματος από το οποίο υπό κανονικές συνθήκες περνούσε το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το Πεκίνο είναι ένας από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς καυσίμων από την Τεχεράνη. Συγκεκριμένα, το ένα τρίτο των εισαγωγών πετρελαίου της και το 25% των εισαγωγών φυσικού αερίου διέρχονταν από τα Στενά του Ορμούζ, ωστόσο οι ροές έχουν περιοριστεί – σχεδόν μηδενιστεί – και η κινεζική ηγεσία αναζητά εναλλακτικές.
Ο αγωγός Power of Siberia 2 θα συνδέει τη Ρωσία με την Κίνα, έχοντας τη δυνατότητα να προσφέρει μεγάλες ποσότητες ζωτικής σημασίας καυσίμων και μάλιστα σε πλεονεκτικές τιμές, λόγω της συμμαχίας Μόσχας – Πεκίνου. Κινέζοι αξιωματούχοι, το τελευταίο διάστημα, εκφράζουν μεγάλο ενδιαφέρον για την επιτάχυνση των συνομιλιών και το θέμα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της συνάντηση Σι – Πούτιν. Το έργο του αγωγού φυσικού αερίου «βρίσκεται στην ατζέντα και είμαστε δεσμευμένοι να το συζητήσουμε σοβαρά», δήλωσε τη Δευτέρα ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Κρεμλίνου, Γιούρι Ουσακόφ. «Πιστεύω ότι το θέμα αυτό θα συζητηθεί με μεγάλη λεπτομέρεια μεταξύ των ηγετών», πρόσθεσε.
Σημειώνεται πως οι Κινέζοι αξιωματούχοι έχουν δείξει το τελευταίο διάστημα ενδιαφέρον τόσο για την επέκταση των χερσαίων διαδρομών μεταφοράς, όσο και της Αρκτικής Βόρειας Θαλάσσιας Οδού. Η δε Ρωσία είναι ήδη ο μεγαλύτερος προμηθευτής αργού πετρελαίου της Κίνας, καλύπτοντας το 20% των εισαγωγών της. Μάλιστα το Πεκίνο έχει αυξήσει τις εισαγωγές κατά 35% φέτος.
Ο πόλεμος στη Ρωσια έδωσε επιπλέον ώθηση στην Κίνα να διαφοροποιήσει τις ενεργειακές της προμήθειες, δήλωσε στους Financial Times ο Βασίλι Κάσιν, καθηγητής στην Ανώτατη Σχολή Οικονομικών της Μόσχας. Οι συνομιλίες μεταξύ Πούτιν και Σι αναμένεται να διεξαχθούν την Τετάρτη με τον Ρώσο ηγέτη να συνοδεύεται από οκτώ υπουργούς, τη διοικήτρια της Κεντρικής Τράπεζας της χώρας Ελβίρα Ναμπιούλινα, καθώς και επικεφαλής κρατικών εταιρειών και μεγάλων επιχειρήσεων. Ο Πούτιν δήλωσε στις 9 Μαΐου ότι «σχεδόν όλα τα βασικά ζητήματα» σχετικά με τη συνεργασία σε φυσικό αέριο και πετρέλαιο έχουν συμφωνηθεί με την Κίνα. «Αν καταφέρουμε να τα οριστικοποιήσουμε και να ολοκληρώσουμε τη διαδικασία κατά τη διάρκεια της επίσκεψης, θα είμαι πολύ ικανοποιημένος», είπε.
Μια «win – win» ενεργειακή συμφωνία
Η προώθηση της συμφωνίας χαρακτηρίζεται ως μια «win – win» εξέλιξη για τις δύο πλευρές. Η Ρωσία, που συνεχίζει τον πόλεμο με την Ουκρανία, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το εμπόριο με την Κίνα για να περιορίσει τον αντίκτυπο των δυτικών κυρώσεων. Από την άλλη, το Πεκίνο επιδιώκει μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια μετά τον πόλεμο που κήρυξε ο Τραμπ στο Ιράν, καθώς αναλυτές εκτιμούν πως ακόμη και εάν τελικά επέλθει ο τερματισμός της σύγκρουσης, υπάρχουν σοβαρές αμφιβολίες κατά πόσο είναι εφικτή η επιστροφή στην προπολεμική κανονικότητα.
Ο Γιούρι Ουσάκοφ, σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Ρώσου προέδρου, τόνισε ότι οι θέσεις Ρωσίας και Κίνας στην εξωτερική πολιτική είναι «ουσιαστικά ταυτόσημες» και οι σχέσεις τους βρίσκονται σε «πρωτοφανώς υψηλό επίπεδο». «Στο φόντο της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η Ρωσία διατηρεί τον ρόλο αξιόπιστου προμηθευτή ενεργειακών πόρων και η Κίνα εκείνον του υπεύθυνου καταναλωτή», υπογράμμισε.
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή «ενισχύει τις σχέσεις Ρωσίας-Κίνας, ενδυναμώνοντας τον ρόλο της Ρωσίας ως βασικού προμηθευτή πρώτων υλών για την Κίνα», δήλωσε στο Bloomberg ο Βασίλι Κάσιν, ειδικός για την Κίνα στην Ανώτατη Σχολή Οικονομικών της Μόσχας. «Η επικείμενη επίσκεψη του Πούτιν αναμένεται να αντικατοπτρίσει αυτή τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, με αυξημένο κινεζικό ενδιαφέρον για τη ρωσική εφοδιαστική και την ενεργειακή συνεργασία». «Αυτή είναι η καλύτερη δυνατή στιγμή για τη συγκεκριμένη συμφωνία. Η Κίνα το χρειάζεται περισσότερο από ποτέ και η Ρωσία αναζητά νέες πηγές εσόδων», σημείωσε στους Financial Times ο Αλεξάντερ Γκαμπούεφ, διευθυντής του Carnegie Russia Eurasia Center στο Βερολίνο.
Άφθονο και φτηνό ρωσικό φυσικό αέριο
Ρωσία και Κίνα υπέγραψαν τον περασμένο Σεπτέμβριο «μνημόνιο κατασκευής» για τον αγωγό, έπειτα από το οποίο οι μηχανικοί της Gazprom ξεκίνησαν εργασίες τεχνικού σχεδιασμού. Ακολούθως οι συζητήσεις μεταξύ των δύο πλευρών πέρασαν στο ζήτημα της τιμής και του όγκου. Η Gazprom υπέβαλε μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική πρόταση για την τιμολόγηση του φυσικού αερίου στον αγωγό Power of Siberia 2, ο οποίος θα συνδέει τη Σιβηρία με την Κίνα μέσω Μογγολίας. Σε πρώτη φάση η Κίνα εμφανιζόταν σκεπτική ωστόσο οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχουν αλλάξει τα δεδομένα και πλέον ο στόχος, όπως αναφέρει πηγή που γνωρίζει τις παρασκηνιακές διεργασίες, είναι η επίτευξη μιας συμφωνίας για την τιμή του φυσικού αερίου έως τον Σεπτέμβριο.
Είναι ενδεικτικό πως η Κίνα, τον Μάρτιο, μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, δήλωσε ότι επιδιώκει πρόοδο στον ρωσικό αγωγό φυσικού αερίου στο πλαίσιο του πενταετούς σχεδίου της. Μάλιστα, στα τέλη Απριλίου, ο διευθύνων σύμβουλος της Gazprom, Αλεξέι Μίλερ, και ο πρόεδρος της China National Petroleum Corporation, Ντάι Χουολιάνγκ, συναντήθηκαν στο Πεκίνο και συζήτησαν «την ανάπτυξη της στρατηγικής συνεργασίας».
Το εμπόριο μεταξύ Κίνας και Ρωσίας ανήλθε στα 228 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, ξεπερνώντας για τρίτη συνεχόμενη χρονιά τα 200 δισεκατομμύρια δολάρια. Η Ρωσία εισάγει σήμερα περισσότερο από το 90% της τεχνολογίας που υπόκειται σε κυρώσεις μέσω της Κίνας, , σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους που μίλησαν στο Bloomberg υπό τον όρο της ανωνυμίας. Βάσει των σχεδιασμών και των εκτιμήσεων, η Ρωσία θα μπορούσε να πουλά φυσικό αέριο στην Κίνα για πολλά χρόνια σε τιμή περίπου κατά ένα τρίτο χαμηλότερη από εκείνη που πλήρωνε η Ευρώπη – πριν το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία – η οποία συγκριτικά ήταν ήδη χαμηλή, δίνοντας τεράστιο ενεργειακό πλεονέκτημα σε ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γερμανία. Οι ετήσιες ροές προς ανατολάς προβλέπεται να φτάσουν τα 52,5 δισ. κυβικά μέτρα το 2029.
«Ενίσχυση του στρατηγικού συντονισμού και της συνεργασίας»
Ενόψει της επίσκεψης Πούτιν στο Πεκίνο, η People’s Daily, η επίσημη εφημερίδα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, σε κύριο άρθρο τη Δευτέρα υπογράμμισε πως οι διεθνείς αναταράξεις που συντελούνται καταδεικνύουν την ανάγκη οι δύο πλευρές να «ενισχύσουν τον στρατηγικό συντονισμό και τη συνολική συνεργασία». Το άρθρο αναφερόταν στη διαστημική έρευνα, την ενέργεια, την επιστήμη και τεχνολογία, τη γεωργία, την τεχνητή νοημοσύνη, τις πράσινες πρωτοβουλίες και τη βιοτεχνολογία ως τομείς συνεργασίας.
«Το ενδιαφέρον της Κίνας για τη Ρωσία βασίζεται σε στρατηγικά πλεονεκτήματα, καθώς η Μόσχα προσφέρει ενεργειακή ασφάλεια, πρόσβαση σε κρίσιμους πόρους και δίοδο προς την Αρκτική», δήλωσε η Βίτα Σπίβακ, σύμβουλος της βρετανικής εταιρείας γεωστρατηγικής Gatehouse. «Όμως, φυσικά, η Ρωσία χρειάζεται την Κίνα περισσότερο απ’ ό,τι η Κίνα τη Ρωσία».
