Την εικόνα του οργανωμένου εγκλήματος στην Ελλάδα αποτυπώνει η έκθεση της ΕΛ.ΑΣ. για το 2024.
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της έκθεσης εκατοντάδες εγκληματικές οργανώσεις δραστηριοποιούνται σε τομείς που εκτείνονται από τη διακίνηση ναρκωτικών και το λαθρεμπόριο έως τις οργανωμένες απάτες και το trafficking.
Το οργανωμένο έγκλημα σε αριθμούς
Στη διάρκεια του 2024 δραστηριοποιήθηκαν στη χώρα συνολικά 510 εγκληματικές ομάδες, με 3.469 μέλη. Οι βασικοί τομείς δράσης τους περιλαμβάνουν τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, τη διακίνηση ναρκωτικών, το λαθρεμπόριο, τη διακίνηση όπλων, την εμπορία ανθρώπων, τις οργανωμένες απάτες, τις εκβιάσεις, καθώς και εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας.
Η πλειοψηφία των εγκληματικών οργανώσεων ήταν εγχώριες, καθώς αντιστοιχούσαν στο 51,96% του συνόλου. Παράλληλα, έντονη παραμένει η παρουσία αλλοδαπών εγκληματικών ομάδων, οι οποίες αντιπροσώπευαν το 26,86%, ενώ το 21,18% αποτελούνταν από μεικτές ομάδες με Έλληνες και αλλοδαπούς.
Ενδιαφέροντα είναι και τα δεδομένα που αφορούν στη σύνθεση των αλλοδαπών οργανώσεων. Κυρίαρχο ρόλο είχαν οι βουλγαρικές ομάδες, που αποτελούσαν το 29,2% των αλλοδαπών εγκληματικών οργανώσεων, ακολουθούμενες από τις αλβανικές με 26,28%.
Με βάση την ίδια έκθεση προκύπτει ότι οι περισσότερες ομάδες ήταν ολιγομελείς, με έως πέντε μέλη, ωστόσο σχεδόν μία στις δέκα λειτουργούσε ως οργανωμένο εγκληματικό δίκτυο με περισσότερα από 12 μέλη. Τα μεγαλύτερα δίκτυα δραστηριοποιούνταν κυρίως στις κλοπές και διαρρήξεις, στη διακίνηση ναρκωτικών και στην παράνομη μετανάστευση.
Ακόμα, περισσότερες από μία στις τέσσερις οργανώσεις εμφάνιζαν πολυδιάστατη εγκληματική δράση, με κυρίαρχη δραστηριότητα τη διακίνηση ναρκωτικών, συνδυάζοντας συχνά πολλαπλές μορφές παρανομίας.
Η συνολική εκτιμώμενη «εμπορική» αξία των κατασχεθέντων ποσοτήτων ναρκωτικών ουσιών κατά το 2024 υπερέβη το ποσό των 218,7 εκατ. ευρώ. Επιπλέον, οι κατασχεθείσες ποσότητες, καθώς και εκείνες που εκτιμάται ότι διακινήθηκαν από τις εγκληματικές οργανώσεις που εξαρθρώθηκαν από τις διωκτικές αρχές υπολογίζεται ότι θα μπορούσαν να αποφέρουν στις εν λόγω δομές συνολικά έσοδα της τάξεως των 85 εκατ. ευρώ.
Το οικονομικό αποτύπωμα του οργανωμένου εγκλήματος είναι πολύ υψηλό. Η Ελληνική Αστυνομία εκτιμά ότι τα συνολικά παράνομα κέρδη των εγκληματικών οργανώσεων ξεπέρασαν τα 181 εκατομμύρια ευρώ. Τα μεγαλύτερα ποσά προήλθαν από τη διακίνηση ναρκωτικών, ενώ ακολουθούν οι απάτες, οι κλοπές-διαρρήξεις, το λαθρεμπόριο και οι παραβάσεις που σχετίζονται με αρχαιότητες και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας.
Εγκληματικές οργανώσεις και Διαδίκτυο
Εν τω μεταξύ ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη χρήση της τεχνολογίας και του Διαδικτύου από τις εγκληματικές ομάδες. Όπως τονίζεται στην έκθεση, οι οργανώσεις αξιοποιούν όλο και περισσότερο τις νέες τεχνολογίες τόσο για τη διευκόλυνση των παράνομων δραστηριοτήτων τους όσο και για την προσέγγιση πελατών ή πιθανών θυμάτων.
Η ανάπτυξη του Διαδικτύου και η ευρεία χρήση του για νόμιμες δραστηριότητες έχει καταστεί σημαντικός παράγοντας εξάπλωσης του σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος. Το Διαδίκτυο παρέχει ανωνυμία, διευκολύνει την προσέγγιση θυμάτων και την απόκρυψη παράνομων ενεργειών, ενώ επιτρέπει τη μαζική διάπραξη εγκλημάτων από απόσταση. Μέσα κοινωνικής δικτύωσης, spamming, phishing και διαδικτυακοί πλειστηριασμοί χρησιμοποιούνται για δόλια προσέγγιση θυμάτων, με την έλλειψη ενημέρωσης των πολιτών σε θέματα κυβερνοασφάλειας να αυξάνει τον κίνδυνο εκμετάλλευσης προσωπικών δεδομένων.
Η τεχνολογία προσφέρει νέες δυνατότητες απόκρυψης εγκληματικών πρακτικών και διευκολύνει δραστηριότητες όπως η διακίνηση ναρκωτικών, όπλων και ανθρώπων, ενώ εφαρμογές όπως το Σκοτεινό Διαδίκτυο ενισχύουν την ιδιωτικότητα των δραστών.
Διακίνηση μεταναστών στην Ελλάδα
Η παράνομη διακίνηση μεταναστών έχει αναδειχθεί τα τελευταία έτη ως μία από τις κυριότερες εγκληματικές δραστηριότητες στην Ελλάδα. Η γεωγραφική θέση της χώρας, ως πύλη εισόδου προς την Ευρώπη, την καθιστά άρρηκτα συνδεδεμένη με τις μεταβαλλόμενες διεθνείς κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνθήκες. Η ένταση του φαινομένου εξαρτάται άμεσα από τις εξελίξεις στις χώρες προέλευσης, διέλευσης και προσωρινής παραμονής των μεταναστών, που συχνά προέρχονται από τη Νότια και την Κεντρική Ασία, τη Μέση Ανατολή, την Τουρκία και τη Βόρεια Αφρική.
Συγκεκριμένα, η Ελλάδα αποτελεί κομβικό σημείο στον Διάδρομο της Ανατολικής Μεσογείου (East-Med Route), που χρησιμοποιείται από εγκληματικά δίκτυα για τη διακίνηση μεταναστών από την Ασία προς την Ευρώπη. Ταυτόχρονα, τα τελευταία έτη καταγράφεται αυξημένη πίεση στον Διάδρομο της Κεντρικής Μεσογείου (Central-Med Route), που αφορά κυρίως μετανάστες από τη Βόρεια και την Υποσαχάρια Αφρική.
Από τις μεταναστευτικές οδούς, ο Διάδρομος της Ανατολικής Μεσογείου αποτελεί τη σημαντικότερη πρόκληση για την ασφάλεια της Ελλάδας. Αυτή η διαδρομή, που χρησιμοποιείται από μετανάστες ασιατικής καταγωγής, συνδέεται άρρηκτα με μία σειρά από χρόνιους παράγοντες αστάθειας και γεωπολιτικές συνθήκες στις χώρες προέλευσης και διέλευσης.
Όπλα, πυρομαχικά, εκρηκτικά
Η χώρα μας, εξακολουθεί να αποτελεί χώρα «προορισμού» (οπλισμός προερχόμενος από Βουλγαρία, Αλβανία, Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας, Σερβία, Κόσοβο, Μαυροβούνιο), για την κάλυψη των αναγκών της «εγχώριας» αγοράς (μεμονωμένοι δράστες ή/και ομάδες που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας), αλλά και «ενδιάμεση» χώρα – κυρίως με προορισμό Τουρκία, Συρία, Ιράκ, Λιβύη ή/και χώρες της Ε.Ε.
Διεθνώς, οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων (Αλβανία, Σερβία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, περιοχή Κοσόβου), της Αν. Ευρώπης (χώρες πρώην ΕΣΣΔ, Σλοβακία) αλλά και οι ΗΠΑ αποτελούν σημαντικές χώρες-πηγή διακινούμενων πυροβόλων όπλων, απενεργοποιημένων όπλων και ουσιωδών ανταλλακτικών μερών αυτών, καθώς και χειροβομβίδων.
Αύξηση και στους εκβιασμούς
Υπηρεσίες της Ελληνικής Αστυνομίας ασχολήθηκαν, συνολικά, με 353 υποθέσεις εκβίασης έναντι 302 υποθέσεων το 2023, καταγράφοντας αύξηση κατά 16,89%, στη συντριπτική πλειοψηφία των οποίων δεν εξακριβώθηκε η εμπλοκή εγκληματικών ομάδων. Στις υποθέσεις εκβιάσεων, εντοπίστηκαν και υποθέσεις αρπαγής αλλοδαπών από ομοεθνείς τους ή έτερους αλλοδαπούς, με σκοπό την καταβολή χρηματικών ποσών ως «λύτρων» για την απελευθέρωσή τους, οι οποίες ωστόσο σχετίζονταν με την παράνομη διακίνησή τους στη χώρα μας.
Εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας «τραβούν» τα κυκλώματα
Τα εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας (ληστείες, κλοπές, διαρρήξεις, κλοπές τροχοφόρων) εξακολουθούν να προσελκύουν σημαντικό αριθμό εγκληματικών ομάδων στη χώρα μας και το έτος 2024. Περαιτέρω, διακόπτεται η μειωτική τάση που παρατηρούνταν τα τελευταία έτη (2020-2021) σε όλα τα αδικήματα και επανέρχεται η εγκληματικότητα σε επίπεδα χαμηλότερα συγκριτικά με το έτος 2019.
Συγκεκριμένα, οι καταγεγραμμένες κλοπές – διαρρήξεις παρουσίασαν μείωση της τάξης του 8,75% (57.404 έναντι 62.868 κλοπών), οι ληστείες οριακή αύξηση της τάξης του 3,91% (2.894 έναντι 2.781 ληστειών) και οι κλοπές τροχοφόρων μείωση της τάξης του 6,09% (18.063 έναντι 19.223 κλοπών τροχοφόρων), σε σχέση με το έτος 2023.
Όσον αφορά στη διακίνηση και διάθεση κλεμμένων οχημάτων, η Ελλάδα εξακολουθεί να αποτελεί χώρα-«πηγή», «διέλευσης» (κυρίως από χώρες της Ε.Ε. προς Αλβανία, Βουλγαρία, Τουρκία, Γεωργία, Αρμενία, Ρωσία και λοιπές ασιατικές χώρες) και «προορισμού».
Ειδικότερα, όσον αφορά τις εγκληματικές ομάδες που δραστηριοποιούνται στις κλοπές και τις διαρρήξεις, οι εγχώριες ομάδες έχουν κυρίαρχο ρόλο (76,26% του συνόλου), ακολουθούμενες από τις αλλοδαπές (18,71% του συνόλου) και τέλος τις εγχώριες και αλλοδαπές (σε ποσοστό 5,04%). Η συντριπτική πλειοψηφία (σε ποσοστό 89,93%) των ομάδων ήταν ομοιογενείς.
Στις αλλοδαπές ομάδες, κυρίαρχες είναι οι αλβανικές (αμιγείς ή μη) (48,15% του συνόλου) και ακολουθούν οι γεωργιανές (αμιγείς αποκλειστικά) (22,22% επί του συνόλου), οι ρουμάνικες (αμιγείς ή μη) (σε ποσοστό 11,11%), οι αλγερινές (αμιγείς ή μη) (σε ποσοστό 7,41%) και ακολουθούν όλες οι υπόλοιπες ήτοι Τουρκίας, Σερβίας και Πακιστάν (3,70% επί του συνόλου έκαστη).
Στις ελληνικές ομάδες, κυρίαρχες είναι οι ομάδες με μέλη, κατά συντριπτική πλειοψηφία, ΡΟΜΑ (σε ποσοστό 76,69% επί των εγχώριων ομάδων).
Χωρίς αξιοσημείωτες μεταβολές οι υποθέσεις εμπορίας ανθρώπων
Σε σχέση με το 2023, δεν εντοπίζονται σημαντικές αλλαγές στη χώρα μας ως προς τη συγκεκριμένη εγκληματική δραστηριότητα. Η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι «χώρα προορισμός», σε μεγάλο ποσοστό υποθέσεων, αλλά και «ενδιάμεση» χώρα (με προορισμό κυρίως χώρες της Κεντρικής και της Βόρειας Ευρώπης) και σε ορισμένες περιπτώσεις χώρα-«πηγή» θυμάτων εμπορίας ανθρώπων, με σκοπό την εγχώρια εκμετάλλευσή τους (κυρίως στο πεδίο της γενετήσιας εκμετάλλευσης).
Οι υποθέσεις που απασχόλησαν τις ελληνικές διωκτικές αρχές καταγράφουν αύξηση το 2024 (50 το 2024, 37 το 2023, 26 το 2022 έναντι 20 το 2021, 9 το 2020, 26 το 2019 και 28 το 2018). Το έτος 2024, εμφανίζεται μειωμένος ο αριθμός θυμάτων, ήτοι 122 θύματα (93 ενήλικα και 29 ανήλικα) έναντι 132 θυμάτων (98 ενήλικα και 34 ανήλικα) το 2023. Από τις εν λόγω υποθέσεις, έντεκα (11) συγκεντρώνουν τα χαρακτηριστικά οργανωμένων διεθνικών εγκληματικών ομάδων.
Υποθέσεις πλαστογραφίας
Τα δεδομένα που αφορούν στο 2024 αναδεικνύουν μία αξιοσημείωτη αντιστροφή της πτωτικής τάσης που είχε καταγραφεί την προηγούμενη διετία. Συγκεκριμένα, οι υποθέσεις πλαστογραφίας και πλαστογραφίας πιστοποιητικών παρουσίασαν άνοδο κατά 8,54%, φτάνοντας τις 1.335 περιπτώσεις το 2024, έναντι 1.230 το 2023. Αντίστοιχα, ο αριθμός των εμπλεκόμενων δραστών σημείωσε αύξηση κατά 3,19% (2.136 δράστες το 2024, έναντι 2.070 το 2023).
- Οι πιο εξειδικευμένες ομάδες εντοπίζονται κυρίως στο λαθρεμπόριο, στις κλοπές οχημάτων, στις παραβιάσεις διανοητικής ιδιοκτησίας, στις υποθέσεις ναρκωτικών, στις πλαστογραφίες και στις διαρρήξεις, με τα μέλη τους να χρησιμοποιούν εξειδικευμένη τεχνογνωσία και επιχειρησιακές μεθόδους που δεν είναι εύκολα προσβάσιμες.
- Σημαντικό εύρημα της έκθεσης αποτελεί επίσης το γεγονός ότι σχεδόν τα τρία τέταρτα των εγκληματικών οργανώσεων αξιοποιούν νόμιμες επιχειρηματικές ή διοικητικές δομές για την κάλυψη ή τη διευκόλυνση της δράσης τους.
- Ως σοβαρότερες απειλές για τη δημόσια ασφάλεια αξιολογούνται οι οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στη διακίνηση ναρκωτικών, στη διακίνηση μεταναστών, στις οργανωμένες απάτες και στο λαθρεμπόριο προϊόντων.
