Ριζικές αλλαγές στον τρόπο που εξυπηρετούνται καθημερινά οι πολίτες και οι επιχειρήσεις από τις κρατικές υπηρεσίες φέρνει η πλήρης ενσωμάτωση του συστήματος «ΜΙΤΟΣ». Μέσα από την καθολική ισχύ του νόμου 5293/2026, μπαίνει οριστικό τέλος στην υποχρεωτική προσκόμιση 25 εγγράφων, τα οποία στο εξής αντικαθίστανται από μια απλή υπεύθυνη δήλωση, δίνοντας τεράστια ανάσα στις συναλλαγές με το Δημόσιο.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση, η οποία προωθήθηκε έπειτα από πρωτοβουλία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, έχει ως κύριο σκοπό να διαμορφώσει έναν πιο σύγχρονο, ευέλικτο και φιλικό κρατικό μηχανισμό. Βασική επιδίωξη αποτελεί να μπει «φρένο» στον πολυκερματισμό των πιστοποιητικών και της άσκοπης χαρτούρας που ταλαιπωρούσε μέχρι πρότινος τους συναλλασσόμενους.
Στο πλαίσιο των ελέγχων που πραγματοποιούνται από την ηλεκτρονική πλατφόρμα του Εθνικού Μητρώου Διοικητικών Διαδικασιών («ΜΙΤΟΣ»), η αποτελεσματικότητα του μέτρου αποτυπώνεται ήδη με μετρήσιμα νούμερα από τους πρώτους κιόλας μήνες. Η βασικότερη τομή του νέου αυτού θεσμικού πλαισίου επικεντρώνεται στην αφαίρεση της υποχρέωσης για κατάθεση των 25 πιο συχνά ζητούμενων βεβαιώσεων, εισάγοντας τη χρήση της υπεύθυνης δήλωσης.
Βάσει των επίσημων καταγραφών, η σημαντική αυτή αλλαγή οδηγεί στην άμεση διευκόλυνση και απλοποίηση 1.007 διοικητικών διαδικασιών, από ένα σύνολο 2.500 που παραδοσιακά απαιτούσαν τη συγκέντρωση χαρτιών. Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε ελάφρυνση κατά 40% του συνολικού όγκου των διαδικασιών που φιλοξενούνται στο Μητρώο. Η κίνηση αυτή αναμένεται να γλιτώσει τους πολίτες από περίπου 42,5 εκατομμύρια χαρτιά σε ετήσια βάση. Αξίζει να σημειωθεί πως πρόκειται για μια οριζόντια δράση που αγκαλιάζει 32 διαφορετικούς κρατικούς φορείς, καθιστώντας πιο εύκολες 622 διαδικασίες για φυσικά πρόσωπα και 385 για επιχειρήσεις.
Ουσιαστικά, το νέο καθεστώς ορίζει πως κανένας δεν θα είναι πλέον υποχρεωμένος να προσκομίζει στοιχεία που το ίδιο το κράτος διαθέτει ήδη αποθηκευμένα στα ψηφιακά του συστήματα. Πιστοποιητικά όπως αντίγραφα ποινικού μητρώου, τίτλοι σπουδών, φορολογικές και ασφαλιστικές ενημερότητες, καθώς και βεβαιώσεις μόνιμης κατοικίας, αποτελούν πλέον παρελθόν ως φυσικά έγγραφα από τον φάκελο του πολίτη. Η αναζήτηση, η ταυτοποίηση και η διασταύρωσή τους θα γίνεται στο εξής εντελώς αυτόματα και αυτεπάγγελτα από τις ίδιες τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, δήλωσε:
«Πρόκειται για μια πολύ σημαντική μεταρρυθμιστική τομή! Ο νόμος για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη απλοποιεί το 40% των διαδικασιών, που είναι καταγεγραμμένες στην ηλεκτρονική πλατφόρμα ΜΙΤΟΣ και αφορούν στις σχέσεις κράτους και πολίτη. 1.000 από τις 2.500 περίπου διαδικασίες, που είναι καταγεγραμμένες εκεί, απλοποιούνται. Και οι πολίτες θα μπορούν πια με μια υπεύθυνη δήλωση να απαλλάσσονται από αναζήτηση πιστοποιητικών, που τα κατέχει το Δημόσιο και για διαφόρους λόγους δεν μπορεί ακόμα να τους τα δώσει. Ακολουθούμε τον δρόμο της Γαλλίας και της Ισπανίας σε αυτό και έτσι απαλλάσσονται οι πολίτες από το να αναζητούν συνολικά κάθε χρόνο 42,5 εκατομμύρια πιστοποιητικά».
Τα 25 πιο συνηθισμένα δικαιολογητικά που αντικαθίστανται
Η παρακάτω λίστα περιλαμβάνει τα έγγραφα που οι ενδιαφερόμενοι καλούνταν με μεγαλύτερη συχνότητα να αναζητήσουν και να παραδώσουν στις δημόσιες υπηρεσίες:
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης γέννησης
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης γάμου
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης συμφώνου συμβίωσης
- Αντίγραφο ή απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης θανάτου
- Πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών
- Πιστοποιητικό εντοπιότητας
- Πιστοποιητικό ιθαγένειας
- Πιστοποιητικό εγγραφής στα μητρώα αρρένων
- Βεβαίωση μόνιμης κατοικίας
- Πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης
- Αντίγραφο ποινικού μητρώου
- Αντίγραφο τίτλου σπουδών
- Πράξη ακαδημαϊκής αναγνώρισης τίτλων σπουδών αλλοδαπής (ΔΟΑΤΑΠ)
- Βεβαίωση φοίτησης σε σχολείο / Βεβαίωση σπουδών
- Αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας
- Βεβαίωση φορολογικού μητρώου
- Αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας
- Βεβαίωση προϋπηρεσίας (e-ΕΦΚΑ)
- Βεβαίωση χρόνου ανεργίας
- Αποδεικτικό έκδοσης ΑΜΚΑ
- Ενιαίο πιστοποιητικό δικαστικής φερεγγυότητας
- Πιστοποιητικό περί δημοσίευσης ή μη διαθήκης
- Πιστοποιητικό περί αποποίησης ή μη κληρονομιάς
- Πιστοποιητικό περί αμφισβήτησης – προσβολής ή μη κληρονομικού δικαιώματος
- Βεβαίωση περί μη οφειλής ΤΑΠ
Τα δικαιολογητικά με τη μεγαλύτερη χρήση
- Το αντίγραφο ποινικού μητρώου χρησιμοποιείται σε 293 διαφορετικές διοικητικές διαδικασίες.
- Το αντίγραφο τίτλου σπουδών ζητείται σε 275 διαδικασίες.
- Το αποδεικτικό φορολογικής ενημερότητας εντοπίζεται σε 158 διαδικασίες.
- Το αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας εμπλέκεται σε 113 διαδικασίες.
- Η βεβαίωση φορολογικού μητρώου απαιτείται σε 100 διαδικασίες.
Ποιοι φορείς του Δημοσίου επηρεάζονται περισσότερο
Η συγκεκριμένη παρέμβαση δρα οριζόντια, φέρνοντας αλλαγές σε 32 οργανισμούς και υπουργεία. Το μεγαλύτερο αποτύπωμα εντοπίζεται:
- Στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, όπου παρακάμπτονται 230 περιπτώσεις απαίτησης δικαιολογητικών.
- Στο υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με απλοποίηση σε 226 διαδικασίες.
- Στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας με 135 αντίστοιχες περιπτώσεις.
- Στο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας με 61 απλοποιήσεις.
- Στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με 59 καταγεγραμμένες περιπτώσεις.
Τι σημαίνει η αλλαγή στην πράξη (Παραδείγματα)
Αίτηση για χορήγηση σύνταξης λόγω θανάτου ασφαλισμένου του Δημοσίου
Πριν τη ρύθμιση: Έως τώρα, όταν κάποιος κατέθετε τα χαρτιά του για να λάβει σύνταξη λόγω θανάτου, ήταν αναγκασμένος να βρει και να παραδώσει στις υπηρεσίες τη ληξιαρχική πράξη γάμου (ή συμφώνου συμβίωσης), τη ληξιαρχική πράξη θανάτου και το πιστοποιητικό των εγγυτέρων συγγενών. Μετά τη ρύθμιση: Πλέον, αυτά τα 3 συγκεκριμένα έγγραφα (από τα 13 που χρειάζονται συνολικά), αντικαθίστανται πλήρως από μία απλή υπεύθυνη δήλωση. Αυτό μεταφράζεται σε όφελος 23% ως προς τη μείωση της γραφειοκρατίας στη συγκεκριμένη συναλλαγή.
Τροποποίηση στοιχείων στο μητρώο της ΔΥΠΑ
Πριν τη ρύθμιση: Για την αλλαγή στοιχείων στα μητρώα της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης, ο ενδιαφερόμενος όφειλε να φέρει αποδεικτικό έκδοσης ΑΜΚΑ, τη βεβαίωση της μόνιμης κατοικίας του, τη βεβαίωση φορολογικού μητρώου, καθώς και το πιστοποιητικό στρατολογικής του κατάστασης. Μετά τη ρύθμιση: Και τα τέσσερα παραπάνω έγγραφα, από τα 10 που ήταν μέχρι πρότινος στο σύνολο, καλύπτονται τώρα με μία μόνο δήλωση. Η άμεση διευκόλυνση για τον πολίτη αγγίζει το 40%.
Οριστική τοποθέτηση μόνιμων εκπαιδευτικών στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση μετά από μετάθεση/μετάταξη
Πριν τη ρύθμιση: Οι εκπαιδευτικοί που προχωρούσαν στην οριστική τοποθέτησή τους έπειτα από τις διαδικασίες μετάθεσης ή μετάταξης, ήταν υποχρεωμένοι να συγκεντρώσουν το απόσπασμα ληξιαρχικής πράξης (για σύμφωνο συμβίωσης), τη βεβαίωση φοίτησης/σπουδών, τη βεβαίωση του χρόνου ανεργίας και το απαραίτητο πιστοποιητικό εντοπιότητας. Μετά τη ρύθμιση: Αυτά τα 4 πιστοποιητικά, από τα 15 συνολικά του φακέλου, δεν υφίστανται πλέον ως υποχρέωση παράδοσης και αρκεί η υπεύθυνη δήλωση, προσφέροντας όφελος 27% στη διαδικασία.
Άδεια ίδρυσης και λειτουργίας σε Μονάδες Παιδικής Προστασίας και Φροντίδας (ΜοΠΠ)
Πριν τη ρύθμιση: Προκειμένου να αδειοδοτηθεί μια Μονάδα Παιδικής Προστασίας, όποιος έκανε την αίτηση έπρεπε υποχρεωτικά να εμφανίσει το ποινικό του μητρώο, μαζί με την ασφαλιστική και τη φορολογική του ενημερότητα. Μετά τη ρύθμιση: Τα 3 αυτά απαιτούμενα δικαιολογητικά, σε σύνολο 16 εγγράφων, καλύπτονται πια εύκολα και γρήγορα, προσφέροντας ελάφρυνση 19% στη διαδικασία.
Γνωστοποίηση Ίδρυσης και Λειτουργίας Γυμναστηρίου/Αθλητικής Σχολής
Πριν τη ρύθμιση: Σε ό,τι αφορά το άνοιγμα ενός γυμναστηρίου ή μιας αθλητικής σχολής, το κράτος απαιτούσε την κατάθεση του αντίγραφου τίτλου σπουδών, της πράξης αναγνώρισης (ΔΟΑΤΑΠ) εάν ο τίτλος προερχόταν από το εξωτερικό, του αντίγραφου ποινικού μητρώου και φυσικά των αποδεικτικών φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας. Μετά τη ρύθμιση: Και για τα 5 αυτά πιστοποιητικά, από τα συνολικά 24 της σχετικής λίστας, αρκεί πλέον η κατάθεση υπεύθυνης δήλωσης, δημιουργώντας όφελος 21% για την ολοκλήρωση του φακέλου.
