Επηρεάζει το Netflix την ικανότητά μας να συγκεντρωνόμαστε και να κατανοούμε σύνθετες αφηγήσεις; Όχι με τον παραδοσιακό τρόπο της θεωρίας ότι «η τηλεόραση σαπίζει το μυαλό». Το πραγματικό ερώτημα σήμερα είναι διαφορετικό: μήπως η πλατφόρμα απλοποιεί τους διαλόγους και την αφηγηματική δομή των σειρών και ταινιών της, επειδή γνωρίζει ότι οι θεατές παρακολουθούν με μισή προσοχή, σκρολάροντας ταυτόχρονα στο κινητό τους;
Η σκέψη αυτή ενισχύεται, αν παρατηρήσει κανείς την εξέλιξη της σειράς Stranger Things. Όταν έκανε πρεμιέρα το 2016, ήταν ένας ύμνος στη δεκαετία του 1980, γεμάτος αναφορές στον Στίβεν Κινγκ και τον Στίβεν Σπίλμπεργκ. Τα σκηνικά, τα κοστούμια, τα ειδικά εφέ και η συνολική ατμόσφαιρα υπηρετούσαν πλήρως τη ’80s αφήγηση. Στην πιο πρόσφατη σεζόν, όμως, μεγάλο μέρος των διαλόγων περιορίζεται στο να εξηγεί ξανά και ξανά την πλοκή. Οι χαρακτήρες περιγράφουν τι πρόκειται να κάνουν, επαναλαμβάνουν όσα συνέβησαν και αναλύουν τα κίνητρά τους. Ακόμα και αν ο κόσμος γύρω τους καταρρέει, πάντα υπάρχει χρόνος για μερικές επιπλέον εξηγήσεις από τους πρωταγωνιστές.
Δεύτερη οθόνη; Το Netflix το ξέρει
Όπως αναφέρει η Deutsche Welle, το φαινόμενο δεν περιορίζεται μόνο σε αυτή τη σειρά. Πολλές παραγωγές του Netflix δίνουν έμφαση στους διαλόγους περισσότερο από τη δράση. Το «πες, μην δείχνεις» φαίνεται να αντικαθιστά το κλασικό κινηματογραφικό αξίωμα «δείξε, μην λες». Σύμφωνα με δηλώσεις του Ματ Ντέιμον για την ταινία The Rip, στελέχη της πλατφόρμας πρότειναν να επαναλαμβάνονται βασικά στοιχεία της πλοκής στους διαλόγους, γιατί «ο κόσμος είναι στο κινητό του όσο παρακολουθεί». Οι αλγόριθμοι παρακολουθούν πότε ο θεατής αποσπάται και προσαρμόζουν το περιεχόμενο ανάλογα.
Οι πρακτικές αυτές έχουν, φυσικά, αισθητικές συνέπειες. Ο φωτισμός είναι χαμηλής αντίθεσης, οι εικόνες επίπεδες, ο ήχος επεξεργασμένος ώστε να ακούγεται καθαρά ακόμη και μέσα από ένα κινητό στο μετρό. Η εικόνα και ο ήχος σχεδιάζονται για συνθήκες διάσπασης προσοχής, όχι για πλήρη βύθιση στον κινηματογραφικό κόσμο.
Ωστόσο, επιτυχίες του Netflix, όπως το Adolescence ή το KPop Demon Hunters δείχνουν ότι το κοινό μπορεί να ανταποκριθεί σε έργα που απαιτούν συγκέντρωση. Όταν η αφήγηση απαιτεί προσοχή, οι θεατές είναι πρόθυμοι να τη δώσουν.
