Η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν δεν έγινε την ημέρα που είχε αρχικά σχεδιαστεί, αποκαλύπτει το Axios.
Σύμφωνα με ανώτερους Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους που μίλησαν στο Μέσο το πλήγμα είχε προγραμματιστεί για μία εβδομάδα νωρίτερα, ωστόσο καθυστέρησε για επιχειρησιακούς λόγους.
Η αναβολή αυτή αποδείχθηκε, ωστόσο, κομβική καθώς έδωσε στον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μία επιπλέον εβδομάδα για να αποφασίσει ανάμεσα στις δύο παράλληλες στρατηγικές που ακολουθούσε επί σχεδόν δύο μήνες, τη διπλωματία ή τον πόλεμο.
Ταυτόχρονα, κατέστησε τον τελευταίο γύρο των συνομιλιών στη Γενεύη για τα πυρηνικά ιδιαίτερα κρίσιμο, προσφέροντας στην Τεχεράνη μια ύστατη ευκαιρία για συμφωνία.
Το αρχικό σχέδιο και η αιφνίδια αναβολή
Μετά τον δεύτερο γύρο συνομιλιών ΗΠΑ–Ιράν, που ολοκληρώθηκε στις 17 Φεβρουαρίου χωρίς ουσιαστική πρόοδο, στρατιωτικοί σε Ουάσινγκτον και Ισραήλ προετοιμάζονταν για χτύπημα τέσσερις ημέρες αργότερα και συγκεκριμένα το Σάββατο 21 Φεβρουαρίου.
Το «πράσινο φως», όμως, δεν δόθηκε ποτέ.
Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι αναφέρουν ως βασικό λόγο τις κακές καιρικές συνθήκες στην περιοχή. Ένας δεύτερος Ισραηλινός αξιωματούχος υποστήριξε ότι η καθυστέρηση προήλθε κυρίως από την αμερικανική πλευρά και σχετιζόταν με την ανάγκη καλύτερου συντονισμού με τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις.
Αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ παραδέχθηκε ότι υπήρξε «θέμα καιρού», σημειώνοντας ωστόσο πως «οι τελευταίες δύο εβδομάδες ήταν γεμάτες μπρος-πίσω αποφάσεις».
Ο στόχος: Ο Ανώτατος Ηγέτης και η ιρανική ηγεσία
Σύμφωνα με ανώτερο Ισραηλινό αξιωματούχο, το αρχικό πλήγμα είχε σχεδιαστεί ώστε να στοχεύσει τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, τους γιους του, καθώς και συγκεντρώσεις ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων, μεταξύ αυτών και μια τακτική σύσκεψη που πραγματοποιείται κάθε Σάββατο.
Ο Ισραηλινός πρέσβης στις ΗΠΑ, Yechiel Leiter, φέρεται να δήλωσε ότι στοχοποιήθηκαν δύο ξεχωριστές συναντήσεις, οι οποίες επικεντρώνονταν στις αντιδράσεις του καθεστώτος απέναντι στο κύμα διαδηλώσεων στο εσωτερικό της χώρας.
Στο μεσοδιάστημα μεταξύ της αρχικής και της τελικής ημερομηνίας επίθεσης, οι μυστικές υπηρεσίες ΗΠΑ και Ισραήλ ανησυχούσαν ολοένα και περισσότερο ότι ο Χαμενεΐ θα εγκατέλειπε την κατοικία του για να μετακινηθεί σε υπόγειο καταφύγιο. Παράλληλα, και άλλες συγκεντρώσεις που βρίσκονταν στο στόχαστρο αναμενόταν να πραγματοποιηθούν σε υπέργειους χώρους.
Όπως αποκάλυψε Ισραηλινός αξιωματούχος πληροφοριών, οι δύο χώρες επιδίωξαν να «στείλουν το μήνυμα ότι δεν υπάρχει άμεση απειλή επίθεσης», ώστε ο Χαμενεΐ και οι υπόλοιποι αξιωματούχοι να αισθάνονται ασφαλείς.
Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ φέρεται να δήλωσε ότι ήταν έκπληξη που ο Ιρανός ηγέτης δεν είχε ήδη καταφύγει σε υπόγειο χώρο.
Η αναβολή της επίθεσης άνοιξε τον δρόμο για έναν ακόμη γύρο συνομιλιών στη Γενεύη. Ωστόσο, οι εκδοχές για το τι πραγματικά επιδιωκόταν διαφέρουν.
Ισραηλινός αξιωματούχος υποστήριξε ότι οι συνομιλίες στόχευαν κυρίως στο να κερδηθεί χρόνος μέχρι τη νέα ημερομηνία επίθεσης, διατηρώντας την εντύπωση στην Τεχεράνη ότι η διπλωματία παραμένει η βασική επιλογή του Τραμπ.
Άλλος Ισραηλινός αξιωματούχος διαφώνησε, επισημαίνοντας ότι η νέα ημερομηνία καθορίστηκε για καθαρά τακτικούς και επιχειρησιακούς λόγους και ότι οι συνομιλίες ήταν γνήσιες. Αν υπήρχε ουσιαστική πρόοδος, ο Τραμπ θα μπορούσε να αναβάλει εκ νέου το πλήγμα.
Αμερικανοί αξιωματούχοι επίσης απέρριψαν τον ισχυρισμό ότι η Γενεύη αποτέλεσε προσχηματική διαδικασία.
Παρότι οι απεσταλμένοι του Λευκού Οίκου, Κούσνερ και Γουίτκοφ διατηρούσαν σοβαρές επιφυλάξεις για τις πιθανότητες συμφωνίας, δεν συμμετείχαν «για τα μάτια του κόσμου».
Η τελική πρόταση και το οριστικό «όχι»
Μετά την ολοκλήρωση της πρωινής συνεδρίασης στη Γενεύη, οι Κούσνερ και Γουίτκοφ παρουσίασαν στην ιρανική πλευρά την τελική αμερικανική πρόταση.
Η πρόταση περιλάμβανε:
- Δεκαετές μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου από το Ιράν.
- Στη συνέχεια, μόνο συμβολική δυνατότητα εμπλουτισμού.
- Προσφορά δωρεάν πυρηνικού καυσίμου από τις ΗΠΑ για την κάλυψη των πολιτικών ενεργειακών αναγκών της χώρας.
Η ομάδα του Τραμπ κατέστησε σαφές ότι, σε περίπτωση απόρριψης, θα ακολουθούσε στρατιωτική δράση.
Η απάντηση της Τεχεράνης ήταν αρνητική.
Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι ενημέρωσαν τον πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος έδωσε εντολή να τεθούν σε εφαρμογή τα στρατιωτικά σχέδια.
Όπως ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος στο Axios:
«Υπήρξε συντονισμένη προσπάθεια για διαπραγμάτευση με καλή πίστη, συμπεριλαμβανομένης της Γενεύης. Αλλά δεν προέκυψε τίποτα. Είχαμε τα μέσα έτοιμα. Και ο πρόεδρος αποφάσισε να χτυπήσει».
Και κατέληξε με σαφή αιχμή προς την Τεχεράνη:
«Το Ιράν θα μπορούσε να το είχε αποτρέψει αυτό, αν διαπραγματευόταν με καλή πίστη. Δεν το έκανε».
