Η σύγκρουση στο Ιράν δεν προκαλεί μόνο αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και στις διεθνείς αγορές, αλλά και έντονες εσωτερικές αντιπαραθέσεις στον Λευκό Οίκο. Στενοί συνεργάτες του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εμφανίζονται διχασμένοι για το πώς πρέπει να εξελιχθεί η στρατηγική της Ουάσιγκτον, με ορισμένους να εισηγούνται την άμεση ολοκλήρωση της στρατιωτικής επιχείρησης και άλλους να πιέζουν για συνέχιση της πίεσης προς την Τεχεράνη. Στο παρασκήνιο, οικονομικοί και πολιτικοί σύμβουλοι προειδοποιούν για το κόστος της σύγκρουσης, ενώ «γερακίσιοι» κύκλοι επιμένουν ότι η εκστρατεία πρέπει να συνεχιστεί μέχρι την πλήρη εξουδετέρωση της απειλής από το Ιράν.
Ορισμένοι αξιωματούχοι προειδοποιούν τον Τραμπ ότι η εκτίναξη των τιμών της βενζίνης ενδέχεται να έχει πολιτικό κόστος για τις ΗΠΑ λόγω των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν. Την ίδια στιγμή, πιο «σκληρές» φωνές πιέζουν τον πρόεδρο να συνεχίσει την επίθεση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, σύμφωνα με συνεντεύξεις που παραχώρησαν στο Reuters σύμβουλος του Τραμπ και άλλοι άνθρωποι που βρίσκονται κοντά στις σχετικές συζητήσεις.
Οι πληροφορίες αυτές προσφέρουν μια μέχρι σήμερα άγνωστη εικόνα των εσωτερικών διεργασιών στον Λευκό Οίκο, την ώρα που η κυβέρνηση προσαρμόζει τη στρατηγική της στη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση μετά τον πόλεμο στο Ιράκ το 2003.
Διαφορετικές εσωτερικές απόψεις
Οι παρασκηνιακές κινήσεις καταδεικνύουν τα υψηλά διακυβεύματα για τον Τραμπ, ο οποίος επέστρεψε στην εξουσία πέρυσι υποσχόμενος να αποφύγει «ανόητες» στρατιωτικές επεμβάσεις. Σχεδόν δύο εβδομάδες μετά την εμπλοκή των ΗΠΑ σε έναν πόλεμο που έχει αναστατώσει τις διεθνείς αγορές και έχει διαταράξει το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, ο πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με δύσκολες αποφάσεις.
Η προσπάθεια πολλών συνεργατών να επηρεάσουν τον Τραμπ αποτελεί γνώριμο χαρακτηριστικό της προεδρίας του. Αυτή τη φορά, όμως, οι συνέπειες αφορούν την ειρήνη και τον πόλεμο σε μια από τις πιο ασταθείς και οικονομικά κρίσιμες περιοχές του πλανήτη.
Απομακρυνόμενος από τους ευρείς στόχους που είχε θέσει κατά την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, ο Τραμπ τις τελευταίες ημέρες παρουσιάζει τη σύγκρουση ως μια περιορισμένη επιχείρηση της οποίας οι βασικοί στόχοι έχουν σε μεγάλο βαθμό επιτευχθεί.
Ωστόσο, το μήνυμα παραμένει ασαφές για πολλούς μεταξύ αυτών και για τις ενεργειακές αγορές, οι οποίες αντιδρούν έντονα στις δηλώσεις του προέδρου.
Σε προεκλογικού τύπου συγκέντρωση στο Κεντάκι την Τετάρτη δήλωσε ότι «κερδίσαμε» τον πόλεμο, για να προσθέσει αμέσως μετά: «Δεν θέλουμε να φύγουμε νωρίς, σωστά; Πρέπει να ολοκληρώσουμε τη δουλειά».
Οικονομικοί σύμβουλοι και αξιωματούχοι, μεταξύ των οποίων στελέχη του υπουργείου Οικονομικών και του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου, προειδοποίησαν τον Τραμπ ότι ένα σοκ στις τιμές του πετρελαίου και η άνοδος της βενζίνης θα μπορούσαν γρήγορα να διαβρώσουν τη στήριξη στο εσωτερικό για τον πόλεμο, σύμφωνα με τον σύμβουλο και δύο ακόμη άτομα που γνωρίζουν τις συζητήσεις.
Παρόμοια επιχειρήματα προβάλλουν και πολιτικοί σύμβουλοι, όπως η επικεφαλής του προσωπικού του Λευκού Οίκου Σούζι Γουάιλς και ο αναπληρωτής της Τζέιμς Μπλερ, οι οποίοι επικεντρώνονται στις πολιτικές συνέπειες της αύξησης των τιμών των καυσίμων και προτρέπουν τον Τραμπ να ορίσει τη «νίκη» με πιο περιορισμένο τρόπο, υποδηλώνοντας ότι η επιχείρηση είναι περιορισμένη και πλησιάζει στο τέλος της.
Οι πιέσεις για συνέχιση των επιθέσεων
Από την άλλη πλευρά, «γερακίσιοι» κύκλοι πιέζουν τον Τραμπ να διατηρήσει τη στρατιωτική πίεση προς το Ιράν. Μεταξύ αυτών βρίσκονται Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές, όπως ο Λίντσεϊ Γκράχαμ και ο Τομ Κότον, καθώς και σχολιαστές των μέσων ενημέρωσης όπως ο Μαρκ Λέβιν.
Οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αποτρέψουν το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών όπλων και να απαντήσουν δυναμικά σε επιθέσεις κατά αμερικανικών στρατευμάτων και πλοίων.
Μια τρίτη πίεση προέρχεται από τη λαϊκιστική βάση του Τραμπ και προσωπικότητες όπως ο στρατηγικός αναλυτής Στιβ Μπάνον και ο τηλεοπτικός παρουσιαστής Τάκερ Κάρλσον, οι οποίοι τον καλούν να αποφύγει την εμπλοκή των ΗΠΑ σε έναν ακόμη παρατεταμένο πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
«Αφήνει τα “γεράκια” να πιστεύουν ότι η εκστρατεία συνεχίζεται, θέλει οι αγορές να πιστεύουν ότι ο πόλεμος μπορεί να τελειώσει σύντομα και τη βάση του να θεωρεί ότι η κλιμάκωση θα είναι περιορισμένη», δήλωσε ο σύμβουλος του Τραμπ.
Όταν ζητήθηκε σχόλιο, η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ ανέφερε σε δήλωσή της: «Η ιστορία αυτή βασίζεται σε κουτσομπολιά και εικασίες από ανώνυμες πηγές που δεν βρίσκονται καν στο δωμάτιο κατά τις συζητήσεις με τον πρόεδρο Τραμπ».
«Ο πρόεδρος είναι γνωστός για το ότι ακούει προσεκτικά και ζητά τις απόψεις πολλών ανθρώπων, αλλά τελικά όλοι γνωρίζουν ότι εκείνος λαμβάνει την τελική απόφαση και είναι ο καλύτερος εκπρόσωπος του εαυτού του», πρόσθεσε. «Ολόκληρη η ομάδα του προέδρου εργάζεται ώστε να διασφαλιστεί ότι οι στόχοι της Επιχείρησης Epic Fury θα επιτευχθούν πλήρως».
Αναζητώντας έξοδο
Όταν ο Τραμπ αποφάσισε να οδηγήσει τις ΗΠΑ στον πόλεμο, έδωσε περιορισμένες εξηγήσεις. Οι επίσημοι στόχοι της κυβέρνησης κυμάνθηκαν από την αποτροπή μιας επικείμενης ιρανικής επίθεσης μέχρι την εξουδετέρωση του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης ή ακόμη και την ανατροπή της κυβέρνησης.
Καθώς αναζητά διέξοδο από μια σύγκρουση που δεν είναι δημοφιλής, ο Τραμπ προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε διαφορετικές αφηγήσεις, κάτι που σύμφωνα με επικριτές του περιπλέκει μια ήδη δύσκολη κατάσταση, ενώ το Ιράν παραμένει ανυποχώρητο παρά τις καταστροφικές αεροπορικές επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ.
Οι κορυφαίοι πολιτικοί και οικονομικοί σύμβουλοι φαίνεται ότι διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην προσπάθεια του προέδρου να καθησυχάσει τις αγορές και να περιορίσει την άνοδο στις τιμές πετρελαίου και καυσίμων.
Η πρόσφατη ρητορική του, με την οποία υποβαθμίζει τον αντίκτυπο του πολέμου και τον χαρακτηρίζει «βραχυπρόθεσμη επιχείρηση», καθώς και η επιμονή του ότι η αύξηση στις τιμές των καυσίμων θα είναι προσωρινή, φαίνεται να στοχεύουν στην αποτροπή φόβων για έναν παρατεταμένο πόλεμο.
Ορισμένοι συνεργάτες τον συμβούλεψαν να εργαστεί προς μια κατάληξη που θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως στρατιωτική νίκη, ακόμη κι αν μεγάλο μέρος της ιρανικής ηγεσίας επιβιώσει και παραμείνουν τμήματα του πυρηνικού προγράμματος που ήταν στόχος της εκστρατείας.
Τα στρατιωτικά πλήγματα και οι οικονομικές συνέπειες
Διαδοχικά κύματα αμερικανικών και ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών έχουν σκοτώσει αρκετούς κορυφαίους Ιρανούς αξιωματούχους, μεταξύ περίπου 2.000 συνολικά θυμάτων ακόμη και σε περιοχές όπως ο Λίβανος. Παράλληλα, έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές στο βαλλιστικό οπλοστάσιο του Ιράν, έχουν πλήξει μεγάλο μέρος του ναυτικού του και έχουν αποδυναμώσει την ικανότητά του να στηρίζει ένοπλες οργανώσεις στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, τα στρατιωτικά αυτά αποτελέσματα έχουν υπονομευθεί από την κλιμάκωση των ιρανικών επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια και εγκαταστάσεις μεταφοράς πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο, γεγονός που έχει οδηγήσει σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι ο ίδιος θα αποφασίσει πότε θα τερματιστεί η εκστρατεία, ενώ ο ίδιος και οι συνεργάτες του υποστηρίζουν ότι η επιχείρηση εξελίσσεται ταχύτερα από το αρχικό χρονοδιάγραμμα των τεσσάρων έως έξι εβδομάδων που είχε ανακοινώσει.
Οι διαφορετικοί λόγοι που προβλήθηκαν για την έναρξη του πολέμου, ο οποίος έχει επεκταθεί σε περισσότερες από έξι χώρες, καθιστούν ακόμη πιο δύσκολο να προβλεφθεί τι θα ακολουθήσει.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η ηγεσία του Ιράν θα ισχυριστεί επίσης ότι πέτυχε μια μορφή νίκης, απλώς και μόνο επειδή επέζησε της αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης και απέδειξε ότι μπορεί να ανταποδώσει πλήγματα σε Ισραήλ, Ηνωμένες Πολιτείες και συμμάχους τους.
Το κρίσιμο πέρασμα των Στενών του Ορμούζ
Καθοριστικός παράγοντας για την τελική πορεία του πολέμου θεωρούνται τα Στενά του Ορμούζ. Περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου που περνούν συνήθως από το στενό πέρασμα έχει σχεδόν σταματήσει.
Το Ιράν έχει τις τελευταίες ημέρες πλήξει δεξαμενόπλοια σε ιρακινά ύδατα και άλλα πλοία κοντά στα στενά, ενώ ο νέος ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έχει δεσμευτεί ότι θα τα κρατήσει κλειστά.
Εάν ο έλεγχος του Ιράν στο πέρασμα οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των τιμών των καυσίμων στις Ηνωμένες Πολιτείες, η πολιτική πίεση προς τον Τραμπ για τον τερματισμό της στρατιωτικής εκστρατείας ενδέχεται να αυξηθεί, ιδιαίτερα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, όπου οι Ρεπουμπλικανοί υπερασπίζονται οριακές πλειοψηφίες στο Κογκρέσο.
Ο Τραμπ έχει επίσης απομακρυνθεί πρόσφατα από την ιδέα ότι ο πόλεμος στοχεύει στην ανατροπή της κυβέρνησης της Τεχεράνης. Σύμφωνα με αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, η ηγεσία του Ιράν δεν φαίνεται να κινδυνεύει άμεσα με κατάρρευση, όπως μετέδωσε το Reuters την Τετάρτη.
Το παράδειγμα της Βενεζουέλας
Μέρος της σύγχυσης γύρω από την πορεία του πολέμου φαίνεται να συνδέεται με την ταχεία στρατιωτική επιτυχία των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα.
Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τον τρόπο σκέψης της κυβέρνησης, ορισμένοι συνεργάτες δυσκολεύτηκαν να πείσουν τον Τραμπ ότι η επιχείρηση κατά του Ιράν δεν θα εξελισσόταν με τον ίδιο τρόπο όπως η επιδρομή της 3ης Ιανουαρίου στη Βενεζουέλα, η οποία οδήγησε στη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο.
Η επιχείρηση εκείνη επέτρεψε στον Τραμπ να ασκήσει σημαντική επιρροή στα τεράστια πετρελαϊκά αποθέματα της χώρας χωρίς να απαιτηθεί παρατεταμένη στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ.
Το Ιράν, αντίθετα, έχει αποδειχθεί πολύ πιο δύσκολος και καλύτερα εξοπλισμένος αντίπαλος, με βαθιά ριζωμένο θρησκευτικό και στρατιωτικό μηχανισμό.
Παράλληλα, ειδικοί έχουν απορρίψει ισχυρισμούς συνεργατών του Τραμπ ότι το Ιράν βρισκόταν λίγες εβδομάδες μακριά από την απόκτηση πυρηνικού όπλου, παρά την επιμονή του προέδρου τον Ιούνιο ότι οι αμερικανοϊσραηλινές επιδρομές «εξάλειψαν» το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.
Πιστεύεται ότι μεγάλο μέρος του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν έχει θαφτεί μετά τις επιθέσεις του Ιουνίου, γεγονός που σημαίνει ότι θα μπορούσε θεωρητικά να ανακτηθεί και να εμπλουτιστεί περαιτέρω για χρήση σε πυρηνικό όπλο. Το Ιράν αρνείται διαχρονικά ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι εάν ο πόλεμος παραταθεί, οι αμερικανικές απώλειες αυξηθούν και το οικονομικό κόστος πολλαπλασιαστεί, η στήριξη προς τον Τραμπ ενδέχεται να υποχωρήσει ακόμη και μέσα από τη δική του πολιτική βάση. Ωστόσο, παρά την κριτική από ορισμένους υποστηρικτές που αντιτίθενται στις στρατιωτικές επεμβάσεις, το κίνημα «Make America Great Again» μέχρι στιγμής εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να τον στηρίζει στο ζήτημα του Ιράν.
«Η βάση του MAGA θα δώσει στον πρόεδρο περιθώριο ελιγμών», δήλωσε ο Ρεπουμπλικανός στρατηγικός αναλυτής Φορντ Ο’Κόνελ.
