Η πτώση του Νικολάς Μαδούρο γέννησε προσδοκίες για μια νέα δημοκρατική εποχή στη Βενεζουέλα, όμως μήνες μετά την πολιτική ανατροπή οι φιλοδημοκρατικές δυνάμεις διαπιστώνουν ότι η μετάβαση αποδεικνύεται πολύ πιο δύσκολη από όσο περίμεναν. Παρά τη χαλάρωση της καταστολής και την επιστροφή των ακτιβιστών στους δρόμους, η χώρα παραμένει χωρίς σαφές χρονοδιάγραμμα εκλογών, ενώ αυξάνονται οι φόβοι ότι η δυναμική της αλλαγής αρχίζει να εξασθενεί.
Για σχεδόν 600 ημέρες, ο Άντονι Ρομέρο μετακινούνταν κρυφά ανάμεσα σε περισσότερα από δώδεκα ασφαλή καταφύγια, προκειμένου να αποφύγει τη σύλληψη από τη μυστική αστυνομία της Βενεζουέλας. Αφού συμμετείχε στην αμφισβήτηση του αμφιλεγόμενου ισχυρισμού του Νικολάς Μαδούρο ότι κέρδισε τις προεδρικές εκλογές του 2024, ο ακτιβιστής της αντιπολίτευσης αναγκάστηκε να περάσει στην παρανομία, καθώς ο τότε ηγέτης της χώρας εξαπέλυσε ένα σκληρό κύμα καταστολής για να διατηρηθεί στην εξουσία.
«Εξαπέλυσε τη σκληρότερη καταστολή που έχει γνωρίσει ποτέ η Βενεζουέλα. Μιλάμε για σχεδόν 3.000 συλλήψεις», θυμάται ο 35χρονος δικηγόρος, μέλος του κόμματος Vente Venezuela της νομπελίστριας Μαρία Κορίνα Ματσάδο.
Ωστόσο, ένα ηλιόλουστο Σάββατο, ο Ρομέρο επέστρεψε στους δρόμους του Καράκας. Φορώντας το χαρακτηριστικό μπλε μπλουζάκι του κινήματός του, συμμετείχε στην αναζωπύρωση της φιλοδημοκρατικής εκστρατείας, καθώς η ανατροπή του Μαδούρο δημιούργησε προσδοκίες για ένα πιο ανοιχτό πολιτικό περιβάλλον.
«Βλέπω ένα λαμπρό και ευημερές μέλλον για τη Βενεζουέλα», δήλωσε με ενθουσιασμό, καθώς πραγματοποιούσε περιοδεία στις φτωχογειτονιές της Λα Ντολορίτα, στα ανατολικά του Καράκας.
Μέχρι τις 3 Ιανουαρίου, όταν οι αμερικανικές ειδικές δυνάμεις έθεσαν τέλος στην εξουσία του Μαδούρο, μια τέτοια δραστηριότητα θα ισοδυναμούσε με πολιτική αυτοκτονία.
«Θα μας είχαν συλλάβει αμέσως», σχολίασε ο 46χρονος ακτιβιστής και εστιάτορας Τζόναταν Μολέρο, επίσης μέλος του κινήματος της Ματσάδο.
Ο 59χρονος Οσβάλντο Ροντρίγκες, συνταξιούχος δάσκαλος ξυλουργικής, θυμάται ότι είχε τρομοκρατηθεί τόσο πολύ από τις διώξεις μετά τις εκλογές, ώστε κατέστρεψε με ψαλίδι το μπλε μπλουζάκι του κόμματος όταν ένοπλοι υποστηρικτές του καθεστώτος εμφανίστηκαν έξω από το σπίτι του.
Η καταστολή υποχώρησε, αλλά η μετάβαση δεν έχει έρθει
Σήμερα, η καταστολή έχει περιοριστεί, τουλάχιστον προσωρινά. Οι διάδοχοι του Μαδούρο δείχνουν μεγαλύτερη ανοχή σε συγκεντρώσεις και εκδηλώσεις της αντιπολίτευσης, παρότι δεν έχει ξεκινήσει καμία ουσιαστική δημοκρατική μετάβαση και δεν υπάρχει ακόμη χρονοδιάγραμμα για νέες εκλογές.
Τρεις ώρες μετά την έναρξη της περιοδείας του Ρομέρο, αστυνομικοί εμφανίστηκαν και φωτογράφισαν την ομάδα του, χωρίς ωστόσο να προχωρήσουν σε περαιτέρω ενέργειες.
Καθώς δεκάδες μέλη του κόμματος περπατούσαν στους δρόμους της συνοικίας, ο Ρομέρο διαβεβαίωνε τους κατοίκους ότι η Μαρία Κορίνα Ματσάδο θα επιστρέψει σύντομα για να ολοκληρώσει τον αγώνα της υπέρ της δημοκρατίας.
«Η διαδικασία που ξεκίνησε μετά τις 3 Ιανουαρίου θα οδηγήσει, χωρίς καμία αμφιβολία, σε μια δημοκρατική μετάβαση, σε μια εκλεγμένη κυβέρνηση και σε μια ελεύθερη και ακμάζουσα Βενεζουέλα», υποστήριξε. Ωστόσο, αρκετοί αναλυτές εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί.
Ανησυχία για απώλεια της δυναμικής αλλαγής
Έκθεση του βρετανικού ινστιτούτου Chatham House εκτιμά ότι η Βενεζουέλα διαθέτει σήμερα τη μεγαλύτερη ευκαιρία της τελευταίας δεκαετίας να ανακτήσει τη δημοκρατία και να ανασυγκροτήσει την οικονομία της. Παρ’ όλα αυτά, προειδοποιεί ότι η δυναμική της αλλαγής εξασθενεί.
Σύμφωνα με τον συντάκτη της έκθεσης, Κρίστοφερ Σαμπατίνι, η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να αποδέχεται την παραμονή της αντιπροέδρου Ντέλσι Ροντρίγκες στην εξουσία, με αντάλλαγμα οικονομικές παραχωρήσεις και πολιτική συμμόρφωση από τη Βενεζουέλα.
Όπως σημειώνει, η Ουάσιγκτον δείχνει περιορισμένο ενδιαφέρον για τη διεξαγωγή εκλογών που θα μπορούσαν να ανατρέψουν μια νέα, επικερδή σχέση με το Καράκας.
«Οι ΗΠΑ χρειάζονται μια επιτυχία στην εξωτερική πολιτική και η Βενεζουέλα παρουσιάζεται ως μια τέτοια επιτυχία, ανεξαρτήτως του αν αυτό είναι σωστό ή λάθος», δήλωσε ο Σαμπατίνι.
Οι ελπίδες που στηρίζονται στον Τραμπ
Στη Λα Ντολορίτα, αρκετοί υποστηρικτές της Ματσάδο εξακολουθούν να πιστεύουν στο σχέδιο τριών φάσεων που έχει προτείνει ο Ντόναλντ Τραμπ για τη Βενεζουέλα: σταθεροποίηση, οικονομική ανάκαμψη και πολιτική μετάβαση.
«Ο Ντόναλντ Τραμπ υπήρξε μεγάλος σύμμαχος της δημοκρατίας στη Βενεζουέλα», υποστήριξε ο Ροντρίγκες, παραδεχόμενος ωστόσο ότι πολλοί πολίτες απογοητεύτηκαν επειδή δεν είδαν την άμεση και ριζική αλλαγή που περίμεναν.
Παράλληλα, δημοσκοπήσεις καταγράφουν σημαντική μείωση της υποστήριξης προς τις κινήσεις του Αμερικανού προέδρου. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, η αποδοχή των ενεργειών του έπεσε από το 92% τον Ιανουάριο στο 46% τον Απρίλιο.
Οι πολίτες ζητούν πραγματική αλλαγή
Καθώς οι ακτιβιστές περνούσαν από σπίτι σε σπίτι, συναντούσαν πολίτες εξοργισμένους από χρόνια υπερπληθωρισμού, φτώχειας, διαφθοράς και κρατικής βίας.
Η 63χρονη Μαρία Νούνιεζ αποκάλυψε ότι το σπίτι της δεν έχει τρεχούμενο νερό εδώ και 21 χρόνια. «Θέλουμε πραγματική και βαθιά αλλαγή», είπε, περιγράφοντας τις δύσκολες συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι οικογένειες της περιοχής.
Ανάλογη ήταν η εικόνα που μετέφερε και ο κοινοτικός οργανωτής Χουάν Κόρδοβα.
«Πενήντα δολάρια δεν αγοράζουν απολύτως τίποτα», τόνισε, αναφερόμενος στους χαμηλούς μισθούς. «Κάθε μέρα αυτοί και οι φίλοι τους γίνονται πλουσιότεροι και ο λαός φτωχότερος. Θέλουμε αλλαγή και ελπίζουμε να έρθει σύντομα».
Η αβέβαιη επιστροφή της Ματσάδο
Η Μαρία Κορίνα Ματσάδο, η οποία εγκατέλειψε τη Βενεζουέλα τον περασμένο Δεκέμβριο για να παραλάβει βραβείο Νόμπελ που στη συνέχεια αφιέρωσε στον Ντόναλντ Τραμπ, έχει αποφύγει να συγκρουστεί δημόσια με τον βασικό διεθνή της υποστηρικτή.
Παρόλα αυτά, έχει δεσμευθεί ότι θα επιστρέψει στη χώρα πριν από το τέλος του έτους, με στόχο να διεκδικήσει την προεδρία.
Η προοπτική αυτή, ωστόσο, μοιάζει ολοένα και πιο δύσκολη, καθώς οι σχέσεις μεταξύ της κυβέρνησης Τραμπ και της Ντέλσι Ροντρίγκες φαίνεται να γίνονται στενότερες.
Ο Σαμπατίνι εκτιμά ότι η Ματσάδο τελικά θα επιστρέψει στη Βενεζουέλα, προκαλώντας μια άμεση πολιτική αναμέτρηση με το καθεστώς.
«Αν της συμβεί κάτι, τότε θα φανεί αν η κυβέρνηση Τραμπ είναι διατεθειμένη να συγκρουστεί πραγματικά με το μεταβατικό καθεστώς που σήμερα αποδέχεται», προειδοποίησε.
«Η ελπίδα βρίσκεται στον δρόμο»
Ο Ρομέρο, αντίθετα, παραμένει αισιόδοξος. Ολοκληρώνοντας την περιοδεία του, συμμετείχε σε μια μικρή συγκέντρωση στο σπίτι της 58χρονης Νεϊρούμπες Μιγιάν, η οποία συγκινήθηκε περιγράφοντας τις προσπάθειές της να βοηθήσει τα πιο φτωχά παιδιά της περιοχής κατά τη διάρκεια της ανθρωπιστικής κρίσης.
«Κλαίμε γιατί δεν είμαστε πια ο λαός που ήμασταν κάποτε», είπε. «Όμως η ευτυχία πλησιάζει. Σύντομα όλα αυτά θα τελειώσουν και τα πράγματα θα είναι διαφορετικά. Και αν κάποτε κλάψαμε από λύπη, τότε θα κλάψουμε από χαρά».
Λίγο αργότερα, ο Ρομέρο βγήκε ξανά στο φως του ήλιου, ικανοποιημένος από την ανταπόκριση που συνάντησε σε μια περιοχή που επί χρόνια θεωρούνταν προπύργιο του τσαβισμού.
«Είμαστε πεπεισμένοι ότι θα αφήσουμε οριστικά πίσω μας τον σοσιαλισμό του 21ου αιώνα», δήλωσε.
Καθώς η αυτοκινητοπομπή του απομακρυνόταν από τη Λα Ντολορίτα, παλιά ξεθωριασμένα γκράφιτι υπέρ του Μαδούρο παρέμεναν στους τοίχους. Σε έναν από αυτούς αναγραφόταν ένα σύνθημα που, μετά τις τελευταίες πολιτικές εξελίξεις, μοιάζει να αποκτά νέο νόημα:
«La esperanza está en la calle». «Η ελπίδα βρίσκεται στον δρόμο».
