Ακόμα και μέσα στο επόμενο έτος ενδέχεται να λειτουργήσει το πρώτο κέντρο απελάσεων μεταναστών εκτός της ΕΕ, σύμφωνα με δήλωση της πρωθυπουργού της Δανίας στους Financial Times.
H Μέτε Φρέδερεκσεν υπογράμμισε ότι η ΕΕ πρέπει πλέον να περάσει από τη συζήτηση στην εφαρμογή συγκεκριμένων μέτρων, καθώς αυξάνονται οι πιέσεις για ταχύτερη απομάκρυνση μεταναστών και αιτούντων άσυλο των οποίων οι αιτήσεις έχουν απορριφθεί.
Το σχέδιο της ΕΕ
Το σχέδιο προβλέπει τη μεταφορά μεταναστών που έχουν λάβει εντολή επιστροφής σε τρίτες χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου θα παραμένουν έως ότου ολοκληρωθούν οι διαδικασίες απέλασης ή επαναπατρισμού τους. Οι υποστηρικτές του μέτρου θεωρούν ότι έτσι θα ενισχυθεί η αξιοπιστία του ευρωπαϊκού συστήματος επιστροφών και θα μειωθεί η πίεση στα εθνικά συστήματα ασύλου.
Ωστόσο, η πρόταση προκαλεί ήδη έντονες αντιδράσεις. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και νομικοί κύκλοι προειδοποιούν ότι τα κέντρα αυτά ενδέχεται να δημιουργήσουν ένα «νομικό κενό», με ασαφές καθεστώς προστασίας για τους ανθρώπους και σοβαρούς κινδύνους παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Παράλληλα, η συζήτηση για τα «κέντρα επιστροφών» εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αυξήσει τις απελάσεις παράτυπων μεταναστών. Ενδεικτικό είναι ότι τις τελευταίες ημέρες το ζήτημα βρέθηκε στο επίκεντρο μετά από επαφές ευρωπαϊκών αξιωματούχων με εκπροσώπους των Ταλιμπάν για την επιστροφή Αφγανών υπηκόων, παρά το γεγονός ότι η ΕΕ δεν αναγνωρίζει επίσημα το καθεστώς της Καμπούλ.
Η ευθύνη παραμένει στην ΕΕ
Το μεγαλύτερο αγκάθι παραμένει το νομικό πλαίσιο. Νομικοί εμπειρογνώμονες επισημαίνουν ότι ακόμη κι αν τα κέντρα λειτουργούν εκτός ΕΕ, τα κράτη-μέλη εξακολουθούν να φέρουν ευθύνη για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όσων μεταφέρονται εκεί. Ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά για το ποιος θα εγγυάται την πρόσβαση σε νομική υποστήριξη, υγειονομική περίθαλψη και διαδικασίες ασύλου, καθώς και ποια δικαστήρια θα έχουν αρμοδιότητα σε περίπτωση προσφυγών.
