Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι βρισκόταν αντιμέτωπος με μια ολοένα και βαθύτερη κρίση σχετικά με τη στρατιωτική ηγεσία τη Δευτέρα, αφού ένας δημοφιλής πρώην υπουργός Άμυνας, τον οποίο είχε αποπέμψει, απέρριψε την πρόταση να επιστρέψει στην κυβέρνηση, εντείνοντας την αντιπαράθεση με τους διαδηλωτές.
Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το ζήτημα, ο Ουκρανός πρόεδρος πρότεινε το Σαββατοκύριακο να επαναφέρει τον Μιχαΐλο Φεντόροφ σε κυβερνητική θέση με διευρυμένες αρμοδιότητες, λίγες ημέρες μετά την απομάκρυνσή του, η οποία προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Ένας ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος και δύο ακόμη άτομα με γνώση της υπόθεσης δήλωσαν ότι ο Φεντόροφ επιθυμούσε να επιστρέψει μόνο στο Υπουργείο Άμυνας.
Πέρα από τις εκκλήσεις για την επιστροφή του Φεντόροφ, ο Ζελένσκι δέχεται πιέσεις να διορίσει μια νεότερη γενιά στρατιωτικών ηγετών, αντικαθιστώντας τον αμφιλεγόμενο αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων, Ολεξάντρ Σίρσκι, ο οποίος είχε συγκρουστεί με τον Φεντόροφ σχετικά με τον τρόπο που η Ουκρανία θα έπρεπε να διεξάγει τον πόλεμο.
«Το να παραμείνει τώρα ο Σίρσκι στη θέση του δεν θα σήμαινε μόνο ότι αγνοείται η βούληση της κοινωνίας, αλλά και ότι αποθαρρύνεται ο στρατός», έγραψε στην πλατφόρμα X ο Ντμίτρο Κοζιατίνσκι, βετεράνος του στρατού και ένας από τους διοργανωτές των διαδηλώσεων, απειλώντας με «επ’ αόριστον» κινητοποιήσεις εάν ο Σίρσκι δεν απομακρυνθεί μέσα στην εβδομάδα. «Ο στρατηγός πρέπει να φύγει».
Οι διαδηλώσεις υπέρ του Φεντόροφ στο Κίεβο, που ξεκίνησαν την Πέμπτη, έχουν πλέον επεκταθεί σε τουλάχιστον 16 πόλεις. Οι διαδηλωτές έχουν διευρύνει τα αιτήματά τους, υποστηρίζοντας ότι η Ουκρανία πρέπει να υιοθετήσει τη νέα προσέγγιση στον πόλεμο που γεννήθηκε μέσα από τις καινοτομίες του Φεντόροφ, καθώς η σύγκρουση με τη Ρωσία εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση, περισσότερο από τέσσερα χρόνια μετά την έναρξή της.
Ο Ζελένσκι πέρασε τις τελευταίες τέσσερις ημέρες σε συναντήσεις με στρατιωτικούς διοικητές και πολιτικούς συμβούλους, αναζητώντας τρόπο να ξεπεράσει την κρίση.
Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν την κατάσταση, ο Ουκρανός πρόεδρος προσέφερε στον Φεντόροφ μια ανώτερη θέση στο Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας και Άμυνας της Ουκρανίας, με άμεση πρόσβαση στον πρόεδρο και αρμοδιότητα να επιβλέπει την αμυντική καινοτομία και τη μεταρρύθμιση των ενόπλων δυνάμεων.
Με βάση την πρόταση, ο Φεντόροφ θα είχε την ευθύνη των προγραμμάτων αμυντικής τεχνολογίας και των προσπαθειών για την αύξηση της παραγωγής όπλων μεγάλου βεληνεκούς, επιτρέποντάς του να συνεχίσει να προωθεί μεταρρυθμίσεις εκτός του Υπουργείου Άμυνας και της στρατιωτικής διοίκησης. Θα εργαζόταν επίσης για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων στην ουκρανική αμυντική βιομηχανία.
Σύμφωνα με άτομα που έχουν ενημερωθεί για το θέμα, ο πρόεδρος συναντήθηκε με τον Φεντόροφ για περίπου έξι ώρες το Σαββατοκύριακο και βρίσκεται σχεδόν καθημερινά σε επικοινωνία μαζί του από την αποπομπή του την Πέμπτη. Ο Ζελένσκι του πρότεινε αρκετές εναλλακτικές θέσεις αντί της προηγούμενης θέσης του ως υπουργού Άμυνας, όμως εκείνος τις απέρριψε.
«Αυτή τη στιγμή διαθέτει μεγάλη διαπραγματευτική ισχύ», δήλωσε άτομο που γνωρίζει τις συνομιλίες μεταξύ Φεντόροφ και Ζελένσκι. «Θέλει μόνο ένα πράγμα: να αποκατασταθεί στη θέση του υπουργού Άμυνας. Και γνωρίζει ότι έχει με το μέρος του το μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας.»
Η υπόθεση Φεντόροφ έχει επιδεινώσει το ήδη δύσκολο δίλημμα που αντιμετωπίζει ο Ζελένσκι σχετικά με το μέλλον του αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων, Σίρσκι. Η αλλαγή της στρατιωτικής ηγεσίας ενέχει τον κίνδυνο να αποσταθεροποιήσει έναν θεσμό που αποτελεί τον πυρήνα της άμυνας της Ουκρανίας, σε μια περίοδο που η Ρωσία εντείνει τις αεροπορικές επιθέσεις της. Από την άλλη πλευρά, η άρνηση να ανταποκριθεί στα αιτήματα για αλλαγή θα μπορούσε να αποξενώσει ακόμη περισσότερο μια κοινωνία με μακρά ιστορία εξαναγκασμού της πολιτικής ηγεσίας να αναθεωρεί τις αποφάσεις της μέσω μαζικών κινητοποιήσεων.
Επιπλέον, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τη σχέση τους, ο Σίρσκι υπήρξε στενός σύμμαχος του Ζελένσκι και κατά καιρούς συντόνιζε στενά τα στρατιωτικά σχέδια σύμφωνα με τις επιθυμίες του προέδρου.
«Είναι σημαντικό να αξιολογήσουμε τη μελλοντική μας στρατηγική… και το πώς θα αναγκάσουμε τη Ρωσία να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο με μια αξιοπρεπή ειρήνη για την Ουκρανία και εγγυημένη ασφάλεια», δήλωσε ο Ζελένσκι την Κυριακή, αφήνοντας να εννοηθεί ότι ενδέχεται να επίκειται αλλαγή στην κορυφή της στρατιωτικής ηγεσίας.
Μεταξύ των στρατιωτικών ηγετών με τους οποίους συναντήθηκε το Σαββατοκύριακο ήταν ο Μιχαΐλο Ντραπάτι, διοικητής των Κοινών Δυνάμεων των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας, ο Βολοντίμιρ Χορμπατιούκ, αναπληρωτής αρχηγός του Γενικού Επιτελείου, και ο Όλεχ Αποστόλ, διοικητής των Αερομεταφερόμενων Δυνάμεων. Σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν την υπόθεση, όλοι συγκαταλέγονται μεταξύ των υποψηφίων για τη θέση του αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων.
Αρκετοί ανώτεροι Ουκρανοί αξιωματούχοι και πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στις ένοπλες δυνάμεις δήλωσαν ότι φαίνεται να ενισχύεται η δυναμική υπέρ της προαγωγής νεότερων αξιωματικών, των οποίων η στρατιωτική πορεία διαμορφώθηκε από τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και όχι από τη σοβιετική στρατιωτική παράδοση.
Οι υποστηρικτές τους υποστηρίζουν ότι οι διοικητές αυτοί κατανοούν καλύτερα τις νέες πραγματικότητες που μετασχηματίζουν τον πόλεμο, όπως η ραγδαία ανάπτυξη του πολέμου με μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), η αποκεντρωμένη λήψη αποφάσεων και η ανάγκη για ταχύτερη προσαρμογή στην πρώτη γραμμή.
Οι δυτικοί εταίροι έχουν προτρέψει τον πρόεδρο να επιλύσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα τα ζητήματα που αφορούν τη στρατιωτική ηγεσία.
«Είμαστε ο βασικός σας χρηματοδότης και χρειαζόμαστε σταθερότητα», δήλωσε δυτικός αξιωματούχος που στηρίζει το Κίεβο. «Χρειαζόμαστε ανθρώπους που γνωρίζουμε, εμπιστευόμαστε και με τους οποίους μπορούμε να συνεργαστούμε».
