Ζοφερή χαρακτηρίζεται από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) η δημοσιονομική προοπτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τη Γενική Διευθύντρια του οργανισμού, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, να προειδοποιεί ότι χωρίς μέτρα πολιτικής το δημόσιο χρέος των κρατών-μελών θα μπορούσε να υπερδιπλασιαστεί.
«Χωρίς μέτρα πολιτικής, εκτιμούμε ότι ο απλός μέσος όρος του δημόσιου χρέους των χωρών της ΕΕ θα υπερδιπλασιαζόταν σε πάνω από 130% του ΑΕΠ το 2040», σημείωσε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας ένα περιβάλλον αυξημένων δημοσιονομικών πιέσεων.
ΔΝΤ: Οι τρεις μεγάλες δεξαμενές πίεσης στους προϋπολογισμούς
Σύμφωνα με την επικεφαλής του ΔΝΤ, οι πιέσεις στους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς θα ενταθούν από τρεις βασικούς παράγοντες: τη γήρανση του πληθυσμού (συντάξεις και Υγεία), την ενεργειακή μετάβαση και τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες.
Το συνολικό πρόσθετο κόστος αυτών των τομέων εκτιμάται ότι θα φτάσει έως και το 5% του ΑΕΠ το 2040, δημιουργώντας σημαντικές προκλήσεις δημοσιονομικής προσαρμογής.
Για τις χώρες με περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο, η Γκεοργκίεβα υπογράμμισε ότι η αύξηση των αμυντικών δαπανών θα πρέπει να γίνει με ουδέτερο τρόπο, είτε μέσω αύξησης φόρων είτε μέσω περικοπών σε άλλες δαπάνες.
Παράλληλα, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις μεταρρυθμίσεις και στην ολοκλήρωση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, τονίζοντας ότι ακόμη και ήπιες διαρθρωτικές αλλαγές που ενισχύουν την ανάπτυξη μπορούν να μειώσουν σημαντικά την απαιτούμενη δημοσιονομική προσαρμογή.
«Για τη μέση ευρωπαϊκή οικονομία, ακόμη και μέτριας έντασης μεταρρυθμίσεις μπορούν να μειώσουν περίπου κατά το ένα πέμπτο την ανάγκη προσαρμογής για τη σταθεροποίηση του χρέους. Όσο πιο φιλόδοξες είναι οι αναπτυξιακές μεταρρυθμίσεις, τόσο μικρότερη θα είναι η αναγκαία δημοσιονομική προσπάθεια», ανέφερε.
Οι προβλέψεις του ΔΝΤ για το χρέος στην Ευρωζώνη – Η Ελλάδα στις χώρες-εξαιρέσεις, ο λόγος
Σύμφωνα με το Fiscal Monitor του ΔΝΤ, το δημόσιο χρέος της Ευρωζώνης αναμένεται να αυξηθεί από 87,1% του ΑΕΠ το 2025 σε 89,7% το 2031.
Ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι στις περισσότερες χώρες της ΕΕ το χρέος προβλέπεται ανοδικό, με εξαιρέσεις την Ελλάδα, την Κύπρο, την Ισπανία και την Πορτογαλία.
Στις ίδιες προβλέψεις, η Ελλάδα εμφανίζει σημαντική αποκλιμάκωση χρέους. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι θα υποχωρήσει στο 110,9% του ΑΕΠ το 2031, από 145,7% το προηγούμενο έτος.
Την ίδια περίοδο:
- Η Γαλλία αναμένεται να ανέβει στο 120,7% από 116%
- Το Βέλγιο στο 122,3% από 106,3%
- Η Φινλανδία στο 100,8% από 89,3%
- Η Ιταλία οριακά πτωτικά στο 136,1% από 137,1%
Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις, το ελληνικό χρέος όχι μόνο παραμένει σε τροχιά αποκλιμάκωσης, αλλά αναμένεται να υπολείπεται και χωρών όπως η Γαλλία και το Βέλγιο, ενώ θα βρίσκεται κοντά στο επίπεδο της Φινλανδίας.
Γιατί μειώνεται το ελληνικό χρέος
Το Ταμείο αποδίδει τη θετική πορεία του ελληνικού χρέους σε έναν συνδυασμό παραγόντων: ισχυρή ανάπτυξη, πρωτογενή πλεονάσματα, χαμηλό μέσο επιτόκιο και μεγάλη διάρκεια αποπληρωμής.
Σημαντικό ρόλο έχει παίξει και η ενεργητική διαχείριση του χρέους, με πρόωρες αποπληρωμές δανείων προς το ΔΝΤ και επιτάχυνση αποπληρωμών των διακρατικών δανείων του πρώτου μνημονίου.
Το ΔΝΤ αναφέρει επίσης ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει την πίεση για αύξηση των αμυντικών δαπανών και συνταξιοδοτικών δαπανών, όπως άλλες χώρες της ΕΕ.
Σε αντίθεση με αυτές, το επίπεδο των αμυντικών δαπανών στην Ελλάδα είναι ήδη υψηλό – στο 2,9% του ΑΕΠ το 2025 με βάση τον ορισμό του ΝΑΤΟ – και αναμένεται να παραμείνει σε γενικές γραμμές σταθερό την επόμενη 10ετία, με βάση το 12ετές πρόγραμμα αμυντικού εκσυγχρονισμού, ύψους περίπου 25 δις. ευρώ.
Σύμφωνα με έκθεση της Κομισιόν του 2024 για τη Γήρανση του Πληθυσμού, οι συνταξιοδοτικές δαπάνες στην Ελλάδα, οι οποίες είναι σήμερα υψηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ ως ποσοστό του ΑΕΠ, θα μειώνονται, λόγω των αλλαγών που έγιναν τα προηγούμενα χρόνια, μακροπρόθεσμα και θα συγκλίνουν προς τον μέσο όρο της ΕΕ έως το 2027. Οι δαπάνες για την Υγεία προβλέπεται ότι θα αυξάνονται, αλλά με συγκρατημένο ρυθμό που δεν θα δημιουργεί πρόβλημα στην αποκλιμάκωση του χρέους.
