Η Google αφιέρωσε το σημερινό Doodle της στην Παγκόσμια Ημέρα Κβαντικής (World Quantum Day), η οποία εορτάζεται κάθε χρόνο στις 14 Απριλίου, τιμώντας τον επιστημονικό κλάδο που υπόσχεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν – μεταξύ άλλων – οι υπολογιστές, η ιατρική έρευνα και η τεχνολογία.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την Google, η ημερομηνία δεν είναι τυχαία, καθώς αντικατοπτρίζει τα πρώτα τρία ψηφία της σταθεράς του Planck (4,14 × 10⁻¹⁵ eV·s), μιας θεμελιώδους φυσικής σταθεράς που περιγράφει τη σχέση μεταξύ ενέργειας και συχνότητας στον κβαντικό κόσμο.
Τι είναι η Παγκόσμια Ημέρα Κβαντικής
Η Παγκόσμια Ημέρα Κβαντικής αποτελεί μια αποκεντρωμένη πρωτοβουλία στην οποία συμμετέχουν επιστήμονες από περισσότερες από 65 χώρες και άρχισε ως μια πρωτοβουλία βάσης μεταξύ επιστημόνων και εκπαιδευτικών, εξελισσόμενη σε παγκόσμια εκστρατεία ευαισθητοποίησης γύρω από την κβαντική φυσική και τις τεχνολογίες που απορρέουν από αυτή.
Μάλιστα, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και εταιρείες τεχνολογίας οργανώνουν ομιλίες (πρόσφατα διοργάνωσε ημερίδα το ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος), εκθέσεις, εργαστήρια και διαδικτυακά σεμινάρια, με στόχο να φέρουν πιο κοντά στο ευρύ κοινό ένα πεδίο που συχνά θεωρείται απρόσιτο.
Γιατί η κβαντική τεχνολογία αφορά τους πάντες
Η κβαντική μηχανική δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά ακαδημαϊκό αντικείμενο. Άλλωστε, κβαντικές τεχνολογίες δοκιμάζονται ήδη σε χρηματοοικονομική μοντελοποίηση, συστήματα πλοήγησης, κρυπτογραφία και ανακάλυψη φαρμάκων, με κυβερνήσεις και εταιρείες να επενδύουν δισεκατομμύρια στην ανάπτυξή τους.
Στον πυρήνα αυτής της τεχνολογίας, σύμφωνα με το The Quantum Insider, βρίσκονται αρχές όπως η υπέρθεση (superposition) και η κβαντική διεμπλοκή (entanglement). Οι κλασικοί υπολογιστές χρησιμοποιούν bits που μπορούν να είναι είτε 0 είτε 1, ενώ οι κβαντικοί υπολογιστές χρησιμοποιούν qubits (κβαντικά bits), τα οποία μπορούν να βρίσκονται σε κατάσταση 0 και 1 ταυτόχρονα. Αυτή η ιδιότητα ανοίγει τον δρόμο για υπολογισμούς που θα ήταν αδύνατοι με τη σημερινή τεχνολογία.
Ωστόσο, η ίδια τεχνολογία εισάγει και κινδύνους, ιδίως στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, καθώς οι κβαντικοί υπολογιστές θα μπορούσαν στο μέλλον να σπάσουν ευρέως χρησιμοποιούμενες μεθόδους κρυπτογράφησης όπως η RSA. Ερευνητές προειδοποιούν για το σενάριο «συγκέντρωσε τώρα, αποκρυπτογράφησε αργότερα», κατά το οποίο κρυπτογραφημένα δεδομένα συλλέγονται σήμερα με σκοπό να αποκωδικοποιηθούν όταν ωριμάσουν τα κβαντικά συστήματα.
Το Google Doodle και η «υπέρθεση»
Η Google δεν αφιερώνει για πρώτη φορά Doodle στην Παγκόσμια Ημέρα Κβαντικής. Πέρσι, το Doodle απεικόνιζε ένα θαυματοτρόπιο (thaumatrope), ένα οπτικό παιχνίδι με δίσκο που φέρει δύο διαφορετικές εικόνες στις δύο πλευρές του, οι οποίες, όταν ο δίσκος περιστρέφεται γρήγορα, φαίνονται να συγχωνεύονται σε μία, αναπαριστώντας έτσι την αρχή της κβαντικής υπέρθεσης.
Φέτος, η Google κυκλοφόρησε νέο Doodle για την Παγκόσμια Ημέρα Κβαντικής, συνεχίζοντας την παράδοση προβολής της κβαντικής επιστήμης μέσω προσιτών οπτικών μεταφορών.
Η κβαντική φυσική στη σειρά «Dark»
Αν η κβαντική φυσική ακούγεται σαν υλικό επιστημονικής φαντασίας, δεν είναι τυχαίο. Η γερμανική σειρά «Dark» του Netflix (2017-2020), που απέκτησε πολλούς θαυμαστές παγκοσμίως, έχτισε ολόκληρη την πλοκή της γύρω από κβαντικές έννοιες. Χρονικά ταξίδια, παράλληλα σύμπαντα, αιτιακοί βρόχοι και η αρχή της κβαντικής διεμπλοκής αποτελούν τον πυρήνα της αφήγησης, με τη σειρά να αναφέρεται ρητά σε θεμελιώδη πειράματα και παράδοξα της φυσικής, όπως η «γάτα του Schrödinger» και η αρχή της αβεβαιότητας του Χάιζενμπεργκ.
Το «Dark» απέδειξε ότι η κβαντική θεωρία μπορεί να γίνει συναρπαστικό αφηγηματικό εργαλείο και ταυτόχρονα έφερε εκατομμύρια τηλεθεατές σε επαφή, έστω και ελεύθερα δραματοποιημένη, με ορισμένες από τις πιο αινιγματικές αρχές της σύγχρονης φυσικής. Η Παγκόσμια Ημέρα Κβαντικής αποτελεί υπενθύμιση ότι η φυσική των σωματιδίων δεν είναι απλώς ένα θεωρητικό πεδίο, αλλά η βάση πάνω στην οποία χτίζεται η επόμενη γενιά τεχνολογίας, από τους υπερυπολογιστές μέχρι τα ασφαλή δίκτυα επικοινωνιών.
