Αν είχατε ποτέ αυτό το δυσάρεστο συναίσθημα ότι κάθε σας κλικ στο διαδίκτυο καταγράφεται, δεν έχετε άδικο – ειδικά όταν μιλάμε για online αγορές.
Μερικές φορές μπορεί να σας εμφανίζονται στοχευμένες διαφημίσεις, αλλά οι διαδικτυακές σας κινήσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν με έναν ακόμη πιο ύπουλο τρόπο: για να καθοριστεί τι θα σας χρεώσει μια εταιρεία για κάτι που θέλετε να αγοράσετε.
Και το χειρότερο; Είναι σχεδόν αδύνατο να καταλάβετε αν συμβαίνει σε εσάς. «Δεν υπάρχουν απαιτήσεις διαφάνειας και κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να δηλώσει πότε το κάνει αυτό. Επομένως, δεν έχουμε ιδέα πόσο συχνά συμβαίνει», εξηγεί στο Real Simple ο Noah Giansiracusa, καθηγητής μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο Bentley.
Πώς οι εταιρείες χρησιμοποιούν την τεχνολογία για να χειραγωγήσουν τις τιμές
Υπάρχουν δύο διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους οι εταιρείες χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη και άλλα τεχνολογικά εργαλεία για να υπολογίσουν τι θα χρεώσουν για αγαθά και υπηρεσίες.
Στη δυναμική τιμολόγηση, οι αλγόριθμοι μιας εταιρείας αλλάζουν τις τιμές του προϊόντος ή της υπηρεσίας της με βάση τη ζήτηση. Θα το βρείτε συχνά σε λειτουργία για υπηρεσίες όπως αεροπορικά εισιτήρια, εισιτήρια θεάτρου και συναυλιών, καθώς και στην «τιμολόγηση αιχμής» σε υπηρεσίες κοινής χρήσης διαδρομών όπως το Uber και το Lyft.
Η δυναμική τιμολόγηση λειτουργεί ως εξής: Αν εσείς και κάποιος άλλος ψάχνετε για αεροπορικά εισιτήρια την ίδια στιγμή, θα σας προσφερθεί η ίδια τιμή. Ωστόσο, η τιμή αυτή μπορεί να αλλάξει αν ψάξετε μερικές μέρες ή ακόμη και ώρες μετά.
Η εξατομικευμένη τιμολόγηση συμβαίνει όταν μια εταιρεία χρησιμοποιεί πληροφορίες που γνωρίζει για εσάς – όπως η τοποθεσία σας, ο αριθμός των φορών που έχετε κάνει κλικ σε ένα προϊόν, το ιστορικό αγορών σας, ακόμη και δεδομένα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – για να καθορίσει την κατάλληλη τιμή που θα σας χρεώσει.
Αυτά τα συστήματα τιμολόγησης δεν είναι απαραίτητα κακά. Για παράδειγμα, είδος εξατομικευμένης τιμολόγησης είναι οι εκπτώσεις που απολαμβάνουν οι φοτητές, οι στρατιώτες ή οι ηλικιωμένοι σε κάποια καταστήματα.
Επίσης, αν εγκαταλείψετε το διαδικτυακό καλάθι αγορών σας, ένα κατάστημα μπορεί να σας στείλει έναν εκπτωτικό κωδικό για να μειώσει την τιμή και να σας δελεάσει να αγοράσετε,
Πώς να διαπιστώσετε αν πετυχαίνετε την καλύτερη τιμή
Η κατάσταση έχει εξελιχθεί λίγο σε μάχη του Δαυίδ με τον Γολιάθ.
«Ξέρουν απείρως περισσότερα για εσάς από όσα ξέρετε εσείς γι’ αυτούς», λέει ο Giansiracusa. «Ο αλγόριθμός τους έχει σχεδιαστεί για να προσπαθήσει να σας κάνει να πληρώσετε όσο το δυνατόν περισσότερα. Οι αλγόριθμοί τους θα προσαρμοστούν και θα σας νικήσουν».
Αν και είναι δύσκολο, υπάρχουν κάποιες στρατηγικές για να δείτε αν εξασφαλίσατε την καλύτερη δυνατή τιμή ή προσφορά:
- Σύγκριση τιμών: Η έρευνα αγοράς σε διαφορετικά καταστήματα μπορεί να βοηθήσει.
- Αγοράστε κάτι αυτοπροσώπως: Εφόσον είναι πιο οικονομικό στο φυσικό κατάστημα, θα ξέρετε τουλάχιστον ότι η τιμή του προϊόντος που σας ενδιαφέρει δεν θα αλλάξει λόγω αλγοριθμικής μόχλευσης.
- Ανώνυμη περιήγηση: Κλασικό κόλπο για να κλείσετε αεροπορικά εισιτήρια. Με την ανώνυμη περιήγηση, δεν κρατούνται τα cookies και άλλα δεδομένα. Δεν είναι πάντως πανάκεια, καθώς οι εταιρείες έχουν εικόνα ότι υπάρχει ζήτηση για ένα συγκεκριμένο προϊόν ή υπηρεσία.
- Ζητήστε από τρίτο να ψάξει για το προϊόν: Η χρήση δεδομένων διαφορετικού πελάτη θα μπορούσε να σας δώσει διαφορετική τιμή. Πάλι, βέβαια, υπάρχει το ίδιο πρόβλημα με την ανώνυμη περιήγηση.
- Εξετάστε το ενδεχόμενο να καθυστερήσετε την αγορά: Αν δεν πρέπει να αγοράσετε κάτι άμεσα (πχ. εισιτήριο για συναυλία που μπορεί να γίνει sold out), μπορείτε να δοκιμάσετε να κοιτάξετε αργότερα για να δείτε αν έχει αλλάξει η τιμή. Για παράδειγμα, τα αεροπορικά εισιτήρια τείνουν να είναι φθηνότερα περίπου έναν έως τρεις μήνες πριν από τις ημερομηνίες ταξιδιού.
- Δώστε προτεραιότητα σε ακριβά είδη: Επειδή η αναζήτηση της καλύτερης τιμής μπορεί να πάρει ώρα και ο χρόνος είναι χρήμα, έχετε μεγαλύτερο όφελος αν βρείτε έκπτωση σε κάτι ακριβό (πχ. ένα ρολοί μάρκας, ένα αεροπορικό εισιτήριο, έναν υπολογιστή) παρά σε κάτι φθηνότερο (πχ. μια προσφορά σε πλατφόρμα διανομής φαγητού).
- Φτιάξτε έναν προϋπολογισμό και τηρήστε τον: Σκεφτείτε τι είστε διατεθειμένοι να πληρώσετε και ποια είναι η οικονομική σας κατάσταση πριν αγοράσετε κάτι και μείνετε σταθεροί στις αποφάσεις σας.
«Αν πρόκειται να εξατομικεύσουν τις τιμές σας, εξατομικεύστε τον προϋπολογισμό σας. Αν δεν θέλετε να πληρώσετε 300 ευρώ για ένα εισιτήριο πτήσης, είτε θα περιμένετε μήπως πέσει η τιμή είτε θα προστατεύσετε τα οικονομικά σας λέγοντας απλώς όχι», καταλήγει χαρακτηριστικά ο Giansiracusa.
