Εντυπωσιακά αποτελέσματα κατέγραψε μια διεθνής κλινική μελέτη για το αντικαρκινικό φάρμακο amivantamab, με ερευνητές να αναφέρουν ότι η θεραπεία οδήγησε σε συρρίκνωση – ακόμη και σε πλήρη εξαφάνιση – όγκων σε ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο που δεν ανταποκρίνονταν πλέον στις συμβατικές θεραπείες. Η νέα ένεση τριπλής δράσης θεωρείται μία από τις πιο ελπιδοφόρες εξελίξεις των τελευταίων ετών στον τομέα της ογκολογίας.
Οι επιστήμονες κάνουν λόγο για ευρήματα που θα μπορούσαν να αλλάξουν τα δεδομένα στη θεραπεία ορισμένων από τις πιο δύσκολες μορφές καρκίνου.
Συγκλονιστικά αποτελέσματα με μια απλή υποδόρια ένεση
Η αντικαρκινική θεραπεία με το φάρμακο amivantamab χορηγείται με απλή υποδόρια ένεση. Οι επιστήμονες εστίασαν την έρευνά τους στους καρκίνους του κεφαλιού και του τραχήλου. Πρόκειται για δύο πολύ δύσκολους τύπου καρκίνου και οι ασθενείς που συμμετείχαν στην έρευνα είχαν πάψει να ανταποκρίνεται στις καθιερωμένες θεραπείες. Όλοι οι ασθενείς που συμμετείχαν σε αυτό το σκέλος της μελέτης, η οποία διεξήχθη σε 55 νοσοκομεία 11 χωρών, έλαβαν μονοθεραπεία με amivantamab.
Τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα από την κλινική δοκιμή φάσης ΙΙ (Ib/II OrigAMI-4), που διεξήχθη από επιστήμονες του Institute of Cancer Research (ICR) στο Λονδίνο, παρουσιάστηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO). Σε αυτή τη φάση της κλινικής δοκιμής εξετάζεται σε ασθενείς η βέλτιστη δόση του φαρμάκου και η αποτελεσματικότητά του.
Από την έρευνα διαπιστώθηκε ότι το φάρμακο amivantamab προκάλεσε συρρίκνωση όγκων στο 42% των ασθενών. Παράλληλα, καταγράφηκαν ενθαρρυντικά αποτελέσματα ως προς την επιβίωση σε μια ομάδα ασθενών που μέχρι σήμερα διέθετε ελάχιστες θεραπευτικές επιλογές. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι τα δεδομένα παρέχουν ισχυρές ενδείξεις υπέρ της περαιτέρω ανάπτυξης του amivantamab ως πιθανής θεραπείας για τον καρκίνο του κεφαλιού και τραχήλου.
Η πρώτη ομάδα της μελέτης OrigAMI-4 περιλάμβανε 102 άτομα με υποτροπιάζον ή μεταστατικό πλακώδες καρκίνωμα κεφαλής και τραχήλου (HNSCC), των οποίων η νόσος συνέχιζε να εξελίσσεται παρά τη χορήγηση ανοσοθεραπείας και χημειοθεραπείας με βάση την πλατίνα.
Πλήρης εξαφάνιση όγκων σε ορισμένους ασθενείς
Οι γιατροί παρατήρησαν συρρίκνωση των όγκων σε 43 ασθενείς. Από αυτούς, οι 15 παρουσίασαν πλήρη ανταπόκριση, δηλαδή οι όγκοι εξαφανίστηκαν πλήρως, ενώ 28 ασθενείς εμφάνισαν σημαντική μερική ανταπόκριση με αισθητή μείωση του μεγέθους των όγκων.
Η διάμεση συνολική επιβίωση των ασθενών που έλαβαν amivantamab έφτασε ήδη τους 12,5 μήνες από την έναρξη της θεραπείας, παρά το γεγονός ότι επρόκειτο για μια μορφή καρκίνου με ιδιαίτερα δυσμενή πρόγνωση όταν οι καθιερωμένες θεραπείες παύουν να είναι αποτελεσματικές.
Οι πρώτες αντικειμενικές ανταποκρίσεις εμφανίστηκαν περίπου έξι εβδομάδες μετά την έναρξη της θεραπείας, ενώ ο διάμεσος χρόνος μέχρι την εκ νέου εξέλιξη της νόσου ξεπέρασε τους έξι μήνες.
Πώς δρα το amivantamab
Το amivantamab, που αναπτύσσεται από τη Johnson & Johnson και έχει ήδη εγκριθεί για διάφορους υποτύπους καρκίνου του πνεύμονα, ανήκει στην κατηγορία των δισθενών μονοκλωνικών αντισωμάτων.
Η δράση του βασίζεται στην ταυτόχρονη αναστολή δύο κρίσιμων μοριακών μονοπατιών. Συγκεκριμένα, μπλοκάρει τον υποδοχέα EGFR (Epidermal Growth Factor Receptor), ο οποίος συμβάλλει στην ανάπτυξη των όγκων, καθώς και το μονοπάτι MET, το οποίο χρησιμοποιούν συχνά τα καρκινικά κύτταρα για να αναπτύξουν ανθεκτικότητα στις θεραπείες. Παράλληλα, ενεργοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα, ενισχύοντας την επίθεσή του εναντίον του όγκου.
Σε αντίθεση με πολλές αντικαρκινικές θεραπείες που απαιτούν ενδοφλέβια χορήγηση, το amivantamab χορηγείται με μικρή υποδόρια ένεση, γεγονός που καθιστά τη θεραπεία ταχύτερη, πιο άνετη για τους ασθενείς και ευκολότερη στην εφαρμογή σε εξωτερικά ιατρεία. Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν ήπιες έως μέτριες, ενώ λιγότερο από το 10% των ασθενών διέκοψε τη θεραπεία λόγω παρενεργειών.
Εφόσον τα οφέλη επιβεβαιωθούν σε μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές, όπως η τρέχουσα μελέτη φάσης III OrigAMI-5, εκτιμάται ότι η θεραπεία θα μπορούσε να ωφελήσει δεκάδες χιλιάδες ασθενείς ανά τον κόσμο.
«Σημαντικό βήμα προόδου» στη μάχη κατά του καρκίνου
Ο επικεφαλής της έρευνας Kevin Harrington, καθηγητής Βιολογικών Θεραπειών Καρκίνου στο Institute of Cancer Research και σύμβουλος ογκολόγος στο Royal Marsden NHS Foundation Trust, έκανε λόγο για «πρωτοφανείς ισχυρές ανταποκρίσεις σε ασθενείς των οποίων η νόσος έχει καταστεί ανθεκτική τόσο στη χημειοθεραπεία όσο και στην ανοσοθεραπεία». «Οι θεραπευτικές επιλογές για αυτή την ομάδα είναι εξαιρετικά περιορισμένες, επομένως το επίπεδο οφέλους που παρατηρούμε είναι πραγματικά εντυπωσιακό.
Τα αποτελέσματα παρέχουν ισχυρή υποστήριξη για την αξιολόγηση του amivantamab σε πρώιμα στάδια υποτροπιάζοντος ή μεταστατικού καρκίνου κεφαλής και τραχήλου και συνέβαλαν στην έναρξη της καταγραφικής μελέτης φάσης III OrigAMI-5. Η θεραπεία αυτή έχει τη δυνατότητα να ωφελήσει χιλιάδες ασθενείς κάθε χρόνο.»
«Η μελέτη αυτή αποδεικνύει ότι η ανάπτυξη νέων θεραπειών μέσω αυστηρής και συστηματικής έρευνας μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο, ακόμη και για ασθενείς με ελάχιστες θεραπευτικές επιλογές. Η επίτευξη τόσο υψηλών ποσοστών ανταπόκρισης και ενθαρρυντικών αποτελεσμάτων επιβίωσης σε μια τόσο δύσκολη ομάδα ασθενών αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου», ανέφερε ο καθηγητής Kristian Helin, διευθύνων σύμβουλος του Institute of Cancer Research και πρόσθεσε:
«Στο ICR παραμένουμε προσηλωμένοι στη μετατροπή των επιστημονικών ανακαλύψεων σε θεραπείες που μπορούν να βελτιώσουν ουσιαστικά τη ζωή των ασθενών και είμαστε υπερήφανοι που αυτή η εργασία συμβάλλει στο επόμενο στάδιο κλινικής ανάπτυξης του φαρμάκου.»
«Νιώθω πλέον ότι μπορώ να ζήσω μια φυσιολογική ζωή»
Ο 56χρονος Carl Walsh από το Μπέρμιγχαμ διαγνώστηκε με καρκίνο της γλώσσας τον Μάιο του 2024 και εντάχθηκε στη μελέτη OrigAMI-4 στο Royal Marsden τον Ιούλιο του 2025.
«Αρχικά υποβλήθηκα σε χημειοθεραπεία και ανοσοθεραπεία, οι οποίες δυστυχώς δεν είχαν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Τότε μου προτάθηκε η συμμετοχή στη μελέτη OrigAMI-4. Βρίσκομαι πλέον στον 17ο κύκλο θεραπείας και είμαι πολύ ικανοποιημένος από την πορεία μου μέχρι σήμερα», δήλωσε και πρόσθεσε ενθουσιασμένος:
«Πλέον αισθάνομαι ότι μπορώ να ζήσω μια φυσιολογική ζωή. Πριν ξεκινήσω τη συμμετοχή στη μελέτη δυσκολευόμουν να μιλήσω σωστά και να φάω. Από την έναρξη της θεραπείας το οίδημα έχει μειωθεί σημαντικά, ο πόνος έχει υποχωρήσει αισθητά και δεν αντιμετωπίζω πλέον τις σοβαρές παρενέργειες που είχα κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας».
