Ο χρόνος που περνούν μπροστά σε οθόνες τα βρέφη και τα νήπια κάτω των δύο ετών έχει συνδεθεί με μακροπρόθεσμες αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία και την ποιότητα ζωής και, σύμφωνα με μια μελέτη-ορόσημο, θα πρέπει να αποφεύγεται.
Σύμφωνα με τον Guardian η μελέτη προειδοποιεί ότι η χρήση οθονών κατά τη συγκεκριμένη περίοδο μπορεί να οδηγήσει σε ένα ευρύ φάσμα αναπτυξιακών προβλημάτων και ζητά περαιτέρω επείγουσα διερεύνηση των κινδύνων που ενδέχεται να εγκυμονούν για τα βρέφη τα smartphones, τα tablets και άλλες ψηφιακές συσκευές.
Ενώ η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται στις ψηφιακές συνήθειες των εφήβων και στα κυβερνητικά σχέδια για την απαγόρευση της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 16 ετών, οι ερευνητές εκφράζουν ανησυχία για ένα «τυφλό σημείο» στην πολιτική που αφορά τα βρέφη, σε μια εποχή όπου η χρήση οθονών έχει ενσωματωθεί στην καθημερινή ανατροφή των παιδιών.
Ο Ρέιφ Κλέιτον, ανώτερος λέκτορας Μέσων Ενημέρωσης και Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο του Λιντς και συν-επικεφαλής της έρευνας, δήλωσε ότι οι γονείς, ελλείψει καθοδήγησης σχετικά με τη δική τους χρήση οθονών, «διδάσκουν άθελά τους στα παιδιά και στα βρέφη να αναπτύσσουν ανθυγιεινές συνήθειες και σχέσεις με τις συσκευές με οθόνη».
«Αυτό πρέπει να αλλάξει», είπε.
Η μελέτη, η οποία χαρακτηρίζεται ως η πιο ολοκληρωμένη μέχρι σήμερα ανασκόπηση όλων των διαθέσιμων διεθνών ερευνών για το θέμα, καλεί την κυβέρνηση να επανεξετάσει τις πρόσφατα δημοσιευμένες οδηγίες της σχετικά με τον χρόνο οθόνης για παιδιά κάτω των πέντε ετών.
Οι οδηγίες αυτές συνιστούν την αποφυγή της χρήσης οθονών για παιδιά κάτω των δύο ετών, αλλά προσθέτουν μια επιφύλαξη, αναφέροντας ότι επιτρέπονται «κοινές δραστηριότητες που ενισχύουν τον δεσμό, την αλληλεπίδραση και τη συζήτηση».
Η νέα μελέτη, ωστόσο, παρουσιάζει ένα ευρύ φάσμα πιθανών βλαβών που σχετίζονται με τη χρήση οθονών από βρέφη, όπως μειωμένες ευκαιρίες για δεσμό με τους γονείς και τους φροντιστές, λιγότερος χρόνος για σωματικό παιχνίδι με άλλα παιδιά και περιορισμένη γλωσσική ανάπτυξη.
Αναφέρει επίσης ότι η χρήση οθονών σε τόσο μικρή ηλικία μπορεί να αυξήσει την υπερδιέγερση και τις δυσκολίες στον ύπνο, ενώ ενδέχεται να έχει επιπτώσεις στην υγεία των ματιών και να συμβάλει στην παιδική παχυσαρκία. Παράλληλα, εκφράζονται ανησυχίες ότι τα βρέφη στρέφονται στις ψηφιακές συσκευές για παρηγοριά και ηρεμία αντί να αναζητούν τον γονέα.
Η ανασκόπηση, που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές τεσσάρων βρετανικών πανεπιστημίων στο πλαίσιο της ομάδας Action on Digital Device Immersive Conditions Team, δεν διαπίστωσε αιτιώδη σχέση μεταξύ της χρήσης οθονών και συγκεκριμένων αναπτυξιακών διαταραχών. Ωστόσο, ήταν κατηγορηματική στο συμπέρασμα ότι «κανένα παιδί κάτω των δύο ετών δεν θα πρέπει να εκτίθεται τακτικά και σκόπιμα σε χρόνο οθόνης. Η παθητική έκθεση είναι κοινωνικά αναπόφευκτη, επομένως η σκόπιμη επιπλέον χρήση αυξάνει τον κίνδυνο χωρίς να προσφέρει ουσιαστικό όφελος».
Να επανεξεταστούν οι επίσημες οδηγίες
Η μελέτη συνιστά επίσης να επανεξεταστεί οποιαδήποτε επίσημη οδηγία που ενθαρρύνει τα παιδιά κάτω των δύο ετών σε τακτικό «κοινό χρόνο οθόνης», χρήση οθονών για μάθηση, επικοινωνία ή για παιδιά με αναπηρίες ή μαθησιακές δυσκολίες, καθώς μπορεί να παρερμηνευθεί από γονείς και φροντιστές ως ένδειξη ότι η χρήση οθονών είναι ασφαλής ή ακόμη και επιθυμητή.
«Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει τους φροντιστές στο να πιστέψουν ότι ο χρόνος οθόνης για παιδιά κάτω των δύο ετών δεν προκαλεί αναπτυξιακή βλάβη, γεγονός που ενδέχεται να επιδεινώσει τις αναπτυξιακές καθυστερήσεις και τις συμπεριφορές κοινωνικής απομόνωσης σε παιδιά που ήδη διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.»
Με βάση τα ευρήματά τους, η ερευνητική ομάδα – από τα πανεπιστήμια του Λιντς, του Leeds Trinity, του Loughborough και του Aston – ζητά τη δημιουργία μιας «αξιολόγησης κινδύνου για τον χρόνο οθόνης στα βρέφη», ώστε οι αρμόδιες υπηρεσίες να μπορούν να παρέχουν στοχευμένη υποστήριξη σε οικογένειες όπου ενδέχεται να εμφανίζονται αναπτυξιακές ευαλωτότητες.
Η Κάρμεν Κλέιτον, καθηγήτρια Οικογενειακής και Πολιτισμικής Δυναμικής στο Πανεπιστήμιο Leeds Trinity και συν-επικεφαλής της έρευνας, δήλωσε:
«Η κυβέρνηση πρέπει να εξετάσει πώς μπορεί να επικοινωνεί αποτελεσματικότερα με τις οικογένειες σχετικά με την προβληματική χρήση οθονών, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τον φόβο της κριτικής που αντιμετωπίζουν πολλοί γονείς όταν μιλούν ανοιχτά για τέτοια ζητήματα.»
Ηχηρό καμπανάκι αφύπνισης
Η Άντρεα Λίντσομ, πρώην υπουργός των Συντηρητικών και ιδρύτρια του 1,001 Critical Days Foundation, δήλωσε:
«Αυτή η μελέτη-ορόσημο αποτελεί ένα ηχηρό καμπανάκι αφύπνισης. Τα στοιχεία δείχνουν ολοένα και περισσότερο ότι οι οθόνες προσφέρουν περιορισμένα οφέλη στα βρέφη και ενδέχεται να ενέχουν σημαντικούς κινδύνους κατά τις πρώτες 1.001 ημέρες της ζωής, τη σημαντικότερη περίοδο της ανθρώπινης ανάπτυξης.»
Πρόσθεσε ότι οι γονείς δεν πρέπει να κατηγορούνται για ένα πρόβλημα που δεν δημιούργησαν οι ίδιοι.
«Η ευθύνη δεν μπορεί να βαραίνει αποκλειστικά τους ώμους τους. Γι’ αυτό κάθε οικογένεια θα πρέπει να έχει πρόσβαση σε ένα οικογενειακό κέντρο “Best Start”, όπου θα μπορεί να λαμβάνει αξιόπιστες συμβουλές και πρακτική υποστήριξη κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού.»
Η Λίντσομ υποστήριξε επίσης ότι και οι εταιρείες τεχνολογίας πρέπει να αναλάβουν το μερίδιο της ευθύνης τους.
«Οι γονείς δεν θα πρέπει να εκτίθενται σε περιεχόμενο που παρουσιάζεται ή προωθείται ως κατάλληλο για βρέφη, όταν τα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν το αντίθετο».
Η επίτροπος για τα δικαιώματα του παιδιού στην Αγγλία, Ρέιτσελ ντε Σόουζα, η οποία συμμετείχε στη διαμόρφωση των κυβερνητικών οδηγιών, δήλωσε ότι αυτές προορίζονταν να υποστηρίζουν – και όχι να αντικαθιστούν – την κρίση των γονέων.
«Για τα παιδιά κάτω των δύο ετών, η σύσταση για αποφυγή του χρόνου οθόνης είναι σαφής, αλλά αναγνωρίζει και την πραγματικότητα του σύγχρονου κόσμου, όπου κάποια περιορισμένη κοινή χρήση οθονών, όπως οι βιντεοκλήσεις με συγγενείς ή η υποστηριζόμενη μάθηση, είναι απολύτως φυσιολογική».
Εκπρόσωπος του Υπουργείου Παιδείας δήλωσε: «Είμαστε υπερήφανοι για τις πρώτες στο είδος τους οδηγίες σχετικά με τον χρόνο οθόνης για γονείς παιδιών κάτω των πέντε ετών, οι οποίες παρέχουν σαφή και αξιόπιστη καθοδήγηση για ένα ζήτημα που γνωρίζουμε ότι μπορεί να αποτελεί πρόκληση για πολλές οικογένειες».
